کسری یک میلیارد بشکه‌ای در جهان

بحران نفت، تازه شروع شده است

کد خبر: ۳۳۰۳۰۴

تاریخ: ۰۵ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۲۱:۰۸

سرویس اقتصادی-
در حالی‌که بر اساس جدیدترین تحلیل مؤسسات و رسانه‌های بین‌المللی، کسری نفت در نتیجه جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران به زودی به یک میلیارد بشکه می‌رسد؛ شرکت «اِنی» ایتالیا اعلام کرد: تازه آغاز بحران قیمت نفت است.
به گزارش کیهان، هدف قرار گرفتن برخی منابع تولید انرژی در غرب آسیا و بسته شدن تنگه هرمز در پی حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، جهان را با بحرانی مواجه کرده که از نظر بسیاری از کارشناسان بین‌المللی، شرکت‌ها، دولت‌‌ها و...، هنوز در مراحل ابتدائی است. مهم‌ترین مسئله، محدود شدن شدید انتقال انواع حامل‌های انرژی از غرب آسیا است که موجب افزایش قیمت انرژی و به تبع آن افزایش قیمت همه کالاها در سرتاسر جهان است. بحران کمبود کود، آلومینیوم و پلاستیک؛ کشاورزی و صنعت در جهان مخصوصاً غرب را با مشکلات بسیار مواجه کرده است.
کسری یک میلیارد بشکه‌ای
بلومبرگ در گزارشی اعلام کرده است که حذف یک میلیارد بشکه نفت از مسیر تنگه هرمز، بازار جهانی را در آستانه جهش قیمت‌ها و فروپاشی کامل تقاضا قرار داده است. سی‌ان‌ان هم بر اساس جدیدترین تحلیل مؤسسه «کپلر» (Kpler) نوشت: «جنگ با ایران منجر به کسری 700 میلیون بشکه‌ای نفت تا پایان ‌آوریل می‌شود.» بر اساس این داده‌ها، تا تاریخ 12‌ آوریل، حدود 300 میلیون بشکه از نفت مورد نیاز بازار جهانی به‌دلیل توقف تردد در این آبراه استراتژیک، از چرخه عرضه خارج شده است. تنگه هرمز روزانه مسیر عبور حدود 20 درصد از نفت مصرفی جهان است.
تحلیلگران ارشد کپلر خاطرنشان می‌کنند که در واکنش به این شوک، قیمت نفت خام برنت از مرز 100 دلار عبور کرده و قیمت فرآورده‌هایی نظیر سوخت جت به بیش از 200 دلار در هر بشکه رسیده است، این افزایش بی‌سابقه قیمت، موجب شده که خطوط هوائی بین‌المللی، بسیاری از مسیرهای خود را لغو کرده‌، دولت‌های مصرف‌کننده طرح‌های جیره‌بندی سوخت و دورکاری اجباری را کلید زده‌اند و آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) نیز پیش‌بینی خود از رشد تقاضا در سال 2026 را به کاهش 80 هزار بشکه‌ای در روز تغییر داده است.
این مؤسسه هشدار می‌دهد که حتی در صورت حل فوری بحران نیز روند بازگشت به حالت عادی «آنی و فوری» نخواهد بود و ممکن است نفت از دست ‌رفته، به مرز یک میلیارد بشکه برسد. ضمن اینکه قیمت نفت به 190 دلار در هر بشکه در سه ماهه سوم سال میلادی برسد.
نفت 260 دلاری؛ همین الان
البته درباره همین قیمت‌های فعلی نیز انتقادات جدی وجود دارد، چرا که به اعتقاد کارشناسان، معاملات کاغذی، منعکس‌کننده معاملات و قیمت‌های واقعی بازار نیست.
سید احسان حسینی؛ کارشناس حوزه انرژی در گفت‌و‌گو با ایرنا درباره وضعیت قیمت نفت گفت: در معاملات فیزیکی نفت، اختلاف قیمت بسیار زیاد شده و محموله‌هایی هم در شرق آسیا و جاهای مختلف دنیا تا ۲۵۰-۲۶۰ دلار هم معامله شده است. در شاخص‌های معتبر نفت (برنت یا WTI)، بین محموله‌های فیزیکی و آتی (کاغذی) اختلاف تا ۴۰ دلار هم رسیده است. در همین جنگ آن چیزی که معامله می‌شد (برنت دیتد) نزدیک ۱۴۴ دلار بوده، ولی در روی تابلو برنت را زیر ۱۰۰ دلار (نزدیک ۱۰۰ دلار) مشاهده می‌کردیم. بر این اساس می‌توان گفت در آن نفتی که واقعا در حال معامله شدن است و کاغذبازی نیست؛ شاهد افزایش ۱۰۰ درصدی قیمت نفت هستیم.
او ادامه داد: حتی در زمان آتش‌بس نیز نگاهی به قیمت نفت فیزیکی نشان می‌دهد که اکنون نزدیک ۱۲۰ دلار در هر بشکه معامله می‌شود در حالی که نفت آتی حدود ۱۰۴ دلار است؛ هرچند باید اذعان داشت که اگر تنش‌ها افزایش پیدا کند، قطعاً قیمت نفت فیزیکی ۱۴۰ دلار در هر بشکه نیز معامله می‌شود.
شبیه این سخنان را وزیر دارایی عربستان هم بیان کرده است. محمد الجدعان درباره قیمت نفت در بازارهای جهانی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: قیمتی که شما روی صفحه گوشی خود می‌بینید، ۹۰ دلار است ولی قیمت‌های واقعی حتی ۱۶۰ دلار در هر بشکه بوده‌ است.
علاوه ‌بر این، آژانس بین‌المللی انرژی نیز طی گزارشی اذعان کرد، قیمت نقدی نفت برنت
(Dated Brent) در اوایل‌ آوریل بیش از ۲۵ دلار در هر بشکه نسبت به معاملات آتی برنت (نفت کاغذی)، افزایش یافته است و این علاوه‌بر صعود قابل‌توجه قیمت‌ها یعنی، قیمت واقعی نفت بسیار بالاتر است.
زیان 50 میلیارد دلاری در جهان
به گزارش خبرگزاری فارس، به نقل از رویترز، از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران نزدیک به ۵۰ روز پیش، بازار جهانی انرژی با یکی از بزرگ‌ترین اختلالات تاریخ خود مواجه شده و بیش از ۵۰ میلیارد دلار نفت خام از دست رفته است.
این درگیری که از اواخر فوریه آغاز شد، باعث خروج بیش از ۵۰۰ میلیون بشکه نفت خام و میعانات گازی از عرضه جهانی شده و نگرانی‌هایی جدی در مورد امنیت انرژی ایجاد کرده است.
تحلیلگران هشدار می‌دهند که اثرات این بحران ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها ادامه یابد، زیرا زیرساخت‌های آسیب‌دیده و تولید متوقف‌شده نیاز به زمان برای بازیابی دارند. در اوج بحران، قطع تولید به حدود ۱۲ میلیون بشکه در روز رسید و موجودی جهانی نفت که از قبل نیز آسیب دیده بود، فشار بیشتری را بر زنجیره‌های تأمین وارد کرده است.
این جنگ، جریان نفت در مناطق کلیدی تولیدکننده را مختل کرده و بی‌ثباتی قیمت‌های جهانی را تشدید کرده است. تحولات اخیر در اطراف تنگه هرمز، که یکی از شریان‌های حیاتی برای جریان نفت جهانی محسوب می‌شود، عدم قطعیت بیشتری به وضعیت افزوده است.
ایران در دوره آتش‌بس موقتاً این آبراه را بازگشایی کرد اما با ادامه محاصره دریایی ایالات متحده، دوباره آن را بست. تنش‌ها دوباره شعله‌ور شده و ایران کنترل تنگه هرمز را تشدید کرده و محدودیت‌های جدیدی برای کشتیرانی اعلام کرده است. وضعیت ناپایدار تنگه هرمز که سهم قابل توجهی از تجارت جهانی نفت از آن می‌گذرد، بازارها را در حالت آماده‌باش نگه داشته و نگرانی‌های مربوط به عرضه را تشدید کرده
است.
بحران نفت و گاز در مراحل ابتدائی
در چنین شرایطی، شرکت «اِنی» (Eni) ایتالیا اعلام کرد: تاثیر جنگ با ایران بر قیمت انرژی کم برآورد شده است. به گزارش خبرگزاری تسنیم؛ به نقل از رویترز؛ شرکت نفتی ایتالیایی انی اعلام کرد که جنگ ایران تأثیر عمیق‌تر و ماندگارتری بر قیمت نفت و گاز خواهد داشت و آنچه در حال حاضر در بازار قیمت‌گذاری می‌شود آغاز بحران جنگ با ایران است.
«فرانچسکو گاتی»، مدیر مالی شرکت نفتی انی (Eni) گفت: «این شرکت پیش‌بینی خود برای قیمت نفت برنت در سال 2026 را از 70 به 83 دلار در هر بشکه افزایش داده است. همچنین پیش‌بینی قیمت گاز TTF هلند را از 36 یورو به 50 یورو در هر مگاوات ساعت ارتقا داده است.» او تأکید کرد: «این بحران صرفاً مسئله آتش‌بس یا صلح نیست، بلکه بازسازی زیرساخت‌ها و تأسیسات تولیدی تعطیل‌شده در خاورمیانه نیز زمان‌بر خواهد بود.»
آژانس بین‌المللی انرژی هم اعلام کرد تا پایان سال ۲۰۲۷ بحران ال‌ان‌جی جهان ادامه دارد. بنا بر اعلام این نهاد بین‌المللی، فشارهای وارد بر عرضه گاز طبیعی مایع در نتیجه اختلال‌ها و خسارات ناشی از جنگ علیه ایران است. همچنین از زمان آغاز جنگ آمریکا علیه ایران، قیمت گازوئیل حدود 45 درصد رشد کرده و افزایش قیمت بنزین حدود 35 درصد بوده است.
اهمیت گازوئیل فراتر از سوخت خودروهاست و با بالا رفتن هزینه حمل‌ونقل، هزینه تولید و توزیع همه کالاها بالا می‌رود. در شرایطی که بسیاری از کشورها درگیر کنترل تورم هستند؛ ادامه این روند می‌تواند زنجیره تأمین را مختل کرده و موج جدیدی از افزایش قیمت‌ها را در ماه‌های آینده رقم بزند.
کمبود سوخت و غذا در اروپا
توتال هم که سابقه بدعهدی و خیانت به ایران دارد هم اعلام کرد: «ذخایر انرژی فرانسه فقط تا سه ماه هست.» «پاتریک پویانه»؛ رئیس این شرکت، یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های نفت و گاز جهان، در اظهاراتی نگران‌کننده به دولت فرانسه هشدار داد که ذخایر انرژی این کشور تنها تا دو تا سه ماه آینده پاسخگو خواهد بود.
به گزارش فایننشال تایمز، این هشدار در پی بحران انرژی ناشی از اختلالات شدید در تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز مطرح شده است. رئیس توتال پیش از این نیز تاکید کرده بود که فرانسه باید در مصرف سوخت صرفه‌جویی کند و به دنبال راهکارهایی برای مدیریت بهینه منابع انرژی باشد.
به گفته پویانه، «اگر اقدامات فوری انجام نشود، ممکن است با کمبود جدی انرژی در آینده نزدیک مواجه شویم.»
همچنین کریستین لاگارد؛ رئیس بانک مرکزی اروپا، از احتمال جیره‌بندی مواد غذایی در اروپا خبر داد و گفت که مسدود شدن تنگه هرمز و افزایش قیمت انرژی، موجب کمبود کود شده و چنین خطری را برای اروپا ایجاد کرده است.
صف فروش در بورس‌های جهان
همچنین بازارهای سهام جهانی به دلیل تنش‌های سیاسی و نظامی در غرب آسیا و تأثیرات آن بر اقتصاد جهانی که باعث نگرانی سرمایه‌گذاران شده وارد فاز فروش گسترده شدند. در ایالات متحده، بازارها تحت تأثیر این تحولات قرار گرفتند و شاخص‌های اصلی مانندSP 500 و داوجونز با کاهش قابل توجهی مواجه شدند. به گفته کارشناسان، این روند می‌تواند ادامه یابد تا زمانی که وضعیت در خاورمیانه ‌روشن‌تر شود.
البته ممکن است برخی کشورها، تاثیر بسته شدن تنگه هرمز را دیرتر احساس کنند؛ به عنوان مثال، وزیر بازرگانی ژاپن تصریح کرد: «مصرف‌کنندگان ژاپنی احتمالا از حدود ماه ژوئن (خرداد) تاثیر جنگ با ایران را در قبوض برق و گاز طبیعی خود مشاهده خواهند کرد.»
با این حال به نظر می‌رسد اقتصاد جهان با اقدامات آمریکا هنوز آثار تنش‌های غرب آسیا را به طور کامل احساس نکرده و در آینده نه چندان دور، ابعاد جدید از بحران انرژی، غذا و تورم را لمس خواهد کرد.