با جهش قیمت، افزایش صادرات و حذف تخفیف

درآمدهای نفتی ایران در طول جنگ 2 برابر شد

کد خبر: ۳۲۹۶۵۶

تاریخ: ۲۳ فروردين ۱۴۰۵ - ۲۰:۴۶

پیش از آغاز جنگ، درآمد ماهانه ایران از محل صادرات نفت خام حدود ۳.۳ میلیارد دلار برآورد می‌شد. اما مفروضات جدید نشان داد درآمد ماهانه صادرات نفت خام ایران در ماه اخیر دست کم
سه میلیارد دلار بیشتر شده است.
به گزارش مسیر اقتصاد، یکی از اثرات غیرقابل انکار تحمیل جنگ از سوی آمریکا و اسرائیل به ایران، افزایش درآمد حاصل از صادرات نفت خام ایران بوده است. ایران با ایجاد اختلال در تنگه هرمز و حفظ میزان صادرات نفت خام خود توانست درآمدهای نفتی خود را به شکل چشمگیری افزایش دهد.
برای برآورد درآمد پیش از جنگ، می‌توان سه داده مبنا را کنار هم گذاشت: برنت پیش از شروع جنگ در ۲۸ فوریه حدود 70 دلار و 75 سنت بود. صادرات ایران حدود یک میلیون و 800 هزار بشکه در روز برآورد می‌شد؛ و نفت ایران با تخفیف ۱۰ تا ۱۲ دلاری فروخته می‌شد.
در این چارچوب، قیمت فروش تقریبی نفت ایران بین 58 دلار و 38 سنت تا 60 دلار و 75 سنت در هر بشکه قرار می‌گیرد.
اگر این عدد را در صادرات روزانه یک میلیون و 800 هزار بشکه و در یک ماه ۳۰ روزه ضرب کنیم، درآمد ماهانه ایران از صادرات نفت خام حدود سه و یک دهم میلیارد دلار تا سه و دو دهم میلیارد دلار بوده است.
افزایش صادرات و کاهش تخفیف
برخلاف انتظار اولیه، صادرات نفت ایران در طول جنگ فرو نریخت. رویترز به نقل از ردیاب‌های نفتکش گزارش کرده بود که بارگیری نفت ایران به ۲.۲ میلیون بشکه در روز رسیده است.
همزمان، رویترز در هشتم ‌آوریل نوشت که پیشنهادهای فروش نفت ایران از ۱۰ دلار زیر برنت به برابری یا پریمیوم خفیف رسیده است و دو روز بعد گزارش داد برخی پالایشگران مستقل چین، نفت ایران را با پریمیوم یک ونیم تا دو دلاری نسبت به برنت خریده‌اند؛ اتفاقی که به گفته معامله‌گران، برای نخستین‌بار در چند سال اخیر رخ داده است. این تغییر فقط ناشی از تحولات سیاسی نبود؛ بازار فیزیکی نفت واقعا با کمبود عرضه فوری روبه‌رو شد.
رویترز گزارش داده بود که در اوج بحران، قیمت‌های نفت فیزیکی به نزدیکی ۱۵۰ دلار رسید و دیتد برنت تا 144 و دو دهم دلار بالا رفت. یعنی بازار برای بشکه‌های واقعی و قابل تحویل، نه فقط برای ریسک جنگ، بلکه برای کمیابی واقعی نفت قیمت می‌گذاشت.
در چنین بازاری، طبیعی بود که نفت تحریمی ایران هم از وضعیت تخفیف خارج شود.
درآمد ماهانه تا ۶ و نیم میلیارد دلار
اگر برای شرایط فعلی، برنت را در محدوده ۹۵ تا ۹۶ دلار بگیریم و فرض کنیم نفت ایران با پریمیوم یک و نیم تا دو دلاری معامله شود، قیمت فروش آن به حدود 96 و نیم تا ۹۸ دلار در هر بشکه می‌رسد.
با فرض صادرات ۲.۲ میلیون بشکه در روز، درآمد ماهانه ایران در این وضعیت حدود شش و سه دهم تا شش و چهار دهم میلیارد دلار خواهد بود.
حتی اگر پریمیوم را صفر بگیریم و فقط برابری با برنت را فرض کنیم، درآمد ماهانه همچنان حدود شش و دو دهم تا ۶.۶ میلیارد دلار باقی می‌ماند.
به بیان دیگر، نسبت به پیش از جنگ، درآمد ماهانه نفتی ایران حدود سه تا سه و دو دهم میلیارد دلار بیشتر شده است. این جهش، برای اقتصادی که سال‌ها نفتش را با تخفیف می‌فروخت، بسیار معنادار است.
در این افزایش، حدود ۷۱۷ میلیون دلار از محل رشد حجم صادرات است؛ حدود یک و شش دهم میلیارد دلار از محل رشد خود قیمت برنت و حدود ۸۲۵ میلیون دلار از محل از بین رفتن تخفیف و تبدیل آن به پریمیوم. یعنی در این سناریوی میانی، اثر قیمت جهانی بزرگ‌ترین جزء افزایش درآمد است، اما حذف تخفیف نیز به‌تنهائی تقریبا معادل یک‌چهارم تا یک‌سوم کل جهش درآمدی نقش دارد.
رسانه‌های معتبر غربی روی چه نکاتی تأکید کرده‌اند؟
در پوشش‌های رویترز، سه نکته بیشتر از همه برجسته شده است. نخست، کمبود شدید نفت در بازار فیزیکی که باعث شد معامله‌گران برای بشکه‌های فوری، قیمت‌هایی بسیار بالاتر از بازار آتی بپردازند.
دوم، حذف تخفیف نفت ایران و روسیه؛ تا جایی که رویترز نوشت جنگ و معافیت‌های موقت آمریکا برای نفت در دریا، تخفیف‌ها را از بین برد.
سوم، پایداری صادرات ایران؛ یعنی برخلاف تصور رایج، بارگیری نفت ایران نه‌تنها متوقف نشد، بلکه در مقطعی به ۲.۲ میلیون بشکه در روز رسید. در مجموع، رسانه‌های معتبر غربی بیشتر بر این تأکید کرده‌اند که ایران در فضای بحران، از یک فروشنده تحریمیِ تخفیف‌خورده به یک عرضه‌کننده کمیاب و با قدرت قیمت‌گذاری بیشتر تبدیل شده است.
نتیجه تثبیت وضعیت موجود
اگر وضعیت «نه جنگ، نه صلح» ادامه یابد و سه شرط برقرار بماند- صادرات نزدیک ۲.۲ میلیون بشکه در روز، برنت در بازه ۹۰ تا ۱۰۰ دلار، و تداوم فروش نفت ایران در برابری یا با پریمیوم نسبت به برنت- درآمد ماهانه نفتی ایران به‌طور تقریبی در بازه پنج و 9 دهم تا ۶.۶ میلیارد دلار می‌ماند.
یعنی نسبت به قبل از جنگ، ایران می‌تواند ماهانه چیزی حدود دو و هفت دهم تا سه و چهار دهم میلیارد دلار درآمد اضافی داشته باشد. این عدد برای بودجه و تراز ارزی ایران بسیار مهم است.
البته این برآورد یک محدودیت مهم دارد: آنچه محاسبه شد، درآمد ناخالص صادرات نفت خام بر مبنای قیمت و حجم است، نه لزوما درآمد نقدیِ وصول‌شده.
کرایه، بیمه، شیوه تسویه، تأخیر در پرداخت، کیفیت نفت و نسبت میعانات به نفت خام می‌تواند رقم واقعیِ دریافتی را تغییر دهد.
اما حتی با این ملاحظات، جهت کلی روشن است: جنگ و آتش‌بس شکننده، دست‌کم در این مقطع، ماهانه سه میلیارد دلار به درآمد نفتی ایران اضافه کرده است.