ده‌ها میلیون بشکه نفت همچنان بلاتکلیف است

سایه سنگین تنگه هرمز بر معادلات اقتصاد جهان

کد خبر: ۳۲۹۶۰۲

تاریخ: ۲۲ فروردين ۱۴۰۵ - ۲۰:۵۹

مدیریت تنگه هرمز علاوه‌بر اینکه می‌تواند به تضعیف جایگاه ایالات متحده منجر شود، با کسب عوارض و درآمدزایی برای کشور، فراتر از آن حتی می‌تواند به رفع تحریم‌ها نیز کمک کند.
به گزارش کیهان، اعمال حاکمیت قانونی بر تنگه هرمز مزیت‌های متعددی نصیب ایران می‌کند. در چنین شرایطی ایران می‌تواند در برابر کشورهایی که در تحریم‌ها علیه ایران مشارکت داشته‌اند، دست پری داشته باشد و همچنین عوارض قانونی برقراری امنیت در این آبراه کلیدی را دریافت کند.
به گزارش خبرگزاری تسنیم، «حسین راغفر» کارشناس اقتصادی با اشاره به مذاکرات اسلام آباد و دلایل ایران بر مدیریت تنگه هرمز در قالب شروط خود برای ورود به مذاکرات اظهار داشت: تحولات اخیر در تنگه هرمز و شکل‌گیری آتش‌بس دو هفته‌ای در منطقه، یک رخداد تاریخی در معادلات جهانی به شمار می‌رود که می‌تواند آثار بلندمدتی بر موازنه قدرت اقتصادی و انرژی در جهان داشته باشد.
وی افزود: آنچه امروز در تنگه هرمز رخ داده صرفاً یک تحول مقطعی در حوزه امنیت دریایی یا تجارت انرژی نیست، بلکه نشانه‌ای از تغییرات عمیق‌تر در ساختار قدرت جهانی است. تغییری که می‌تواند به تضعیف جایگاه قدرت‌های بزرگ، به‌ویژه ایالات متحده، منجر شود.
راغفر تأکید کرد: کنترل و مدیریت تنگه هرمز توسط ایران دستاوردی بسیار مهم برای کشور محسوب می‌شود. دستاوردی که حتی از بسیاری از رویدادهای بزرگ تاریخ معاصر ایران مهم‌تر بوده و باید از آن به‌عنوان یک سرمایه راهبردی ملی پاسداری کرد.
این تحلیلگر اقتصادی تصریح کرد: مدیریت ایران بر تنگه هرمز باید به همین شکلی که اکنون وجود دارد ادامه پیدا کند. این مسئله یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهایی است که کشور پس از انقلاب اسلامی به دست آورده و به نظر من موضوع کوچکی نیست.
وی افزود: این رخداد نشان می‌دهد تمدن بزرگ ایران در طول تاریخ توانسته امپراتوری‌های بزرگی را پشت سر بگذارد و اکنون نیز تحولات جاری می‌تواند نشانه‌ای از آغاز افول قدرت‌های مسلط جهانی باشد.
این استاد دانشگاه اظهار کرد: به نظر من، غرب و آمریکا در برابر کنترل تنگه هرمز توسط جمهوری اسلامی ایران با چالش جدی مواجه خواهند شد و به همین دلیل حفظ این دستاورد بزرگ به هر قیمتی ارزشمند است. آنچه رخ داده یک تحول تاریخی و دگرگون‌کننده در تاریخ معاصر جهان به شمار می‌رود.
«حسین درودیان» کارشناس اقتصادی هم با بیان اینکه از ظرفیت تنگه هرمز باید برای کاهش یا رفع تحریم‌ها استفاده شود، گفت: دریافت عوارض از کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز ایده خوبی است اما موضوع اصلی ما باید استفاده از این اهرم برای رفع تحریم‌ها باشد. تحریم‌ها تا پیش از این نیز چالش اصلی اقتصاد کشور بود و در دوران پساجنگ نیز اهمیت دارد؛ چرا که دسترسی به منابع ارزی و دانش فنی برای بازسازی، همه مستلزم تخفیف در تحریم‌هاست. لذا مهم‌ترین کارکردی که تنگه هرمز می‌تواند داشته باشد این است که به عنوان ابزار و اهرم برای رفع تحریم‌ها استفاده شود.
گزارش‌های خارجی
از دریافت عوارض در تنگه هرمز
طبق گزارش روزنامه وال‌استریت ژورنال، ایران در ادامه تلاش‌ها برای کاهش اثرگذاری تحریم‌ها و تنوع‌بخشی به منابع درآمدی خود، به دنبال اجرای راهبردی جدید در حوزه ترانزیت دریایی است.
بر اساس این گزارش، این راهبرد می‌تواند شامل دریافت «عوارض عبور» از نفتکش‌ها در تنگه هرمز باشد که به‌جای ارزهای سنتی، به‌صورت رمزارز دریافت می‌شود.
در چارچوب این طرح، گفته می‌شود ایران ممکن است به ازای هر بشکه نفت عبوری از این مسیر استراتژیک، معادل حدود یک دلار به شکل ارز دیجیتال تتر (USDT) دریافت کند. هدف اصلی از چنین سازوکاری، کاهش امکان ردیابی تراکنش‌های مالی و دور زدن محدودیت‌های ناشی از نظام مالی بین‌المللی عنوان شده است. همچنین استفاده از رمزارزها می‌تواند خطر مسدود شدن یا مصادره دارایی‌ها در شبکه‌های بانکی سنتی مانند سوئیفت را کاهش دهد.
تنگه همچنان مسدود است
همزمان با حضور هیئت‌های ایرانی و آمریکایی در پاکستان با هدف برگزاری مذاکرات، برخی رسانه‌ها از افزایش ترددها در تنگه هرمز خبر دادند، اما به گزارش شرکت رهیابی محموله‌های نفتی کپلر؛ در پی آتش‌بس بین آمریکا و ایران، انتظار بازگشایی تنگه هرمز را منعکس می‌کرد اما جریان‌های فیزیکی (حمل‌و نقل واقعی نفت) داستانی متفاوت را روایت می‌کنند.
بیش از ۱۳۰ میلیون بشکه نفت خام و میعانات گازی همچنان در حدود ۸۰‌ تانکر غول‌پیکر حامل بار سرگردان مانده‌اند و بلاتکلیف هستند. صادرکنندگان کلیدی از جمله عربستان، عراق و امارات قادر نیستند محموله‌های خود را جابه‌جا کنند.
مقصدها شامل چین، هند، ژاپن، کره‌جنوبی و اروپا می‌شود اما عبور و مرور متوقف شده است. تنها سه ‌تانکر مرتبط با ایران روز جمعه ۹‌آوریل عبور کردند که همگی سیستم شناسایی خودکار (AIS) آنها فعال بود که نشان‌دهنده کنترل شدید عبور و مرور است.
به نوشته این شرکت تخصصی دریایی، حوادث امنیتی مداوم، مسیریابی مشروط در نزدیکی آب‌های ایران و عدم وجود یک چارچوب عملیاتی برای عبور و مرور، بازار را بین دیپلماسی شکننده و عرضه محدود گرفتار کرده است.
رکوردشکنی قیمت نفت
به گزارش خبرگزاری تسنیم به نقل از نیویورک تایمز؛ در حالی که قیمت‌های متداول نفت در بازارهای مالی، افزایش قیمت ناشی از جنگ با ایران را کمتر از بحران سال 2022 نشان می‌دهند، شاخص‌های بازار فیزیکی نفت (نقدی) از رکوردشکنی قیمت‌ها و اختلالی بی‌سابقه در عرضه خبر می‌دهند.
در بازاری که شرکت‌های انرژی نفت مایع را روی کشتی‌ها معامله می‌کنند، قیمت به نزدیک 145 دلار در هر بشکه رسیده است. این رقم بر اساس داده‌های شرکت آرگوس مدیا یک رکورد محسوب می‌شود و بیش از دو برابر قیمت پیش از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران است.
دلیل این اختلاف عظیم، تفاوت بین قیمت (فیوچرز) و قیمت نقدی یا (اسپات) است. قیمت سلف یک ابزار مالی است که انتظارات بازار از قیمت نفت در یکی دو ماه آینده را نشان می‌دهد، در حالی که قیمت نقدی مستقیماً به تحویل نفت خام برای پالایشگاه‌ها مربوط است.
در هفته‌های اخیر، فاصله این دو قیمت به طور غیرعادی زیاد شده و جنگ با ایران، جریان حجم عظیمی از نفت خلیج‌فارس را مسدود کرده و اگرچه آتش‌بسی موقت اعلام شده، اما بازار فیزیکی نفت عمق واقعی بحران را فریاد می‌زند.
اذعان به قیمت‌های بالای نفت
در حالی که برآورد مراکز مطالعاتی از نفت 130 تا 200 دلاری در صورت بسته ماندن تنگه هرمز در هفته‌های پیش رو حکایت دارد، مسئولان و برخی رسانه‌های غربی سعی در کم‌اهمیت نشان‌دادن نقش تنگه هرمز بر روی کشورهای خلیج‌فارس دارند، اما گاهی ناچار به تأیید بالا ماندن قیمت نفت برای مدت طولانی
می‌شوند.
به گزارش خبرگزاری فارس؛ روزنامه وال‌استریت ژورنال هم طی گزارشی اشاره می‌کند که عربستان و امارات تنگه هرمز را دور می‌زنند، در ادامه اما توضیح می‌دهد که عربستان سعودی و امارات متحده عربی همچنان می‌توانند نفت خود را از طریق خطوط لوله‌ای که از تنگه هرمز عبور نمی‌کنند صادر کنند و افزایش قیمت‌ها می‌تواند کاهش حجم صادرات را جبران کند.
این گزارش واکنش‌های زیادی را در ایالات متحده در پی داشت به‌طوری که خیلی از مردم آمریکا در اعتراض گفتند: این یعنی قرار است قطعاً صادرات نفت جهانی کاهش پیدا کند و فقط به‌خاطر اینکه عرب‌ها سودشان کم نشود قرار است قیمت نفت برای مدت طولانی بالا بماند و هزینه آن را ما باید پرداخت کنیم.
گفتنی است که بسیاری از مردم آمریکا از افزایش قیمت سوخت و انرژی به‌خاطر جنگی که ترامپ علیه ایران راه انداخت ناراضی‌ هستند و عقیده دارند که این وضع با نزدیک‌شدن به فصل سرما بحرانی‌تر هم خواهد شد.
مسکو هم در اظهاراتی تازه تأکید کرد که در باتوجه به اختلال در تنگه هرمز، بازار جهانی نفت توان جایگزینی عرضه را ندارد و شوک قیمتی اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.