پیشرفت‌های انقلاب اسلامی فراتر از حد تصور دشمنان

بازوی دفاعی جمهوری اسلامی قدرتمند‌تر از همیشه

کد خبر: ۳۲۸۵۱۲

تاریخ: ۰۵ اسفند ۱۴۰۴ - ۲۰:۴۸

بخش نخست-سیده یاسمن رودباری

انقلابِ اسلامی را به مادرم می‌شناسم. به تصویرهایی که از کودکی در ذهنم به‌جا گذاشته است. به تصویری بر روی مجله‌ای سفیدرنگ که در جماران هدیه گرفتم. یکی از دست‌هایم در دست مادرم و میان انگشت‌های دست دیگرم تصویری از خمینی کبیر بر صفحه اول مجله بود و یا قابی دور قهوه‌ای روی دیوار خانه آقاجان. مرد در قاب، روی زمین نشسته است. اطرافش سرسبز و عبایی قهوه‌ای به تن دارد. زیر عکسش نوشته‌اند: او یک حقیقت همیشه زنده است. انقلاب جمهوری اسلامی ایران را به صدایی می‌شناسم که از تلویزیون پخش می‌شد. او که نشسته در جمع و می‌گفت: آنچه هست از خدای تبارک‌وتعالی است. اوست که همه کارها و زمام همه امور را در دست دارد و ما هیچ و هیچ اندر هیچ هستیم. از آن روزها چهل و هفت سال گذشته است و من هنوز در شناخت ابعاد عرفانی آن بزرگ‌مرد در سطح هستم. در تلاشم تا روشنایی را بیشتر بشناسم. خدا را شاکرم بابت خورشید فروتن روزگارم، رهبر معظم انقلاب سید علی خامنه‌ای.
انقلاب اسلامی ایران به‌عنوان یک پدیده تاریخی - اجتماعی، صرفاً یک تغییر سیاسی مقطعی نبوده، بلکه آغازگر مسیری بلندمدت در جهت استقلال، عدالت اجتماعی و پیشرفت همه‌جانبه کشور محسوب می‌شود. دهه اخیر را می‌توان یکی از مقاطع مهم در تداوم این مسیر دانست؛ دهه‌ای که جمهوری اسلامی ایران همزمان با مواجهه با فشارهای خارجی، تحریم‌های گسترده و تحولات پرشتاب منطقه‌ای و جهانی، تلاش کرده است ظرفیت‌های درونی خود را در حوزه‌های علم، سلامت، امنیت، خدمات اجتماعی و سرمایه انسانی به‌ویژه زنان فعال کند.
این گزارش با رویکردی تحلیلی و توصیفی، به بررسی مهم‌ترین دستاوردهای انقلاب اسلامی در دهه اخیر می‌پردازد و تلاش دارد تصویری واقع‌بینانه، مستند و منسجم از این تحولات ارائه دهد. تمرکز ویژه بر نقش زنان در این فرآیند، از آن‌رو اهمیت دارد که توسعه پایدار بدون مشارکت فعال نیمی از جمعیت کشور امکان‌پذیر نیست.
پیشرفت‌های علمی و فناوری
در دهه اخیر، پیشرفت علمی و فناورانه به‌عنوان یکی از ستون‌های اصلی توسعه کشور دنبال شده و جمهوری اسلامی ایران توانسته است علی‌رغم فشارهای خارجی و محدودیت‌های ساختاری، جایگاه خود را در تولید علم‌وفناوری تثبیت کند. افزایش تولید علمی، توسعه فناوری‌های راهبردی و حرکت به سمت اقتصاد دانش‌بنیان، از مهم‌ترین شاخص‌های این مسیر به شمار می‌رود.
رشد علمی کشور صرفاً به افزایش تعداد مقالات محدود نبوده، بلکه از نظر کیفی نیز ارتقایافته است. تمرکز سیاست‌های علمی بر حل مسائل واقعی کشور، موجب تقویت پژوهش‌های کاربردی و افزایش ارتباط دانشگاه با صنعت شده است. در همین چارچوب، پارک‌های علم‌وفناوری، مراکز رشد و شرکت‌های دانش‌بنیان نقش مهمی در تبدیل دانش به محصول و خدمت ایفا کرده‌اند.
در حوزه فناوری‌های راهبردی نظیر نانو، زیست‌فناوری، فناوری‌های پزشکی، هوافضا و هوش مصنوعی، کشور به دستاوردهای قابل‌توجهی دست ‌یافته است. بومی‌سازی دانش در این حوزه‌ها نه‌تنها وابستگی خارجی را کاهش داده، بلکه امنیت علمی و فناورانه کشور را نیز تقویت کرده است. در این روند، نقش سرمایه انسانی به‌ویژه نسل جوان و زنان پژوهشگر برجسته بوده است. افزایش حضور زنان در دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و شرکت‌های دانش‌بنیان، نشان‌دهنده بهره‌گیری گسترده‌تر از ظرفیت‌های علمی جامعه و حرکت به سمت توسعه متوازن است.
عفت شریعتی، نماینده مردم مشهد در ادوار مجلس در خصوص ۴۶ سال افتخارآفرینی می‌گوید: «برخلاف آنکه کشورهای معاند همچون آمریکا و اسرائیل تلاش دارند بر روی خصوصاً زنان اسلام‌هراسی ایجاد کنند؛ اما بانوان ما آگاه هستند که اسلام شخصیت زن را بالا برده و نقش تعیین‌کننده‌ای برای او قائل است و آیه قرآن نیز در این باره حق مطلب را ادا می‌کند آنجا که خداوند می‌فرماید: منْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى‏ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهًُْ حَياهًًْ طَيِّبَهًًْ وَ لَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ ما كانُوا يَعْمَلُونَ هر کس، از زن یا مرد، عمل صالحی انجام دهد درحالی‌که مؤمن باشد، قطعاً که او را با زندگانی گوارا و دلپسندی حیات می‌بخشیم و مسلماً که اجر‌شان را بر اساس بهترینِ از آنچه همواره عمل می‌کردند، به آنان عطا می‌کنیم. وی در ادامه می‌گوید: زنان ایران در پیروزی انقلاب نقش تعیین‌کننده‌ای داشتند و در سال ۱۳۵۷ که انقلاب اسلامی شکل گرفت و به همراه ورود امام خمینی(ره) نمی‌توان نقش آنان را ندید گرفت. پس زنان باید خود را باور کنند. قدر خود را بدانند همان‌طور که شاعر گران‌مایه پروین اعتصامی می‌گوید: زن نکوی، نه بانوی خانه تنها بود طبیب بود و‌ پرستار و شحنه و دربان؛ به روزگار سلامت، رفیق و یار شفیق، به روز سانحه، تیمار‌خوار و پشتیبان.»
سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس هفتم تصریح می‌کند: «این یک واقعیت است و باید از منظر آموزشی در حوزه‌های علمیه، در مراکز دانشگاهی و در آموزش‌وپرورش این نکته را جا بیندازیم که عظمت رفتار مؤمنانه، عالمانه زن در جمهوری اسلامی ایران تعیین‌کننده است. مطابق فرمایش رهبر معظم انقلاب در برنامه گام دوم ما در آستانه تمدن نوین جهان اسلامی هستیم که تمدن جدید جهان بشریت است و انقلاب ما وصل به ظهور صاحب‌الزمان (عج) خواهد شد.»
شریعتی تصریح می‌کند: «نقش زنان در ادامه این انقلاب مخصوصاً زمان حاضر که دشمنان اسلام تمام تلاش خود را می‌کنند تا ضربه بزنند بسیار حیاتی و مهم است. در جنگ ۱۲روزه همه شاهد بودیم که پشتوانه عظمت جمهوری اسلامی ایران زنان قدرتمند و معتقد بودند. من تقاضا می‌کنم رسانه‌ ملی اعم از مطبوعات، شخصیت زن را در جایگاه واقعی او نشان دهند. روشنگری کنند زنی که مادر است، دختر، خواهر یا همسر است تأثیر بسزایی در شکل‌گیری آینده این کشور خواهد داشت. نگذارند ابهام‌های دشمنان در روحیه زنان و دختران جوان نقشی بگذارد و بدانند زن در عرصه‌های اجتماعی و بین‌المللی در انقلاب اهمیت ویژه‌ای داشته است.»
رشد زیرساخت‌های سلامت و بهداشت عمومی
در دهه اخیر، نظام سلامت کشور با رویکرد عدالت‌محور و تمرکز بر دسترسی همگانی به خدمات درمانی و بهداشتی، مسیر توسعه زیرساخت‌های خود را ادامه داده است. گسترش شبکه بهداشت در مناطق شهری و روستایی، افزایش مراکز جامع سلامت و تقویت خدمات اولیه، نقش مهمی در ارتقای شاخص‌های سلامت عمومی ایفا کرده است.
همزمان، توسعه بیمارستان‌ها و مراکز تخصصی و فوق‌تخصصی، افزایش ظرفیت تخت‌های درمانی و تجهیز مراکز پزشکی به فناوری‌های نوین، کیفیت خدمات درمانی را به طور محسوسی ارتقا داده است. این اقدامات موجب کاهش تمرکز خدمات درمانی در پایتخت و توزیع متوازن‌تر امکانات در استان‌ها شده است.
یکی از دستاوردهای مهم این دوره، پیشرفت در تولید داخلی دارو و تجهیزات پزشکی است. خودکفایی نسبی در این حوزه، به‌ویژه در شرایط تحریم، تاب‌آوری نظام سلامت کشور را افزایش داده و نقش مؤثری در مدیریت بحران‌های بهداشتی داشته است.
نقش زنان در این تحولات برجسته بوده است؛ از حضور گسترده در کادر درمان و پژوهش‌های پزشکی گرفته تا مشارکت در مدیریت و سیاست‌گذاری سلامت. مجموع این عوامل نشان می‌دهد که نظام سلامت ایران در دهه اخیر، با تکیه ‌بر توان داخلی، مسیر رشد پایدار را دنبال کرده است.
دکتر مینو اسد زندی، صاحب نظریه «قلب سلیم»، مدرس دانشگاه و پژوهشگر درباره نقش بانوان در پیشرفت زیر ساخت‌های پزشکی در انقلاب اسلامی به گزارشگر کیهان می‌گوید: «به عقیده من در این زمینه زنان و مردان را از هم جدا نکنیم چرا که آنچه در دیدگاه اسلام نیز حائز اهمیت است همه ما به‌عنوان انسان کنار هم بودیم و تأثیر خود را به‌جا گذاشتیم. این درست است که خانم‌ها از حیث عواطف قوی‌تری که دارند و فرآیند مادرانگی که انجام می‌دهند و در کانون خانواده حائز اهمیت هستند متمایز کنیم. به هر جهت نوع نگرش خانم‌ها به پدیده‌های اطراف با آقایان متفاوت است. به طور مثال حساسیت بنده به آلام بیمارانم نسبت به همکاران آقا شاید بیشتر است. اما در سطح اجتماعی همه دوشادوش هم پیش رفتیم و نباید فرقی قائل بود. به گفته اسد زندی خانم‌ها در حوزه اجتماعی مانند تمام زنان در اقصی ‌نقاط دنیا دارای اندیشه و قوه تفکر و تصمیم و عقلانیت هستند و نقش مهمی در سلامت روح و روان خانواده به عهده ‌دارند. در کنار اینها، بانوان اندیشمندی هستند که فعالیت‌های بسیار ارزشمندی را در زمینه‌های مختلف انجام داده‌اند.»
تقویت توان دفاعی و امنیت ملی
در دهه اخیر، تقویت توان دفاعی و امنیت ملی به‌عنوان یکی از ارکان اساسی استقلال کشور دنبال شده است. راهبرد خودکفایی دفاعی، با تکیه ‌بر توان بومی و دانش داخلی، موجب شده است که کشور در حوزه‌های مختلف دفاعی به سطح بالایی از بازدارندگی دست یابد.
پیشرفت صنایع دفاعی در حوزه‌های موشکی، پهپادی، پدافندی و جنگ الکترونیک، ضمن افزایش توان بازدارنده، نقش مهمی در حفظ ثبات و امنیت ملی ایفا کرده است. این دستاوردها حاصل پیوند میان دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و صنایع دفاعی بوده و نشان‌دهنده ظرفیت بالای علمی کشور است. تقویت توان دفاعی، در کنار حفظ امنیت داخلی، تأثیر مستقیمی بر افزایش قدرت چانه‌زنی کشور در معادلات منطقه‌ای داشته است. در این میان، حضور زنان در بخش‌های پژوهشی، فنی و مدیریتی صنایع دفاعی نیز به‌تدریج گسترش یافته و نقش مکملی در این حوزه ایفا کرده است.
ایران پس از انقلاب اسلامی به یکی از معدود کشورهای جهان تبدیل شد که چرخه کامل فناوری هسته‌ای را به‌صورت بومی توسعه داد. این چرخه شامل استخراج و فرآوری اورانیوم، طراحی و تولید سانتریفیوژهای پیشرفته، تولید سوخت، بهره‌برداری از رآکتورهای تحقیقاتی و مدیریت پسماندهای هسته‌ای است. توسعه نسل‌های مختلف سانتریفیوژهای بومی از IR-1 تا IR-9، افزایش دقت و بازده غنی‌سازی و ایجاد سامانه‌های کنترل و امنیتی داخلی، نشان‌دهنده توانمندی ایران در عبور از فناوری‌های سنتی به فناوری‌های پیچیده و راهبردی است.
این دستاوردها علاوه‌ بر کاربردهای راهبردی، در حوزه‌های غیرنظامی نیز کارکرد مؤثر داشته و تولید رادیو داروهای هسته‌ای برای تشخیص و درمان سرطان، بیماری‌های قلبی و عصبی، نقش مستقیمی در ارتقای امنیت و سلامت مردم دارد. همزمان، ایران توانسته با سرمایه‌گذاری در حوزه فناوری نانو، مسیر توسعه علمی را به سمت کاربرد صنعتی و تجاری پیش ببرد. تولید نانوپوشش‌ها، نانومواد پیشرفته، نانوکاتالیست‌ها، نانوفیلترها و نانوکامپوزیت‌ها در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، ساختمان، خودرو و پزشکی باعث شده وابستگی کشور به واردات کاهش یابد و بخشی از این محصولات به کشورهای منطقه و فراتر صادر شود. نانو فناوری‌ای است که نه‌تنها زمینه اشتغال و توسعه صنعتی را فراهم کرده، بلکه پایه‌ای برای ورود ایران به فناوری‌های همگرا و میان‌رشته‌ای ایجاد کرده است، جایی که نانو، زیست‌فناوری، فناوری اطلاعات و علوم‌شناختی در هم ادغام می‌شوند و سامانه‌های تشخیص پزشکی نوین، نانوداروهای هوشمند و حسگرهای پیشرفته را به نتیجه می‌رسانند.
در حوزه زیست‌فناوری و مهندسی ژنتیک، ایران توانسته تولیدداروهای نوترکیب و بیولوژیک از جمله انسولین، هورمون رشد، فاکتورهای انعقادی و داروهای درمان سرطان را به‌صورت کاملاً بومی انجام دهد. توسعه فناوری‌های بیو رآکتوری، مهندسی سلول و زیست‌‌پردازش صنعتی، امکان تأمین نیازهای حیاتی دارویی کشور بدون وابستگی خارجی را فراهم کرده و ظرفیت صادرات فناوری‌محور به دیگر کشورها را ایجاد کرده است. این دستاوردها نشان می‌دهد که ایران علاوه ‌بر پاسخ به نیازهای داخلی، موقعیت خود را به‌عنوان یک قطب منطقه‌ای در زیست‌فناوری تثبیت کرده است. ورود ایران به فناوری‌های کوانتومی، فوتونیک و محاسبات پیشرفته نمونه دیگری از عبور کشور از مرزهای سنتی فناوری است. پژوهش در حوزه‌هایی مانند رمزنگاری کوانتومی، حسگرهای فوق دقیق، اپتیک پیشرفته و شبیه‌سازی‌های پیچیده، پایه‌های لازم برای توسعه فناوری‌های آینده و افزایش استقلال فناورانه کشور را ایجاد کرده است.
فناوری‌ دفاعی، امنیتی و بازدارنده
ایران پس از انقلاب توانسته به طراحی و تولید موشک‌های بالستیک، کروز و تاکتیکی با پیشران‌های سوخت جامد و مایع دست یابد. توسعه سامانه‌های هدایت دقیق، افزایش برد و قدرت مانور، به همراه بومی‌سازی مواد و قطعات پیشرفته، این صنعت را به یکی از ستون‌های اصلی بازدارندگی کشور تبدیل کرده است. طراحی و تولید پهپادهای شناسایی، رزمی، انتحاری و چندمنظوره، همراه با تسلط بر طراحی بدنه، موتور، سامانه‌های ارتباطی امن و هوش پروازی، نشان‌دهنده توان ایران در عرصه فناوری‌های نوین دفاعی است و نقش بسزایی در معادلات امنیتی منطقه ‌ایفا می‌کند. سامانه‌های پدافند هوائی چندلایه، رادارهای آرایه فازی و سامانه‌های کشف اهداف پنهان‌کار، امنیت زیرساخت‌های حیاتی کشور را به‌شدت افزایش داده و شبکه‌سازی و یکپارچه‌سازی این سامانه‌ها، سطح بلوغ فناوری دفاعی را به نمایش می‌گذارد.
همزمان، توانمندی ایران در جنگ الکترونیک و سایبری شامل اخلال، فریب، شنود و دفاع سایبری، به همراه ایجاد زیرساخت‌های امن اطلاعاتی و تربیت نیروی انسانی متخصص، کشور را به کنشگری فعال در حوزه نبردهای نوین تبدیل کرده است. ویژگی مشترک تمامی این دستاوردها، خودکفایی کامل در شرایط تحریم و اتکا به دانش داخلی است که به ایران اجازه داده تهدیدهای خارجی را به فرصت توسعه فناوری و افزایش قدرت ملی تبدیل کند.