«لباس شخصی‌ها»؛ زبان مردی که در میان شهدا زیست

کد خبر: ۳۲۸۲۹۶

تاریخ: ۰۲ اسفند ۱۴۰۴ - ۲۱:۳۱

کتاب لباس شخصی‌ها روایتی خاطره‌محور از دوران طفولیت تا سال‌های جنگ رزمنده مجاهد، قاسم رضایی است که بر پایه گفته‌ها و تجربه‌های او تدوین شده؛ روایتی از زندگی خودش به علاوه مجاهدت‌های غیورانی که در دفاع از آبادان نقش داشتند و همچنین بخشی کمتر دیده ‌شده از ساختار نیروهای حاضر در جبهه‌ها که آن را بازخوانی می‌کند.
عنوان کتاب، به گروهی اشاره دارد که با پوشش غیررسمی و عملا شخصی در دفاع از آبادان و شکستن حصر این شهر حضور داشتند.                                                         لحن کتاب بسیار صمیمی و دوست داشتنی است که سبب ارتباط‌گیری خوب مخاطب می‌شود همچنین بیان نکات و اتفاقات طنز در کتاب سبب شیرینی قصه شده است. قاسم رضایی با تمرکز بر خاطرات شخصی، مخاطب را هم به فضای پیش از انقلاب می‌برد و با آن آشنا می‌کند و هم فضای دوران دفاع مقدس را به خوبی و باجزئیات شرح می‌دهد.
در ابتدای کتاب، رضایی از خاطرات کودکی خود و زندگی در محلات تهران پیش از انقلاب اسلامی را به تصویر می‌کشد. بیان جزئیات دقیق و آشناسازی با روند زندگی آن دوران آن‌هم به صورت لحنی کاملا داستانی و البته واقعی، از نقاط بسیار قوت کتاب است.
دشمن با تصویرسازی تحریف شده از پیش از انقلاب، یک تصویری برای نسل جوان می‌سازد که عملا وارونه حقیقت است. اما برای تبیین این مسئله صرفا تاکید بر دروغین بودن و اشاره به جنگ رسانه‌ای دشمن فایده ندارد. باید روایت کرد، روایتی صحیح و داستانی با جزئیات، در واقع تصویرسازی درست از ایران پیش از انقلاب در دستور کار قرار گیرد و کتاب لباس‌شخصی‌ها نیز به خوبی در همین مسیر حرکت کرده است.
اما یکی از روایات مهم تاریخ دفاع مقدس، دفاع از آبادان در اوایل جنگ و حضور جانانه مردم آبادان و همچنین جوانانی که برای دفاع از این شهر به آنجا رفته بودند، است. روایت افرادی که با دستان خالی و حتی بدون داشتن لباس متحدالشکل و به اصطلاح لباس شخصی، مجاهدت کردند. خود قاسم رضایی در میان همان عزیزان بوده و تک تک آن افراد را به چشم دیده است، می‌شناسد و با آنها هم‌صحبت بوده است که حاصل آن شناخت خوب از آنها و ارائه در کتاب «لباس شخصی‌ها» شده است.
ساختار کتاب مبتنی بر خاطره‌نگاری است و همین ویژگی، لحن اثر را شخصی و مبتنی بر تجربه زیسته کرده است. خواننده با تصویری مواجه است که سعی دارد نقش نیروهای کمتر شناخته‌شده را در بستر جنگ ایران و عراق برجسته کند؛ نیروهایی که رفتارهای فوق فداکارانه و شجاعتمندانه داشته‌اند اما در بسیاری از بازنمایی‌ها کمتر به آن‌ها پرداخته شده است.
از منظر ژانر، کتاب در حوزه ادبیات خاطرات دفاع مقدس قرار می‌گیرد، بنابراین اتکای اصلی آن به روایت اول‌شخص است. همین امر باعث شده متن از جزئیات عینی و توصیف‌های میدانی بهره ببرد.
قاسم رضایی به یاد شهدای آن دوران و خاطرات فراوانی که دارد، آستین بالا زده و در دشت ذوالفقاری آبادان یک یادمان به یاد آن شهیدان راه انداخته است و خودش نیز در آنجا حضور دارد، روایتگری می‌کند و خادم‌الشهدا است.
«لباس‌شخصی‌ها» برای مخاطبانی که به دنبال شناخت خودمانی با آن دوران و شهیدان عزیز کمتر روایت‌شده جنگ هستند، می‌تواند منبعی قابل توجه باشد؛ اثری که می‌کوشد بخشی از تجربه‌های میدانی را از زاویه دید یکی از حاضرین آن دوران با لحنی شیرین و صمیمی بازگو کند و تصویری متفاوت از نقش آن پهلوانان ارائه دهد.
محمد محمدی افران