قوی‌تر از ناوهای هواپیمابر(یادداشت روز)

کد خبر: ۳۲۸۱۴۷

تاریخ: ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ - ۲۱:۳۳

مختصات 15 درجه و 20 دقیقه عرض جنوبی و 155 درجه و 30 دقیقه
طول شرقی، جایی در جنوب غربی مجمع‌الجزایر سلیمان و در مرکز دریای مرجان (اقیانوس آرام جنوبی)؛ نقطه‌ای آشنا برای ارتش آمریکاست. جایی که «بانو لِکس» (نام مخفف ناو هواپیمابر لِکسینگتُن) به همراه 42 هواپیمایش با حمله جنگنده‌های ژاپنی غرق شد و برای همیشه در عمق دریای مرجان به گِل نشست.
«یو‌اس‌اس لکسینگتن» (USS Lexington) با شماره بدنه CV-2 با حدود 270 متر طول و 32 متر عرض و وزن حداکثری 43 هزار تُن، یکی از اولین ناوهای هواپیمابر آمریکا بود. 8 می‌1942 این غول آهنی در دریای مرجان مستقر شده بود تا از اشغال بندر «مورسبی» در سواحل «گینه‌نو» توسط ژاپنی‌ها جلوگیری کند. ارتش ژاپن اما یک روز تاریخی را برای آمریکایی‌ها رقم زد. خلبانان ژاپنی با 69 هواپیمای جنگی به لکسینگتن حمله کردند. پس از یک نبرد هوایی، تعداد قابل‌توجهی از هواپیماهای ژاپنی توانستند از لایه حفاظتی ناو هواپیمابر بگذرند و در ساعت 11:20 به وقت محلی دست‌کم توسط دو اژدر با موفقیت سمت چپ بدنه ناو را هدف قرار دادند. «استنلی جانستون»، خبرنگار جنگی که در ناو لکسینگتن حضور داشت، تعداد اژدرهای اصابت کرده به بدنه ناو را تا 5 فروند گزارش کرده است. ضربه ناشی از اولین اژدر دو آسانسور هواپیمابر ناو را در موقعیت بالا قفل و مخازن ذخیره بنزین را سوراخ کرد. اژدر دوم خسارات را تشدید کرد و باعث آب‌گرفتگی در قسمت‌هایی از ناو شد. اندکی بعد بمب‌افکن‌های ژاپنی موفق شدند با دو بمب، ناو آمریکایی را هدف قرار دهند. بمب‌ها باعث آتش‌سوزی و تخریب بخش‌هایی از عرشه ناو شد. در اثر ضربات وارده از ساعت 12:47 تا 15:25 سه انفجار مهیب رخ داد که ناو آمریکایی را عملا از کار انداخت و از ساعت 18:00 زنجیره‌ای از انفجارهای بزرگ آغاز شد که بخش‌هایی از ناو را متلاشی کرد. یک ساعت قبل از آن ژنرال «شرمن» فرمانده ناو، دستور رها کردن لکسینگتن را صادر کرده بود. تخلیه بیش از 2700 سرباز، ملوان و خدمه ناو تا ساعت 18:30 طول کشید و پس از آن آمریکایی‌ها از ترس اینکه مبادا بقایای ناو هواپیمابر لکسینگتن و هواپیماهایش به دست نیروهای ژاپنی بیفتد، به ناوشکن «فلپس» دستور دادند با شلیک
پنج اژدر، ناو را غرق کند. ساعت 19:52 «بانو لکس» (نام مخفف لکسینگتن) به همراه 17 بمب‌افکن داونتلس، 13 جنگنده اف4 اف وایلدکت و 12 اژدرافکن دوستیتر (مجموعا 42 هواپیما) به قعر آب‌های اقیانوس آرام جنوبی رفت.
اداره ثبت و آرشیو اسناد ملی در واشنگتن تصاویر جذاب و عبرت‌آموزی از آن روز تاریخی بایگانی کرده است. صحنه ازدحام بیش از 2000 سرباز و خدمه ناو روی عرشه کشتی برای پریدن داخل آب، صحنه انفجارهای مهیب روی عرشه کشتی و در نهایت صحنه‌ای که لکسینگتن به عنوان نمادی از قدرت آمریکایی غرق در دود و آتش در آب فرو رفت.
یک ماه بعد نوبت به ناو هواپیمابر «یورک‌تاون» (USS Yorktown CV-5) رسید تا هدف حمله ژاپنی‌ها قرار بگیرد. 4 جون 1942 یورک‌تاون در نزدیکی سواحل جزایر «میدوی» در اقیانوس آرام قرار داشت که مورد حمله 24 هواپیمای جنگی ژاپن قرار گرفت. تعدادی از خلبانان ژاپنی توانستند از لایه‌های حفاظتی ناو عبور کنند و با موفقیت سه بمب را روی ناو بیندازند. بمب‌ها باعث آتش‌سوزی روی عرشه ناو و آسیب جدی به دیگ‌های بخار شدند که ناو یورک‌تاون را از حرکت انداخت. در موج دوم حملات، جنگنده‌های ژاپنی دست‌کم چهار اژدر به سمت ناو شلیک کردند که دو اژدر حدود ساعت 16:20 به وقت محلی با موفقیت به سمت چپ (سمت بندر) بدنه ناو اصابت کردند. در اثر این ضربه سکان کشتی ‌گیر کرد و ناو به سمت چپ (سمت بندر) کج شد. مدتی بعد ژنرال «باک‌مستر» فرمانده ناو، دستور رها کردن کشتی را صادر کرد. با این حال آمریکایی‌ها تلاش کردند تا ناو یورک‌تاون را از غرق شدن نجات دهند و به ساحل بکشانند. ضربه آخر را یک زیردریایی ژاپنی در 5 جون 1942 با شلیک 4 اژدر زد. یک اژدر به ناوشکن «هامان» که یورک‌تاون را به سمت ساحل می‌کشید اصابت و آن را غرق کرد. دو اژدر به ناو یورک‌تاون اصابت کرد و اژدر چهارم بدون برخورد به ناو از پشت آن عبور کرد. ناو هواپیمابر یورک‌تاون تا صبح 7 ژوئن روی آب شناور بود اما رفته رفته کاملا به سمت چپ چرخید و حدود ساعت 7:00 به صورت کامل واژگون شد و در آب فرو رفت. چشمان اشک‌بار سربازان آمریکایی هنگام تماشای صحنه غرق شدن ناو هواپیمابر یورک‌تاون به اندازه کافی گویای یک واقعیت بود؛ آمریکا درست مثل این غول‌های آهنی، شکست‌خوردنی است.
آمریکایی‌ها مدتی بعد ناو هواپیمابر «واسپ» (USS Wasp CV-7) را جایگزین دو ناو هواپیمابر غرق شده لکسینگتن و یورک‌تاون در اقیانوس آرام کردند اما واسپ هم سرنوشت بهتری از دو ناو قبلی پیدا نکرد. حدود 3 ماه بعد یعنی در 15 سپتامبر 1942 یک زیردریایی ژاپنی توانست به اندازه کافی به واسپ نزدیک شود تا بتواند با شش اژدر آن را هدف بگیرد. از این تعداد سه اژدر به ناو واسپ اصابت کرد و به نقاط حساس مانند مخازن بنزین ناو خورد. ژاپنی‌ها یک آتش‌بازی کامل برای آمریکایی‌ها به راه انداختند. انفجارهای پیاپی و سریع روی ناو واسپ شروع شد و هواپیماهای روی عرشه ناو از شدت انفجار به هوا پرتاب می‌شدند. مهمات موجود در ناو به‌شدت انفجارها و آتش‌سوزی‌ها افزود. شدت آتش و انفجار به حدی بود که ژنرال «شرمن»، فرمانده ناو تنها حدود 30 دقیقه پس از حمله ژاپنی‌ها دستور تخلیه ناو هواپیمابر واسپ را صادر کرد. تا ساعت 16:00 به وقت محلی همه سرنشینان سالم و مجروح تخلیه شده بودند اما ناو واسپ تا شب همچنان در آتش می‌سوخت. سرانجام به ناوشکن «لنزداون» دستور داده شد تا با شلیک اژدر واسپ را غرق کند. ناو هواپیمابر واسپ هم مانند لکسینگتن به همراه دست‌کم 45 هواپیمایش به قعر اقیانوس آرام فرستاده شد.
با غرق شدن ناوهای هواپیمابر «لکسینگتن»، «یورک‌تاون» و «واسپ» و آسیب‌دیدن دو ناو «اینترپرایز» و «ساراتوگا»؛ ناو «هورنت»
(USS Hornet CV-8) به تنها ناو هواپیمابر عملیاتی آمریکا در اقیانوس آرام جنوبی تبدیل شد. حدود یک ماه بعد، این ناو هم توسط ژاپنی‌ها شکار شد.
26 اکتبر 1942 هواپیماهای ژاپنی با سه بمب و سه اژدر ناو هورنت را هدف قرار دادند. موتورهای ناو و سیستم الکتریکی آن به‌شدت آسیب دید و از حرکت ایستاد. نظامیان آمریکایی مشغول تعمیرات و برطرف کردن آسیب‌ها بودند که متوجه شدند کشتی‌ها و ناوهای ژاپنی به آنها نزدیک می‌شوند. ژنرال «هالسی» تلاش‌های بیشتر برای نجات ناو هورنت را بی‌فایده دانست و دستور تخلیه این ناو هواپیمابر و غرق کردن آن را صادر کرد. ناوهای جنگی دیگر آمریکا با شلیک اژدر و گلوله‌های توپ این کار را انجام دادند و ناو هواپیمابر هورنت بامداد 27 اکتبر 1942 به همراه 21 هواپیمایش مثل سه ناو هواپیمابر قبلی آمریکا به قعر اقیانوس رفت.
ژاپنی‌ها توانستند تنها ظرف 6 ماه، چهار ناو هواپیمابر آمریکا را غرق کنند. این در حالی بود که ارتش آمریکا از هر نظر در سطوح انسانی، صنعتی، فناوری، ادوات و تجهیزات برتری قابل ملاحظه‌ای نسبت به ارتش ژاپن در جنگ جهانی دوم داشت. با این حال شاید کاری که ژاپنی‌ها با ناوهای هواپیمابر آمریکایی در سال 1942 کردند به اندازه بلایی که یمنی‌ها بر سر ناوهای هواپیمابر آمریکا در سال‌های 2024 و 2025 آوردند، بزرگ نباشد. یمنی‌ها نه نیروی هوائی داشتند و نه نیروی دریایی؛ آنها تقریبا با دست خالی ناوهای آمریکایی را از دریای سرخ فراری دادند.
طی این دو سال آمریکا دست‌کم پنج ناو هواپیمابر و دیگر تجهیزات نظامی را برای خلع سلاح یمن و باز کردن تنگه باب‌المندب و دریای سرخ به روی کشتی‌های اسرائیلی (و یا مرتبط با اسرائیل) به منطقه فرستاد. ابتدا در سال 2024 ناوهای هواپیمابر «آیزنهاور»، «روزولت» و «لینکلن» اعزام شدند اما در نهایت بدون هیچ دستاوردی مجبور به ترک منطقه شدند. شاید واژه «فرار» برای کاری که آنها انجام دادند مناسب‌تر باشد. پس از آنها ناوهای هواپیمابر «ترومن» و «وینسن» وارد عمل شدند اما نتیجه باز هم فرقی نکرد. ناو هواپیمابر ترومن هنگام فرار یک جنگنده F/A-18  را به کف دریا انداخت! «ترومن» همچنین طی مأموریتش یک جنگنده F/A-18 را با آتش خودی سرنگون کرد و یک جنگنده F/A-18 دیگر را نیز به دریا انداخت. علاوه‌بر این یمنی‌ها حدود 23 پهپاد MQ-9  آمریکا را هدف قرار دادند. افسران ناو هواپیمابر آیزنهاور پس از بازگشت از عملیات خود در دریای سرخ گفتند با «شدیدترین حجم آتش علیه نیروی دریایی آمریکا از جنگ جهانی دوم تاکنون» مواجه بودند و به همین دلیل دچار ضربه و آسیب روحی شده‌اند.
اگر هنوز فکر می‌کنید ناوهای هواپیمابر آمریکا قدرتی افسانه‌ای به ارتش آمریکا و ساکنان کاخ‌سفید داده‌اند؛ باید گفت شما پیش از آنکه توسط این ناوها هدف قرار گرفته شوید توسط سربازان رسانه‌ای آمریکا در یک عملیات روانی گرفتار شده‌اید. این غول‌های آهنی در قرن بیست‌ویکم، در عصر تسلیحات هوشمند بدون سرنشین و موشک‌های فراصوت، دوربرد و نقطه‌زن؛ اهدافی بزرگ و شکاری آسان به حساب می‌آیند. اکنون سلاح‌هایی وجود دارد که می‌تواند غرورآورترین دارایی آمریکا را به فاجعه‌بارترین تجربه آنها تبدیل کند. رهبر انقلاب در اشاره به همین نکته فرمودند: «مدام می‌گویند ما ناو فرستادیم طرف ایران. خیلی خب، ناو البته یک دستگاه خطرناکی است، امّا خطرناک‌تر از ناو، آن سلاحی است که می‌تواند این ناو را به قعر دریا فرو ببرد.» دقیقاً به همین دلیل نشریه آمریکایی «نشنال‌اینترست» پنج سال پیش در 12 آگوست 2021 با بررسی تسلیحات جدید در جهان نوشت: «عصر ناوهای هواپیمابر رو به پایان است.» همین عبارت در سال‌های بعد بارها توسط دیگر نشریات و تحلیلگران نظامی آمریکا تکرار شد.
آمریکا در پایگاه‌های متعددش در منطقه جنوب غرب آسیا به اندازه کافی تجهیزات نظامی برای عملیات دارد که نیازی به ادوات ناوهای هواپیمابر نباشد. ناوهای هواپیمابر آمریکا می‌آیند تا به جای حمله به سرزمین‌های هدف به افکار عمومی کشور هدف، حمله کنند. آنها می‌آیند تا جامعه، اقتصاد و سیاست یک کشور را بدون شلیک گلوله به آشوب بکشند چون ترس از جنگ همیشه کشنده‌تر از جنگ است. راه مقابله چندان سخت نیست، با مدیریت فضای رسانه‌ای از امنیت روانی جامعه حفاظت کنید. رسانه‌ها را کنترل کنید چون آنها می‌توانند اهدافی که دشمن در جنگ به آن نرسید را بدون جنگ تقدیمش کنند.

سید محمدعماد اعرابی