«کوچ»؛ روایت رشد و تجربه‌های حاج قاسم در کودکی و نوجوانی

کد خبر: ۳۲۷۸۰۲

تاریخ: ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۹:۰۸

«کوچ» ساخته محمد اسفندیاری، اولین تجربه بلند سینمایی کارگردان است که در چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد. فیلم با تمرکز بر دوران کودکی و نوجوانی شخصیت محوری داستان یعنی شهید سپهبد قاسم سلیمانی، مسیری متفاوت در روایت‌های بیوگرافیک در سینمای ایران پیش گرفته است. برخلاف بسیاری از آثار این ژانر که روی لحظات اوج قهرمانی یا وقایع تاریخی حساس متمرکز می‌شوند، «کوچ» توجه خود را بر فرآیند شکل‌گیری شخصیت در دل کودکی و نوجوانی قرار داده است. این رویکرد باعث شده فیلم فضائی متفاوت داشته باشد و مخاطب با جزئیات کوچک زندگی حاج قاسم ارتباط برقرار کند که تاکنون چندان اطلاعی از آن نداشته است. درواقع قاسم سلیمانی به عنوان یک کودک روستایی در قنات‌ملک کرمان به مرور بزرگ می‌شود، تلخی‌ها و شیرینی‌های پیرامون را تجربه می‌کند. با بالاتر رفتن سن و نیاز مبرم مالی به شهر می‌رود تا کار پیدا کند، او در کار خود جدی است و پول پس‌انداز می‌کند تا مشکل مالی را حل کند. یک‌سری اتفاقات معمول و جالب از سوی یک شخصیت برجسته.
ساختار روایت فیلم بر پایه تعامل شخصیت شهید با خانواده، دوستان و جامعه کوچک پیرامون او شکل گرفته و این تعامل‌ها، مسیر رشد او را با ظرافت به تصویر می‌کشد. بازسازی فضاهای بومی و روستایی که محل وقوع داستان است، به واقع‌گرایی فیلم کمک کرده است و احساس همذات‌پنداری مخاطب را نیز تقویت می‌کند. تمرکز بر بیوگرافی متفاوت از شخصیت که او را متفاوت از سایرین تعریف نمی‌کند فیلم را از استانداردهای رایج سینمای بیوگرافیک متمایز کرده و نشان می‌دهد که این شخصیت بزرگ، پیش از رسیدن به اوج، در دل موقعیت‌های معمول رشد می‌کند. در واقع حاج قاسم از ابتدا یک سردار پرآوازه نیست، بلکه او نیز زندگی معمول خود را دارد، مشکلات معیشتی او را آزار می‌دهد و به شرایط کشور نیز از ابتدا آگاه نیست بلکه به مرور و با تجربیات مختلف و انسان‌های پیرامونش رشد می‌کند و فردی متمایز از انسان‌های عادی می‌شود نه آنکه از ابتدا این‌گونه باشد. از منظر اجرائی، فیلم بازی‌های قابل توجهی از بازیگران غیرمطرح ارائه می‌دهد که به روایت انسجام و واقع‌گرایی می‌بخشد. پرداختن به لحظات معمول زندگانی، به ویژه در تعامل شخصیت اصلی با خانواده و دوستان، پیوستگی احساسی روایت را حفظ کرده است. همچنین لوکیشن‌های فیلم و لهجه کرمانی نیز به جذابیت فیلم افزوده است.
در مجموع، «کوچ» تجربه‌ای موفق در ترکیب فرم بیوگرافیک و روایت متفاوت و واقعی از یک شخصیت بسیار ارزشمند محسوب می‌شود. اسفندیاری تلاش کرده تا رشد و تحول حاج قاسم را در بستر زندگی معمولی و چالش‌های روزمره را با بیان ساده به تصویر بکشد و از این طریق، تصویری تازه از سینمای بیوگرافیک ایرانی ارائه دهد.