«امید و شکست» خاطرات سال‌ها فعالیت اطلاعاتی- امنیتی یعقوب نیمرودی برای اسرائیل- 60

نفوذ رسانه‌ای مکسول

کد خبر: ۳۲۷۷۲۳

تاریخ: ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۹:۱۵

5 نوامبر 1991، در ساعت 8 شب، بالگرد گارد ساحلی اسپانیا جسدی برهنه با وزن حدود صد و سی کیلوگرم و قد یک متر و نود با جای زخمی در صورتش نزدیک چشم راستش از آب‌های اقیانوس اطلس، حدود سی کیلومتری جنوب جزیره گراند کاناریا بیرون آورد. این جسد با اطمینان شناسایی شد که جسد چهره رسانه‌ای و بانفوذ بریتانیا «رابرت مکسول» است.
مکسول سال 1923 در چکسلواکی در خانواده‌ای یهودی، فقیر و پر جمعیت متولد شد. او برای خودش شغلی سیاسی در انگلیس به دست آورد و دوره کوتاهی به عنوان عضو پارلمان بریتانیا از طرف حزب کارگر خدمت کرد. اما به تدریج سیاست را رها کرد و انجام فعالیت در حوزه مطبوعات را آغاز کرد. در طول زمان کوتاهی سرمایه‌اش زیاد شد و به یکی از شخصیت‌های مشهور و مهم در دنیای مطبوعات تبدیل شد.
او بر روزنامه‌ها و هفته‌نامه‌ها، ایستگاه‌های تلویزیون و شبکه‌های تلویزیونی کابلی، ایستگاه‌های رادیو و مجموعه بسیاری دیگر از رسانه‌ها تسلط یافت. او شگفت انگیز بود. سال 1984 او شبکه «میرور» بریتانیا را به مبلغ صد و سیزده میلیون پوند خرید. از 1987 بیش از پانصد میلیون پوند در شرکت‌های مطبوعاتی از ماهواره‌ها تا انتشارات کتاب‌های کودکان سرمایه‌گذاری کرد. در آن دوره شروع به نزدیک شدن و بازگشت به ریشه‌های یهودی‌اش کرد.
او به عنوان رئیس سازمان اوراق قرضه اسرائیل در انگلیس خدمت کرد و سرمایه‌گذاری خود را در اسرائیل بسیار زیاد گسترش داد.
همچنین به عنوان ناشر و رئیس شورای مدیران معاریو خدمت کرد، بیشتر مالکیت انتشارات «کِتِر» و همچنین بخشی از سهام شرکت «تیوا» و «سایتکس» را خرید و سرانجام آنها را با سود زیاد فروخت.
اما ظاهر پر ابهت امپراتوری او گمراه‌کننده بود.
از اوایل دهه نود مشکلات بعدی با سرعت زیاد شروع شدند. شرکت «ارتباطات مکسول» گرفتار بدهی یک میلیارد و چهارصد میلیون پوندی شد. دومین شرکت تحت مالکیت او «گروه میرور» در بدهی سیصد میلیون پوندی فرو رفت. بدهی‌های خصوصی خانواده مکسول نهصد میلیون پوند تخمین زده می‌شد و مجموع بدهی بیشتر از چهار میلیارد دلار بود؛ یک مبلغ واقعاً افسانه‌ای! چند هفته قبل از مرگ او شبکه بی‌بی‌سی گزارشی درباره کسب و کار و بدهی‌های مالی او پخش کرد. در پی این گزارش سهام دو شرکت تحت مالکیت او سقوط کردند. زمان کوتاهی قبل از مرگ او در انگلیس ماجرای «میرور گیت» پخش شد که در آن مکسول و سردبیر روزنامه میرور متهم به همکاری با موساد اسرائیل در تلاش برای جلوگیری از انتشار سخنان جاسوس اتمی «مردخای وانانو»1 و شکنجه او شدند و این باعث تضعیف اعتبار او شد.
مکسول با قایق خود چند روز به قایقرانی در جزیره «تنریف» در جزایر قناری رفت. در جریان قایقرانی در دریا افتاد و مرد. بازرسان اسپانیایی ادعا کردند که قلب او گرفت، تعادلش را از دست داد و از عرشه به دریا افتاد. تا امروز معمای مرگ او پوشیده است. ادعاهایی مبنی بر خودکشی او وجود دارد و همچنین برخی می‌گویند که به قتل رسیده است. شکی نیست که مرگ او علامت سؤال‌های بسیار و مجموعه موضوعات حل نشده‌ای به جا گذاشت.2 تنها بعد از مرگ او میزان درگیری‌های اقتصادی او مشخص شد.
پسرانش «کوین» و «یان» برنامه‌ای برای بهبود امپراتوری مریض او طرح کردند و همچنین در آغاز دسامبر 1991، درباره فروش سرمایه‌گذاری‌هایش در اسرائیل، از جمله سهام روزنامه معاریو صحبت کردند. در آن روزها روشن شد که بخشی از سهام مکسول درصنایع دارویی «تیوا» به شرکت سرمایه‌گذاری آمریکایی برادران «لیمن» واگذار شده است، بعد از آن که مکسول شرایط بازپرداخت وامی را که از شرکت سرمایه‌گذاری گرفته بود رعایت
نکرد.
مکسول 83.5 درصد از سهام معاریو را گرفت و بابت آن سی و پنج میلیون دلار پرداخت؛ «داو یادکوفسکی» پنج درصد از سهام را گرفت، برادران «شیمون» و «علی حفتص» با هم 10.44 درصد را گرفتند و باقی سهام در بخش‌های کوچک در دست برخی دیگر از کارکنان این روزنامه بود.
پانوشت‌ها:
1- م: «مردخای وانانو» (به عبری: מרדכי ואנונו و به انگلیسی: Mordechai Vanunu) یک یهودی مراکشی تبار بود که در سال 1954 در مراکش متولد شد. او به همراه خانواده‌اش در سال 1963 به اراضی اشغالی مهاجرت کرد، سال 1971 به ارتش رژیم غاصب صهیونیستی پیوست و سپس با فارغ‌التحصیلی از دانشگاه بن‌گوریون به عنوان کارشناس در تأسیسات هسته‌ای دیمونا مشغول به کار شد. وانانو سال 1985 استعفا کرد و با خروج از اراضی اشغالی به يک گروه مسيحی مخالف جنگ افزارهای هسته‌ای در استراليا ملحق شد و همزمان تغيير دين داد و به مسيحيت گرويد.  وی سال 1986 در مصاحبه با هفته‌نامه انگلیسی ساندی‌تایمز برای اولین بار اطلاعات و تصاویر محرمانه‌ای از تأسیسات دیمونا و تسلیحات اتمی اسرائیل را در اختیار این نشریه گذاشت. پس از آنکه موساد مطلع شد وانانو اطلاعات محرمانه کلاهک‌های اتمی اسرائیل را فاش کرده است برای دستگیری او اقدام کرد؛ ابتدا وانانو را از طریق عوامل خود به ایتالیا کشاند و در رُم او را ربود و به اراضی اشغالی منتقل کرد. مردخای وانانو سال 1986 در دادگاه رژیم صهیونیستی به جرم افشای اسناد حیاتی به 18 سال زندان محکوم شد و تا سال 2004 در زندان به سر برد.
او پس از آزادی از زندان اجازه خروج از اراضی اشغالی و یا گفت‌وگو با رسانه‌های خارجی را نداشت. رژیم صهیونیستی اندکی پس از آزادی وانانو، او را به جرم نقض محدودیت‌های در نظر گرفته شده؛ یک بار دیگر مجموعا به یک سال حبس(6 ماه تعزیری و 6 ماه تعلیقی) محکوم کرد.
2- م: نیمرودی عامدانه بخشی از اطلاعات مربوط به «رابرت مکسول» را بازگو نمی‌کند. «رابرت مکسول» با نام اصلی «یان لودویگ هوخ» (1923-1991) چهره‌ای مرموز با سابقه‌ای نظامی و نزدیک به سرویس‌های امنیتی داشت. مکسول در جریان جنگ جهانی دوم به ارتش در تبعید چکسلواکی پیوست، سپس وارد ارتش بریتانیا شد و به دلیل خدماتش در ارتش بریتانیا نشان افتخار دریافت کرد. مارک آرونز و جان لوفتاس در کتاب خود با عنوان «جنگ مخفی علیه یهودیان» از نقش رابرت مکسول در جریان جنگ اعراب و اسرائیل می‌گویند.
بر این اساس مکسول با نفوذ خود، رهبران کمونیست چکسلواکی را قانع کرد تا به پشتیبانی فنی از نیروی هوائی رژیم صهیونیستی بپردازند و در نتیجه طی جنگ با اعراب در 1948رژیم صهیونیستی توانست برتری هوائی را به دست آورد. 2 نوامبر 2003 روزنامه تلگراف چاپ لندن از گمانه‌زنی‌ها مبنی بر جاسوسی دوجانبه یا سه‌جانبه رابرت مکسول در نهادهای اطلاعاتی غربی خبر داد. طبق اسناد منتشر شده، FBI به مدت یک دهه رابرت مکسول را زیر نظر گرفته بود تا ارتباط او با KGB، MI6 و موساد را کشف کند اما مدرکی در این زمینه به دست نیاورد. اسنادی که وزارت خارجه انگلستان در سال 2003 منتشر کرد، نشان می‌داد پرونده رابرت مکسول با عنوان «کاپیتان یان مکسول» در آرشیو ملی در کیو، لندن حاوی گزارش‌هایی است که بیان می‌کند او مطمئناً توسط روسیه تأمین مالی شده است.
در یکی از این گزارش‌ها به سال 1959 آمده است: «فعالیت‌های مشکوک سروان مکسول طی 10 سال گذشته چندین بار به اطلاع وزارت خارجه[بریتانیا] رسیده است.» شواهدی از ارتباط نزدیک او با موساد نیز وجود داشت.
اندکی قبل از مرگ مکسول «آری بن مناشه» یکی از افسران سابق اداره اطلاعات نظامی اسرائیل فاش کرد مکسول و نیکلاس دیویس(سردبیر خارجی دیلی میرور) از مدت‌ها پیش عامل موساد بوده‌اند.  بن‌مناشه همچنین مدعی شد در سال 1986 مکسول به سفارت اسرائیل در لندن اطلاع داد که «مردخای وانانو» برای افشاگری درباره تسلیحات هسته‌ای اسرائیل اسنادی را در اختیار دیلی‌میرور و ساندی‌تایمز گذاشته است.
به گفته آری بن‌مناشه پس از این گزارش موردخای وانانو توسط موساد ربوده و به اسرائیل منتقل شد و به جرم خیانت به 18 سال زندان محکوم شد. پس از مرگ مکسول، فرزندان او هرگز ادعای خودکشی را نپذیرفتند و شواهد نیز بیشتر احتمال قتل مکسول در جریان نزاع سرویس‌های امنیتی غربی را تأیید می‌کرد.
در مراسم دفن رابرت مکسول در قدس اشغالی دست کم 6 مدیر سابق سرویس‌های اطلاعاتی رژیم صهیونیستی به همراه نخست‌وزیر و رئیس رژیم اشغالگر قدس شرکت کردند.