«ما می‌توانیم»؛ کلیدواژه‌ای برای جهش و پیشرفت

انقلاب اسلامی چگونه مسیر علمی ایران را تغییر داد؟

کد خبر: ۳۲۷۵۸۳

تاریخ: ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ - ۲۱:۰۴

دهه فجر انقلاب اسلامی نقطه آغاز خودباوری ملی در ایران بود؛ رویکردی که با اتکا به توان داخلی، مسیر وابستگی علمی را به پیشرفت، نوآوری و جهش فناورانه تغییر داد.
به گزارش خبرگزاری مهر، دهه مبارک فجر، یادآور نقطه عطفی در تاریخ معاصر ایران است که نه‌تنها معادلات سیاسی کشور را دگرگون ساخت، بلکه بنیان‌های فکری و هویتی جامعه ایرانی را نیز متحول کرد. پیروزی انقلاب اسلامی، با تأکید بر استقلال، اتکا به توان داخلی و نفی وابستگی، زمینه شکل‌گیری گفتمانی نوین از خودباوری ملی را فراهم آورد؛ گفتمانی که به‌تدریج در عرصه‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی و به‌ویژه علمی و فناوری نمود پیدا کرد.
در سال‌های پیش از انقلاب، ساختار علمی و پژوهشی کشور به‌شدت متکی به خارج بود و نقش ایران در تولید دانش محدود و حاشیه‌ای تلقی می‌شد. اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی، با وجود فشارهای خارجی، تحریم‌ها و محدودیت‌های گسترده، مسیر تازه‌ای پیش روی جامعه علمی کشور گشوده شد؛ مسیری که بر تربیت نیروی انسانی متخصص، توسعه زیرساخت‌های علمی و تقویت روحیه «ما می‌توانیم» استوار بود و به شکل‌گیری ظرفیت‌های بومی در حوزه‌های راهبردی انجامید.
امروز، پس از گذشت بیش از چهار دهه از پیروزی انقلاب اسلامی، دستاوردهای علمی و فناوری ایران در عرصه‌هایی چون پزشکی، نانو فناوری، هوافضا، انرژی‌های نو و صنایع دانش‌بنیان، گواهی روشن بر تأثیر مستقیم انقلاب اسلامی بر تقویت خودباوری ملی و جهش علمی کشور است.
بررسی این روند نشان می‌دهد که انقلاب اسلامی نه‌تنها یک تحول سیاسی، بلکه نقطه آغاز حرکتی عمیق در مسیر استقلال علمی و پیشرفت فناورانه ایران بوده است.
«ما می‌توانیم»
کلیدواژه‌ای که انقلاب را رقم زد
محمدرضا خانلری، استاد دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) قزوین، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، ضمن اشاره به نقش محوری امام خمینی(ره) در نهادینه کردن روحیه خودباوری در میان مردم، اظهار داشت: انقلاب اسلامی را امام راحل با «ما می‌توانیم» کلید زد، آنجا که گفت طاغوت باید برود. این بزرگمرد با ایمان به خدا باور داشت که وعده الهی حق است و چون رژیم ستمشاهی بر ظلم و ناحقی بنا شده، رفتنی است.
خانلری با اشاره به نقش مردم در تحقق وعده الهی تأکید کرد: تحقق حکومت اسلامی مستلزم حضور و اراده امتی بود که چنین نظامی را مطالبه کند از همین رو، امام خمینی(ره) با همت به بسیج عمومی جامعه، زمینه مشارکت فراگیر مردم را فراهم ساخت.
وی افزود: ملت مسلمان ایران که سال‌ها از ظلم و بی‌عدالتی گسترده رژیم پهلوی به ستوه آمده بود، با لبیک شایسته به دعوت امام راحل، حضوری تعیین‌کننده در صحنه داشت و توانست با وحدت و ایمان، نظام ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی را سرنگون کند. رخدادی که به گفته این استاد دانشگاه، نقطه عطفی در تاریخ معاصر ایران به شمار می‌رود.
انقلاب اسلامی با اتکای به مردم شکل گرفت
نه کمک قدرت‌های خارجی
خانلری با بیان اینکه تحقق وعده الهی در انقلاب اسلامی نیازمند حضور ملتی بود که خواستار استقرار حکومت اسلامی باشد، گفت: امام خمینی(ره) با درک این ضرورت، به بسیج عمومی جامعه همت گماشت و ملت مسلمان ایران که سال‌ها از ظلم و بی‌عدالتی رژیم پهلوی رنج می‌برد، با لبیک گسترده به این دعوت، نقشی تعیین‌کننده در پیروزی انقلاب ایفا کرد.
وی افزود: این حضور آگاهانه و فراگیر مردمی، به فروپاشی نظام ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی انجامید و با پیروزی شکوهمند حماسه ۲۲ بهمن، جمهوری اسلامی ایران توانست با عبور موفق از موانع و فشارهای طراحی‌شده از سوی استکبار جهانی، به جهانیان نشان دهد که گفتمان «ما می‌توانیم» به‌عنوان یک باور اصیل، در میان ایرانیان مسلمان این سرزمین با تمدنی کهن، نهادینه شده است.
از استقلال سیاسی تا خودکفایی صنعتی
خانلری با اشاره به مهم‌ترین نشانه‌های پیشرفت کشور پس از پیروزی انقلاب اسلامی، استقلال سیاسی و اجتماعی را یکی از برجسته‌ترین دستاوردهای انقلاب دانست و اظهار داشت: امروز جمهوری اسلامی ایران به برکت خون صدها هزار شهید، رهبری امام راحل(ره) و رهبر معظم انقلاب و شایستگی ملت ایران، به استقلالی دست یافته که در دوران پیش از انقلاب دست‌نیافتنی بود.
وی افزود: این استقلال، تنها در سطح سیاسی باقی نمانده، بلکه در تمامی ابعاد اجتماعی، فرهنگی و تصمیم‌سازی‌های کلان کشور نمود پیدا کرده و مسیر حرکت ایران را از وابستگی به خوداتکایی تغییر داده است.
این استاد دانشگاه با اشاره به ایستادگی ملت ایران در برابر فشارهای خارجی تصریح کرد: یکی از جلوه‌های مهم خودباوری پس از انقلاب، مقاومت نزدیک به نیم قرن در برابر زیاده‌خواهی‌ها و توطئه‌های غرب به سرکردگی آمریکا است. تلاشی مستمر که با هدف شکستن انقلاب اسلامی و متوقف کردن مسیر آزادی‌خواهانه آن صورت گرفت، اما با هوشیاری ملت ایران ناکام ماند.
خانلری در بخش دیگری از سخنان خود، به پیشرفت‌های چشمگیر کشور در حوزه‌های علمی و صنعتی اشاره کرد و گفت: در عرصه خودکفایی صنعتی، دفاعی و اقتصادی، دستاوردهای جمهوری اسلامی ایران در مقایسه با دوران پیش از انقلاب، به‌قدری چشمگیر است که حتی بسیاری از ناظران منصف جهانی را به شگفتی واداشته است.
خودباوری علمی جوانان
پشتوانه پیشرفت‌های آینده کشور است
وی با اشاره به دستاوردهای انسانی انقلاب اسلامی، نقش جوانان نخبه و متعهد را از مهم‌ترین مزایای توسعه توانمندی‌های کشور در دوران پس از انقلاب دانست و ادامه داد: در مسیر پیشرفت علمی و فناوری، نقش بی‌بدیل جوانان برجسته‌ای همچون شهدای مدافع حرم، دانشمندان جوان هسته‌ای و فعالان عرصه فناوری‌های نوین، به‌عنوان پیشران‌های اصلی حرکت کشور، کاملاً مشهود است.
این استاد دانشگاه با اشاره به ظرفیت‌های علمی موجود در کشور خاطرنشان کرد: با توجه به بنیه علمی قابل‌توجه جوانان و دانشگاهیان توانمند کشور و دسترسی به دانش روز، این امید وجود دارد که ایران اسلامی با تکیه بر این ظرفیت‌ها و در سایه رهبری حکیمانه، فاصله چندانی تا دستیابی به قله‌های شایسته خود نداشته باشد.
خانلری تأکید کرد: در حوزه دفاعی و گشودن افق‌های جدید دانش، حفظ انسجام ملی و اتکال به قدرت الهی می‌تواند مسیر حرکت کشور را هموارتر کند و زمینه تداوم پیشرفت‌های افتخارآمیز جمهوری اسلامی ایران را در آینده فراهم سازد.
جوانان نخبه
موتور پیشرفت علمی ایران شدند
محمد اصفهانی، نخبه علمی و دارنده مدال کشوری المپیاد کامپیوتر در گفت‌و‌گو با مهر با اشاره به نمادهای عینی پیشرفت علمی پس از انقلاب اسلامی گفت: دستاوردهایی مانند پیشرفت در حوزه سلول‌های بنیادی در پژوهشگاه رویان، جایگاه تک‌رقمی ایران در فناوری نانو، و توسعه فناوری‌های صلح‌آمیز هسته‌ای و هوافضا، تنها پروژه‌های فنی نیستند، بلکه مصادیق عبور از مرزهای دانشی هستند که پیش‌تر در انحصار قدرت‌های جهانی قرار داشتند.
این نخبه علمی نقش جوانان را در جهش‌های فناورانه کشور تعیین‌کننده دانست و اظهار داشت: جوانان امروز نه نیروی کمکی، بلکه موتور پیشران پیشرفت علمی هستند. جهش‌های ایران در حوزه‌هایی مانند زیست‌فناوری و فناوری اطلاعات، مرهون نسل جوانی است که در قالب شرکت‌های دانش‌بنیان، ساختارهای سنتی و فرسوده را دور زده و با روحیه خطرپذیری، به لبه‌های فناوری نزدیک شده‌اند.
وی با هشدار نسبت به پیامدهای بی‌توجهی به این سرمایه انسانی تأکید کرد: اگر نظام تصمیم‌سازی کشور نتواند بستر مناسب اشتغال و اثرگذاری برای این ضریب هوشی بالا فراهم کند، پدیده مهاجرت نخبگان می‌تواند این سرمایه عظیم را تهدید کند، ما به مدیریت بیشتر نخبگان نیاز داریم.
آینده علم ایران
به نسل جوان گره خورده است
اصفهانی، نقش جوانان را در جهش‌های فناورانه کشور تعیین‌کننده دانست و افزود: جوانان امروز نه نیروی کمکی، بلکه موتور پیشران پیشرفت علمی هستند. جهش‌های ایران در حوزه‌هایی مانند زیست‌فناوری و فناوری اطلاعات، مرهون نسل جوانی است که در قالب شرکت‌های دانش‌بنیان، به لبه‌های فناوری نزدیک شده‌اند. وی تأکید کرد: ایجاد امنیت خاطر برای سرمایه‌های انسانی و توجه به خواسته‌های آنان شرط تداوم مسیر پیشرفت علمی و فناورانه کشور در دهه‌های آینده است.
دهه فجر، یادآور این حقیقت تاریخی است که هرگاه ملت ایران به توان خود ایمان آورده، توانسته است از سخت‌ترین موانع عبور کند.تجربه‌ای که امروز نیز می‌تواند چراغ راه آینده علمی و فناورانه کشور باشد.‌ «ما می‌توانیم» که روزی کلیدواژه سرنگونی نظام سلطه‌محور شاهنشاهی بود، اکنون به یک راهبرد ملی در عرصه علم و فناوری تبدیل شده است. راهبردی که مصادیق عینی آن را می‌توان در دستاوردهای علمی کشور، شکل‌گیری شرکت‌های دانش‌بنیان و حضور نسل جوان در مرزهای دانش مشاهده کرد.