فلسفه غیبت امام زمان(عج)(پرسش و پاسخ)

کد خبر: ۳۲۷۳۰۵

تاریخ: ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ - ۲۱:۳۸

پرسش:
اگر امام زمان(عج) برای نجات از دست دشمنان غایب شدند، چرا امامان دیگر از نظرها غایب نشدند و به دست دشمنان اسلام به شهادت رسیدند؟
پاسخ:
فلسفه غیبت امام زمان(عج) منحصر به حفظ جان ایشان نیست، بلکه عوامل دیگر در شکل‌گیری غیبت آن حضرت تاثیرگذار هستند که در اینجا به برخی از اهم آنها اشاره می‌کنیم:
1- مشیت الهی
مشیت الهی بر غیبت آن حضرت تعلق گرفته که عقل از درک آن عاجز است. از این‌رو در برخی از روایات،‌ علت غیبت امام زمان(عج) از اسرار الهی دانسته شده است. «عبدالله‌ ابن فضل هاشمی» نقل می‌کند: امام صادق(ع) فرمود: صاحب‌الامر غیبتی خواهد داشت، به طوری که گمراهان در شک واقع می‌شوند. عرض کردم چرا؟ فرمود: اجازه نداریم علتش را بیان کنیم. موضوع غیبت از اسرار خدا و غیبتی از غیبت‌های الهی است. چون خدا را حکیم می‌دانیم. باید کارهایش از روی حکمت صادر شود.(بحارالانوار، ج 52، ص 91)
2- امتحان مردم
آزمایش مردم در برخی روایات یکی دیگر از علل غیبت حضرت مهدی(عج) ذکر شده است. بدین معنا که در اثر غیبت آن حضرت، مردم آزمایش و غربال می‌شوند. گروهی ایمان استواری ندارند، باطنشان ظاهر می شود و دستخوش شک و تردید می‌گردند. اما کسانی که ایمان در اعماق قلبشان ریشه دوانده است، به سبب انتظار ظهور حضرت و ایستادگی در برابر سختی‌ها، پخته‌تر و شایسته‌تر می‌گردند.
امام کاظم(ع) در این زمینه می‌فرماید: «هنگامی که پنجمین فرزندم غایب شد مواظب دین خود باشید، زیرا او ناگزیر غیبتی خواهد داشت، به طوری که گروهی از عقیده خویش برمی‌گردند، خداوند به وسیله غیبت، بندگان خویش را آزمایش می‌کند.» (کتاب الغیبه، شیخ طوسی، ص 204)
3- آزادی از یوغ بیعت
امامان معصوم دیگر وظیفه داشتند، از روی ناچاری تقیه کنند، و با توجه به شرایط و مصالح مورد نظر با برخی از رژیم‌ها و نظام‌های طاغوتی بیعت نمایند. امام مهدی(عج) وظیفه دارد با هیچ نظام طاغوتی و غیرالهی بیعت نکند. در بعضی از روایات یکی از علل غیبت آن حضرت، آزادی او از یوغ بیعت با حاکمان ستمگر بیان شده است، بدین معنا که امام هیچ رژیمی را، حتی از روی تقیه، به رسمیت نمی‌شناسد. اگر حضرت در غیبت نبود یا باید با حکومت‌های غیرالهی عصر خود بیعت می‌کرد، یا در راه مبارزه با آنها به شهادت می‌رسید که این امر با مسئولیت امام مهدی(عج) به عنوان منجی عالم بشریت ناسازگار است. «حسن ابن فضال» نقل می‌کند: امام هشتم فرمود: گویی شیعیان را می‌بینم که هنگام مرگ سومین فرزندم (امام حسن عسکری(ع)) در جست‌وجوی امام خود، همه جا را می‌گردند، اما او را نمی‌یابند. عرض کردم: چرا غایب می‌شود؟ فرمود: برای اینکه وقتی با شمشیر قیام می‌کند، بیعت کسی بر گردن وی نباشد.» (بحارالانوار، ج 51، ص 152)
4- وجود دوازده حجت الهی
شیعیان باور دارند که حجت‌های الهی بر روی زمین بعد از پیامبر اکرم(ص) دوازده امام بوده و هر کدام وظایف تعریف شده‌ای داشته و مامور به انجام آن بوده‌اند. در کل زمین هیچ‌گاه نباید از حجت خدا خالی باشد. از این رو مشیت الهی بر آن تعلق گرفته که یکی از آن ذوات مقدسه در پس پرده غیبت قرار گیرد تا زنده بماند و زمین خدا از حجت خالی نباشد.
طبیعی است که آن حضرت می‌بایست آخرین امام باشد، زیرا معنا ندارد امام قبلی غایب گردد و بعد از وی امام دیگری بیاید؟! مرحوم آیت‌الله ابراهیم امینی می‌نویسد: «امام غایب نیز مانند پدرانش از کشته شدن در راه دین باکی نداشته و ندارد، لکن کشته شدنش به صلاح جامعه و دین نیست، زیرا هریک از پدرانش که از دنیا رحلت می‌کردند، امام دیگری جانشین می‌شد ولی امام زمان(عج) اگر کشته می‌شد، جانشینی ندارد و زمین از حجت(خدا) خالی می‌گردد.
در صورتی که مقدر شده است که عاقبت حق بر باطل غالب شود و به واسطه وجود مقدس امام دوازدهم، دنیا به کام حق‌پرستان گردد.(دادگستر جهان، ابراهیم امینی(ره)، ص 191)