سالگرد ورود حضرت امام خمینی(ره) به کشور

تاریخ در برابر آن مبهوت و سردرگم است

کد خبر: ۳۲۷۱۹۹

تاریخ: ۱۱ بهمن ۱۴۰۴ - ۲۱:۲۲

دفتر پژوهش‌های مؤسسه کیهان

«... حدود نیم ساعت پیش از پاریس خبر رسید که آیت‌الله خمینی ساعت سه و سی دقیقه صبح به وقت تهران، پاریس را به مقصد تهران‌ ترک خواهد کرد و در ساعت هشت و سی دقیقه صبح به وقت تهران، هواپیما وارد فرودگاه تهران خواهد شد و از آنجا آیت‌الله به بهشت زهرا خواهد رفت و برای مردم ایران سخنرانی خواهد کرد. در همین حال امروز در تهران، ارتش با نشان دادن قدرت به مردم یادآور شد که باید ارتش را جدی تلقی کنند... در تهران پنجاه هزار تن از مردم برای برقراری نظم در مسیر آیت‌الله خمینی داوطلب شده‌اند...»1

این خبر رادیو لندن رأس ساعت 21 یازدهم بهمن 1357 و در اخبار بخش شبانگاهی این رادیو  بود که پخش گردید. همچنین شامگاه همان روز 11 بهمن، این خبر از سوی خبرگزاری‌ها و رسانه‌های مختلف خارجی، انتشار یافت که:

«... در دهکده نوفل‌لوشاتو، در نزدیکی پاریس رسماً اعلام شده است که امشب آیت‌الله خمینی بین ساعت یازده شب و یک بعد از نیمه شب، به وقت پاریس، عازم تهران خواهد شد. همراهان آیت‌الله خمینی در این مورد که ‌تانک‌ها به سوی فرودگاه تهران در حرکتند، گفتند آیت‌الله گزارش‌ها را شنیده‌اند، اما مهم نیست. ایشان تصمیم گرفته است که امشب به ایران عزیمت کند و چنین خواهد کرد...»2

امام به دل خطر زدند

در همان روز 12 بهمن 1357 و ساعاتی پیش از ورود امام، روزنامه‌ نیویورک‌تایمز گزارش داد که انبوه خودروهای نظامی در سطح شهر تهران در حال ‌تردد و آرایش نظامی هستند. این روزنامه نوشت:

«... یک گزارش می‌گوید قطاری از خودروهای نظامی را به طول بیش از دو مایل دیده که از میدان ونک عبور می‌کردند و پر از سربازان مسلح بوده‌اند. ۷۸ جیپ، ۱۲‌‌تانک چیفتن، تعدادی ‌‌تانک سبک اسکورپیون و چندین آمبولانس در میان این خودروها بوده‌اند....»3

اما قبلاً حضرت امام در سخنرانی روز 4 بهمن، تصمیم خود را برای بازگشت به میهن اسلامی ابراز کرده و فرموده بودند:

«... از اینکه این مدت شماها زحمت کشیدید عذر می‌خواهم. خداوند شما همه را حفظ بکند و سلامت بدارد؛ و ما حالا می‌رویم به این مملکت ببینیم که آیا چه می‌شود. هرچه که بشود هم ما بنا داریم که برویم... من بیعتم را از شماها برداشتم؛ عرض می‌کنم که ممکن است که آن‌طوری که اینها تهیه دیدند در این سفر خطر در کار باشد و من میل ندارم که به‌خاطر من شما خدای‌نخواسته در خطر بیفتید....»4

خبرنگاران مطبوعات در صبح روز 12 بهمن 1357 در روزنامه‌های سراسری منتشر کردند:

«... پس از یکصد و هفده روز توقف در «نوفل لوشاتو» امام خمینی ساعت یک صبح امروز به وقت محلی (۲و۳۰ به وقت تهران) به طرف تهران حرکت کرد. پانزده سال قبل، سحرگاه روزی خاموش که سکوت فضای ایران را فراگرفته بود، آیت‌الله خمینی تنها و گمنام به شهری دور افتاده در ترکیه تبعید شد. اینک او زمانی به ایران باز‌می‌گردد که به عنوان یک چهره جهانی شناخته شده است و رهبری انقلاب بزرگی را بر عهده ‌دارد...»

امام آمد

سرانجام هواپیمای حامل حضرت امام و همراهانشان، حدود ساعت 9 و 15 دقیقه بر فراز فرودگاه مهرآباد ظاهر شد و برای فرود، چرخشی کرد، اما پس از نزدیک شدن به باند، مجدداً اوج گرفت و آه از نهاد همه حاضران بلند نمود. شایعه پیچیده بود که مجوز فرود نداده‌اند. هواپیما دوباره چرخید و به سوی باند آمد و این‌بار نشست. ساعت 9 و 27 دقیقه و 30 ثانیه بود. صدای صلوات فضای فرودگاه مهرآباد را آکنده نمود.

اگر روزگاری در آن عصر غم‌انگیز پاییزی 13 آبان 1343 که امام را غریبانه و با همراهی تعدادی از مأموران ساواک به تبعید فرستادند، اما در آن صبح خجسته بهمن 57، میلیون‌ها نفر به استقبال رهبر سفرکرده خود، کوچه‌ها و خیابان‌های شهر را آذین بسته و فرش راه رهبر محبوب را با گل آراسته بودند تا آن عزیز، قدوم مبارکشان را بر صدها قافله دل بگذارند و پس از آن زمستان سخت 2500 ساله ستم‌شاهی، بهار آزادی و استقلال را به ارمغان آورند.

رادیو کلن صبح 12 بهمن 1357، گزارش ورود حضرت امام به ایران و فرودگاه مهرآباد تهران را چنین روایت کرد:

«... وقتی آیت‌الله خمینی در فرودگاه تهران از هواپیما قدم بر زمین گذاشت، صحنه شورانگیزی بود. صدها تن از روحانیون و رهبران مخالف رژیم در حالی که می‌گریستند از آیت‌الله خمینی استقبال کردند. فریاد «الله‌اکبر» از جمعیت بلند شد....»5

تالار فرودگاه از دعوت‌شدگان و مستقبلین پر بود. همه با نظم، منتظر ورود امام بودند. نماینده گروه‌های مختلف؛ روحانیون، استادان دانشگاه، طلاب، دانشجویان، اقلیت‌های دینی، همه چشم‌ها به در اصلی دوخته شده بود اما ناگاه امام از در دیگری وارد تالار فرودگاه شد.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در خاطرات خود لحظه ورود امام به سالن فرودگاه را چنین توصیف کرده‌اند:

«... [نگاهم به چهره‌اش دوخته شد] عزم و اراده و اقتدار در چهره‌شان موج می‌زد. اثری از خستگی، بی‌خوابی و نگرانی در چهره ایشان ندیدم... (پس از سخنان کوتاهی که بیان کردند) هرچه پریشانی در دل‌ها بود زدوده شد. آرامش عجیبی به سراغ قلب‌هایمان آمد....»6

رادیو لندن ادامه استقبال میلیونی از امام را این‌گونه گزارش داد:

«... آیت‌الله هنگام ترک فرودگاه با استقبال پرشور جمعیتی روبه‌رو شد که در دو سمت خیابان گرد آمده بودند. اتومبیل حامل آیت‌الله به سوی گورستان بهشت زهرا رفت اما حرکت به کندی صورت می‌گرفت؛ زیرا جمعیتی عظیم برای استقبال گرد آمده بودند. مسئولین حفظ نظم که از خود مردم بودند، قادر نبودند جلو مردم را بگیرند...»7

تهران در حال خلسه بود

تجمع به حدی بود که اساساً ورود امام را به بهشت زهرا با مشکل رو‌به‌رو می‌کرد. از همین روی یاران ایشان، مدام پشت میکروفن قرار گرفته و از مردم درخواست می‌کردند با نظم و ‌ترتیب، مسیرهای ورودی به بهشت زهرا تا محل سخنرانی را باز کرده تا حضرت امام بتوانند به راحتی وارد شده و بیانات خود را ایراد بفرمایند.

ابتدا آیت‌الله صدوقی بود که از مردم درخواست کرد:

«... شما را به حق قرآن، شما را به امام زمان، شما را به همین رهبر بزرگوار، قسم می‌دهم، اطراف حضرت آیت‌الله را باز گذارید تا زودتر به محل خود برسند و دوستان از بیاناتشان بهره‌مند گردند. جلوی راه ایشان علی‌الظاهر مسدود شده، برادران، کمک کنید، مساعدت کنید، راه را باز گذارید... جناب آقای مطهری شما بیایید یک بیانی بفرمایید...»8

سپس استاد مطهری پشت میکروفن قرار گرفت و چنین سخن گفت:

«... اولین وظیفه شرعی ما، حفظ جان آقاست. کسانی که دور ماشین را گرفته‌اند، دور بشوند. آقا تشریف می‌آورند همین‌جا و زیارتشان می‌کنید... راه را باز کنید. نزدیک نروید. حفظ سلامت آقا از اوجب واجبات است...»9

خبرگزاری فرانسه ورود امام به بهشت زهرا را چنین گزارش داد:

«... جمعیت، اتومبیل حامل آیت‌الله خمینی را بر روی دست بلند می‌کرد. به ناچار یک هلیکوپتر آیت‌الله را به بهشت زهرا برد...»

یرواند آبراهامیان، استاد دانشگاه پرینستون و مورخ مقیم آمریکا از روز 12 بهمن 57 چنین می‌نویسد:

«خبرنگار نیویورک‌ تایمز گزارش داد پایتخت در حال‌وهوای خلسه بود. هیچ‌چیز این صفوف پیروز‌، رسمی و قاعده‌مند نبود‌، غربی نبود. این شور و هیجان‌، پرزرق‌وبرق‌، مفرط و سراپا شرقی بود. آدم‌ها پهلو به پهلوی این رهبر مسلمان آن قدر می‌دویدند تا خسته می‌شدند.»

همه مدهوش بودیم

پس از سخنرانی تاریخی حضرت امام در بهشت زهرا، ایشان و حاج سید احمد خمینی با یک دستگاه آمبولانس و سپس با هلیکوپتر عازم مدرسه رفاه شدند؛ اما هلیکوپتر نتوانست در مدرسه رفاه یا نزدیکی آن به زمین نشسته و در بیمارستان هزار تختخوابی فرود آمد. از آنجا امام را با خودروی یکی از پزشکان از بیمارستان خارج کرده و از آن به بعد دیگر اطلاعی از ایشان در دست نبود.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای درباره آن ساعات پرالتهاب گفته‌اند:

«... گفته شد که ایشان پس از سخنرانی به‌جای نامعلومی رفته‌اند. ساعت‌ها گذشت. برادران به خانه‌های مجاور که برای اقامتشان آماده شده بود، رفتند. این خانه‌ها از چند روز پیش برای استقبال مهیا شده بود. من در مدرسه ماندم. ساعت 10 شب غرق آماده‌سازی بودم که خبر دادند امام از در پشتی وارد شد به آن سمت رفتم. دیدم امام تنها دارند می‌آیند تو؛ آرام و با وقار. نگاهش پرده دل را پاره می‌کرد... ساکت و مبهوت، ایستاده بودم... از ذهنم گذشت بروم و در آغوشم بگیرم، اما ‌ترسیدم دیگران هم به شوق آیند، دور امام را بگیرند و مزاحمتی فراهم شود... همه مدهوش بودیم. امام با عبارات کوتاهی حمد و ثنای خداوند را گفت و بر پیامبر(ص) و خاندانش درود فرستاد و از جمع تشکر کرد و آنان را به صبر و پایداری سفارش نمود...»10

10 روز فجر انقلاب از همین مدرسه رفاه شکل گرفت و به پیروزی 22 بهمن 1357 انجامید، رژیم دو هزار و پانصد ساله ستم‌شاهی سرنگون شد و پس از قرن‌ها نظام اسلامی برپا گردید.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای درباره آن دهه شگفت‌انگیز که با ورود حضرت امام آغاز شد، فرموده‌اند:

«... ما نمی‌توانستیم در مقابل این حادثه‌ها خویشتنداری کنیم [و آن را هضم‌‌ نماییم]؛ مبهوت و سردرگم می‌ماندیم. حال که به خود بازمی‌گردم، تجلی قدرت و عظمت خداوند سبحان را در حرکت این مردم می‌بینم؛ و اگر کسی در برابر این تجلی مبهوت بماند، قابل سرزنش نیست...»11

___________________________________________________________________________________

1- تقویم تاریخ انقلاب اسلامی- گروه تحقیق انتشارات سروش- چاپ اول- بهمن 1369- صفحه 251

2- همان

3- نیویورک‌تایمز، اول فوریه 1979 به نقل از گزارش «روزهای التهاب؛ ۱۲ بهمن ۵۷ به روایت روزنامه‌ها»- رادیو فردا- 12 بهمن 1397

4- صحیفه امام- جلد 5- صفحه 526-527

5- تقویم تاریخ انقلاب اسلامی- پیشین

6- شرح اسم- هدایت‌الله بهبودی- مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی- ویراست جدید- تابستان 1391- صفحه 654

7- تقویم تاریخ انقلاب اسلامی- پیشین

8- فیلم ورود امام به وطن- شبکه 3 سیما- 12 بهمن 1389

9- همان

10- شرح اسم- پیشین

11- همان