موتور خلق پول همچنان روشن است

هشدار برای افزایش نرخ رشد نقدینگی و پایه پولی

کد خبر: ۳۲۶۹۵۷

تاریخ: ۰۷ بهمن ۱۴۰۴ - ۲۲:۰۲

ثبت رشد 40 و چهار دهم درصدی نقدینگی و رشد
47 و نیم درصدی نقدینگی تا پایان آبان ۱۴۰۴ فقط یک آمار نیست؛ این شاخص نشان می‌دهد موتور خلق پول همچنان روشن است.
به گزارش خبرگزاری فارس؛ بانک مرکزی اعلام کرده حجم نقدینگی کشور در پایان آبان امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از ۴۰ درصد افزایش یافته است.
رقمی که حتی در مقایسه با استانداردهای اقتصادهای تورمی نیز عددی بالاست و پیام روشنی دارد: جریان پول همچنان سریع‌تر از رشد واقعی اقتصاد حرکت می‌کند.
در ظاهر ممکن است این آمار شبیه گزارش‌های تکراری سال‌های گذشته به نظر برسد اما تفاوت این دوره در همزمانی رشد نقدینگی با کسری بودجه مزمن، رکود تولید و فشار فزاینده بر منابع ارزی است؛ ترکیبی که اثرگذاری پول جدید را تشدید می‌کند.
به بیان ساده‌تر، امروز هر واحد پولی که وارد اقتصاد می‌شود، کمتر جذب تولید می‌شود و بیشتر راه خود را به سمت بازار دارایی‌ها پیدا می‌کند.
مهم‌ترین موتور رشد نقدینگی، تأمین کسری بودجه دولت است. وقتی درآمدهای پایدار پاسخگوی هزینه‌ها نیست، فشار به شبکه بانکی منتقل می‌شود و پایه پولی بالا می‌رود. بانک‌ها نیز با اضافه‌برداشت و خلق اعتبار، این فشار را به نقدینگی
تبدیل می‌کنند.
در کنار آن، بدهی دولت به بانک‌ها، رشد دارایی‌های موهومی و ضعف انضباط مالی، باعث شده کنترل نقدینگی بیشتر شبیه مدیریت بحران باشد تا سیاست‌گذاری پایدار.
در اقتصادی که رشد سرمایه‌گذاری پایین است، نقدینگی تازه، وارد خطوط تولید نمی‌شود و مسیر اصلی آن بازار ارز، طلا، سکه، مسکن و حتی صندوق‌های سرمایه‌گذاری است.
رفتار ماه‌های اخیر بازارها هم همین را تأیید می‌کند. دلار، طلا و سکه هر بار با موج جدید پول، جهش می‌گیرند و بعد وارد فاز اصلاح می‌شوند. این چرخه دقیقاً محصول رشد مداوم نقدینگی است.
«محمد بیات» کارشناس اقتصادی در این زمینه گفت: رشد ۴۰ درصدی نقدینگی یعنی اقتصاد همچنان با تزریق پول اداره می‌شود. تا زمانی که کسری بودجه از مسیر غیرتورمی تأمین نشود، این روند ادامه دارد.
این کارشناس اقتصادی ادامه داد: اثر این نقدینگی ممکن است چند ماه با تأخیر در بازار ارز و طلا یا حتی بورس دیده شود، اما حذف نمی‌شود. پول مسیر خودش را پیدا می‌کند.
تا زمانی که اصلاح جدی در ساختار بودجه و نظام بانکی اتفاق نیفتد، نقدینگی همچنان جلوتر از اقتصاد واقعی حرکت خواهد کرد و بازارها اولین جایی هستند که این اختلاف را فریاد می‌زنند.
جهش 8 واحد درصدی پایه پولی در 2 ماه
بررسی گزارش اخیر بانک مرکزی همچنین حاکی از افزایش قابل توجه رشد پایه پولی در فاصله‌ای کوتاه است. بر اساس این گزارش، نرخ رشد 12 ماهه پایه پولی در آبان‌ماه 1404 به حدود 47 و نیم درصد رسیده است. این در حالی است که همین شاخص در شهریورماه 1404 حدود 39 درصد گزارش شده بود.
مقایسه این دو رقم نشان می‌دهد رشد پایه پولی طی تنها دو ماه حدود هشت واحد درصد افزایش یافته که از منظر سیاست‌گذاری پولی، جهشی معنادار و نگران‌کننده تلقی می‌شود.
چنین افزایشی معمولاً بیانگر فشار بر منابع بانک مرکزی، افزایش بدهی بانک‌ها یا تشدید تأمین مالی دولت از مسیرهای پولی است. کارشناسان معتقدند تداوم رشد بالای پایه پولی، در صورت مهار نشدن، می‌تواند با یک وقفه زمانی به افزایش نقدینگی و تشدید فشارهای تورمی در اقتصاد منجر شود.