مرشایمر: آمریکا و اسرائیل در مقابل ایران دو بار شکست خوردند

کد خبر: ۳۲۶۸۶۲

تاریخ: ۰۵ بهمن ۱۴۰۴ - ۲۱:۳۵

راهبرد آمریکا و اسرائیل برای فشار حداکثری بر ایران و تغییر موازنه قدرت، نه‌تنها به اهداف اعلام‌شده دست نیافته، بلکه هزینه‌ها و مخاطرات راهبردی جدیدی را نیز برای خود آنها ایجاد کرده است.
جان مرشایمر نظریه‌پرداز آمریکایی و استاد روابط بین‌الملل دانشگاه شیکاگو، درباره ناکامی نقشه آمریکا و اسرائیل در جنگ 12روزه و ایجاد آشوب در ایران نوشت: رسانه‌های جریان اصلی در غرب عموماً کوشیده‌اند تحولات اخیر در ایران را صرفاً به‌عنوان پدیده‌ای کاملاً داخلی بازنمایی کنند.
در این روایت، تأکید می‌شود که مردم ایران به‌صورت خودجوش و در واکنش به مشکلات اقتصادی، فساد و ضعف‌های مدیریتی دست به اعتراض زده‌اند. اعتراضات مسالمت‌آمیز توصیف می‌شود و برخوردهای صورت‌گرفته نیز به‌عنوان واکنش دولت معرفی می‌گردد.
این تحلیل، با شواهد متعدد همخوانی ندارد. البته تردیدی نیست که برخی معترضان با مطالبات و گلایه‌های واقعی حضور داشتند، اما این تنها بخشی از ماجراست. آنچه رخ داد، تلاش هماهنگ ایالات‌متحده و اسرائیل برای تضعیف دولت مرکزی و زمینه‌سازی برای تجزیه ایران بود. الگوی رفتاری که همان نقشه قدیمی است، چند مؤلفه اصلی دارد: نخست، ایالات‌متحده سال‌هاست از ابزار تحریم برای تحت فشار قرار دادن اقتصاد ایران استفاده می‌کند. هدف «فشار حداکثری» وارد آوردن فشار فزاینده به جامعه ایران و برانگیختن نارضایتی در خدمت براندازی بود.
دوم، تیم آمریکا و اسرائیل به تحریک و پشتیبانی از اعتراضات سازمان‌یافته روی آورد تا به چرخه‌ای از تنش دامن بزند که از کنترل خارج شود. شواهد متعددی حاکی از فعالیت عوامل موساد و سیا در ایران است. آنها با عناصر محلیِ تندرو و خرابکار همکاری می‌کردند تا با درگیری و خشونت‌، فضا را متشنج‌تر کنند. اسرائیل و آمریکا‌، هزاران ترمینال استارلینک را به ایران منتقل کرده بودند تا امکان ارتباط معترضان با شبکه‌ خارجی حفظ شود.
سوم، بخش بزرگی از رسانه‌های غربی در هماهنگی با این رویکرد، روایت خاصی از تحولات ایران ارائه دادند که در آن، نقش مداخلات خارجی کتمان شد.
چهارم، ارتش آمریکا و احتمالاً اسرائیل در حالت آماده‌باش قرار داشت تا در صورت رسیدن تحولات به نقطه‌ای خاص، ضربه نهائی را وارد کرده و شرایطی از بی‌ثباتی گسترده ایجاد کنند که به تجزیه ایران بینجامد.
اما این راهبرد در نهایت با شکست مواجه شد. دولت ایران توانست در مدت‌زمانی نسبتاً کوتاه، شرایط را کنترل کرده و از گسترش اغتشاشات جلوگیری کند. یکی از عوامل کلیدی در این روند، محدودسازی شبکه استارلینک بود. عملاً برای واشنگتن و تل‌آویو روشن شد که امکان استفاده از نیروی نظامی وجود ندارد. تلاش برای تغییر رژیم ناکام ماند. ایالات‌متحده و اسرائیل این مرحله از تقابل را به ایران واگذار کردند، هرچند بعید است این واقعیت در رسانه‌های غربی یا اسرائیلی به‌صراحت بازتاب یابد.
این تحولات بی‌ارتباط با جنگ ۱۲روزه میان ایران نیست. آن درگیری در رسانه‌های غربی غالباً به‌عنوان پیروزی بزرگ اسرائیل و ایالات‌متحده توصیف شد، اما این تصویر با واقعیت‌های میدانی همخوانی ندارد. اسرائیل بیش از ایران مایل به پایان سریع جنگ بود، زیرا ذخایر موشک‌های دفاعی‌اش به‌سرعت در حال کاهش بود، در حالی که ایران روزبه‌روز کارآمدتر از ظرفیت گسترده موشکی خود برای هدف قرار دادن اسرائیل استفاده می‌کرد. چنین نتیجه‌ای به‌سختی می‌تواند به‌عنوان پیروزی اسرائیل تلقی شود. اسرائیل امروز نیز به همان اندازه‌ای که در زمان توقف جنگ در ۲۴ ژوئن ۲۰۲۵ آسیب‌پذیر بود، در برابر توان موشکی ایران قرار دارد.