نمـایش خیابانـی ، انسجـام همگانـی

کد خبر: ۳۲۶۰۰۴

تاریخ: ۲۰ دی ۱۴۰۴ - ۲۰:۰۹

علی علیپور

در روزگاری که هویت جمعی و حافظه تاریخی بیش از همیشه در معرض فراموشی یا تحریف قرار گرفته، هنر شهری می‌تواند در این فضا فعالیت تبیینی کند. «نمایش خیابانی فتح خیبر» تلاشی در همین مسیر است؛ رویدادی که با تکیه بر روایت تمدن اسلامی و مقاومت معاصر، میدان امام خمینی(ره) را به صحنه بازخوانی هویت، انسجام و همبستگی اجتماعی تبدیل کرد.
تمدن اسلامی
«یکی از وظایف بزرگ ما این است که شناسنامه‌های شهر خودمان را به جوان‌هایمان بشناسانیم؛ این کار آن‌چنان ‌که باید انجام نمی‌گیرد؛ قبل از انقلاب که این کارها تقریباً صفر و نزدیک به صفر بود. بنده مکرّر به سبزوار و نشابور آمده‌ام، مانده‌ام، سخنرانی‌ها کرده‌ام، با مردم مأنوس بوده‌ام؛ آن وقت‌ها این حرف‌ها نبود و اهمّیّتی به گذشته باعظمت و پُرشکوه این شهرها داده نمی‌شد. نیشابور و سبزوار دو گنجینه‌اند؛ گنجینه تاریخ اسلام و تمدّن اسلامی‌ما و تمدّن ایرانیِّ ما. دو گنجینه‌اند که باید حفظ بشوند و باید معرّفی بشوند. حالا در گزارش‌های آقایان بود که دانشنامه این شهرها تهیّه بشود؛ بله، تهیه بشود، شناخته بشود. جوان نیشابوری، جوان سبزواری بداند که وارث چه حقایقی، چه زیبایی‌هایی، چه شکوه و عظمتی از لحاظ معنوی، از لحاظ علمی، از لحاظ تاریخی است؛ این را جوان‌های ما باید بدانند تا احساس هویّت کنند، احساس شخصیّت کنند. این‌جور نیست که ما به چشم دو آبادیِ قدیمی یا دو شهر قدیمی و تاریخی به اینها نگاه کنیم؛ نه، اینها ـ هم نیشابور، هم سبزوار ـ دو راویِ صادق و عینیِ تمدّن اسلامی ما هستند؛ راویِ تمدّنند، راویِ فرهنگند. آن هم نه راوی زبانی؛ راویِ عینی، راویِ محسوس و مشهود.» بیانات رهبر معظم انقلاب 09/03/1402
نمایش خیابانی و رونمایی از مجسمه فاتح خیبر
میدان امام‌خمینی(ره) تهران در 13 دی‌ماه، حال و هوای دیگری را تجربه کرد. میدانی که معمولاً محل عبور روزمره شهروندان است، این‌بار در میان نورافکن‌ها، سازه عظیم «فاتح خیبر» و موج جمعیت، صحنه‌ای شد برای روایت تاریخ اسلام و مقاومت معاصر و صدالبته، تصویری که از حضور گسترده مردم در این رویداد به نمایش درآمد، درست پس از تهدیدات اخیر دشمنان و فضاسازی برخی جریان‌های همسو با آنها، معنایی بسیار فراتر از یک تجمع فرهنگی داشت، چرا که آن پاسخی روشن، جمعی و معنادار به زیاده‌گویی‌های دشمنان بود.
سفر به دل تاریخ زندگی امیرالمؤمنین‌(ع)
بخش اولیه برنامه، اجرائی در دل تاریخ بود. ۱۲پرده از زندگی امیرالمؤمنین‌(ع) را پیش چشم مردم زنده کرد، از تولد در کعبه تا همراهی با پیامبر اسلام (ص) و نهایت فتح قلعه خیبر. اوج این بخش اما، لحظه رونمایی از یادمان فاتح خیبر بود، سازه‌ای غول‌پیکر با ارتفاع ۱۷ متر (اندازه ارتفاع ساختمان شش طبقه) و عرض ۱۴ متر که لحظه کندن درِ قلعه خیبر را بازآفرینی می‌کرد.
روایت سال‌های آتش و مقاومت
با آغاز بخش دوم، نمایش از تاریخ صدر اسلام عبور کرد و به وقایع معاصر رسید. صحنه‌ای به وسعت هزار و ۸۰۰ متر مربع، میزبان ۱۲۰ هنرمند نمایش و موسیقی بود، ترکیبی از بازیگران، گروه‌های حرکتی، نوازندگان و اجراگران جلوه‌های ویژه.
این بخش با مرور تلاش‌های حاج قاسم سلیمانی آغاز شد، روایتی تصویری از سال‌هایی که او برای امنیت ایران و منطقه جنگید. سپس نمایش به نبرد‌های اخیر ایران با رژیم صهیونیستی و آمریکا در «جنگ ۱۲ روزه» رسید.
پیام روشن یک حضور جمعی
در اطراف میدان، اکران‌های محیطی، تیزر‌های تلویزیونی و محتوای شبکه‌های اجتماعی نیز دیده می‌شد، محتوا‌هایی که شکست‌های تاریخی دشمنان ایران را با محوریت امیرالمؤمنین‌(ع) و سردار سلیمانی روایت و فضای مراسم را تکمیل می‌کردند.
مطهر محمدخانی، سخنگوی شهرداری تهران، پیش‌تر گفته ‌بود: «که مدیریت شهری از همان سال اول «یک راهبرد در مورد امیدافزایی و انسجام اجتماعی» داشته و این مسیر «یک‌ شبه یا صرفا در سال جاری اتفاق نیفتاده است.»
محمدخانی اظهار داشت که ساخت مجسمه آرش «حدود دو سال زمان برده» و تجربه جنگ ۱۲ روزه، نگاه مدیریت شهری را نسبت به ضرورت همبستگی ملی عمیق‌تر کرده ‌است، تجربه‌ای که به گفته او نشان داد «دشمن چقدر برای ایجاد تفرقه برنامه‌ریزی دارد و انسجام چقدر ارزشمند است.»
او گفت که ایده برخی از این آثار، از جمله مجسمه شاپور ساسانی و والرین، از «بیانات رهبر معظم انقلاب» الهام گرفته ‌شده و هدف این است که این نماد‌های تاریخی «در قالب یک رویداد بزرگ با حضور مردم» رونمایی شوند، رویکردی که شب گذشته در مراسم «فتح خیبر» نیز ادامه پیدا کرد.
او گفت که این رویداد ذیل کمپین «تکرار خواهد شد» برگزار شده، کمپینی که همزمانی ۱۳ رجب و ۱۳ دی، یعنی ولادت امیرالمؤمنین‌(ع) و سالروز شهادت حاج قاسم سلیمانی، الهام‌بخش شکل‌ گیری آن بوده
‌است.
محمدخانی اظهار داشت که نمایش ۱۲ پرده‌ای «فتح خیبر»، از نظر ابعاد، تعداد هنرمندان و نیروی انسانی، نمونه‌ای مشابه در تهران یا دیگر شهر‌ها نداشته است.
فرود آرام یک حماسه شهری
هنگام خروج از میدان، بسیاری از حاضران همچنان درباره سازه، کیفیت اجرا و پیام مراسم صحبت می‌کردند، صحنه‌ای که بخشی از یک روایت بزرگ‌تر درباره هویت، انسجام و حافظه جمعی ایرانیان بود.