تولد امیرالمؤمنین‌(ع) در کعبه به روایت اهل سنت(شبهه ها و پاسخ ها)

کد خبر: ۳۲۵۴۵۳

تاریخ: ۱۰ دی ۱۴۰۴ - ۲۰:۵۲

شبهه: ولادت امیرالمؤمنین‌(ع) در داخل کعبه به لحاظ تاریخی تا چه اندازه قطعی است؟ مورخان اهل سنت در این‌باره چه نظری
دارند؟
پاسخ: تولد امام علی‌(ع) یکی از مشهورترین گزارش‌های تاریخی است که از آغاز نگارش تاریخ اسلام تاکنون توسط محققین و نویسندگان اهل سنت و شیعه مورد تأکید قرار گرفته است.
این واقعه از دیدگاه شیعیان قطعی و متواتر است و اینکه کسی غیر از آن حضرت در داخل خانه کعبه به دنیا نیامده نیز اجماعی است.
با توجه به شهرت این جریان در منابع شیعه، ما فقط برخی از منابع و علمای معروف فریقین که به این مطلب تصریح کرده‌اند را ذکر می‌کنیم.
تصریح و تأکید علمای شیعه:
«شیخ صدوق م 381 ه» جریان حضرت علی را با سلسله اسناد خود به تفصیل از یزید بن قعنب در کتاب‌های متعدد خود، نقل کرده است.(1)
«سید رضی، م 406 ه» در کتاب «خصائص الأئمّه» تأکید می‌کند ما غیر از امام علی‌(ع) شخص دیگری را نمی‌شناسیم که در کعبه به دینا آمده باشد.(2)
«شیخ مفید، م 413 ه» در «ارشاد» می‌نویسد: «امیر مؤمنان‌(ع)...، در درون بیت‌الله الحرام متولّد شد. هرگز پیش از او و یا بعد از او، مولود دیگری در درون کعبه متولّد نشده است.»(3)
شیخ مفید در کتاب «مقنعه»(4) و کتاب «مسارّ الشّیعه»(5) این مطلب را مورد تأکید قرار داده است.
«شیخ طوسی م 460 ه» در کتاب «تهذیب»(6) و کتاب «عقاید الجعفریه»(7) این مطلب را بیان کرده است. این بخشی از منابع مهم شیعی بود که گزارش تولد امام علی‌(ع) در کعبه را نقل
کرده‌اند.
افراد متعددی از علمای اهل سنت نیز ولادت آن حضرت را در کعبه قطعی می‌دانند؛ حتی برخی از آنها ادعای تواتر نیز کرده‌اند که به نام چند تن از آنها اشاره می‌کنیم:
1. حاکم نیشابوری (405 هـ) در کتاب مستدرک بیان می‌کند: «روایات متواترى وارد شده که فاطمه بنت اسد، امیر مؤمنان على بن ابی‌طالب(ع) را در داخل کعبه به دنیا آورده است.»(8)
2. سبط ابن جوزی (متوفای 654 هـ): روایت شده است که فاطمه بنت أسد، در حالی که باردار بود، خانه خدا را طواف می‌کرد، درد زایمان او را فراگرفت، در خانه کعبه به روی او باز شد، پس داخل خانه کعبه شد و فرزندش را به
دنیا آورد.(9)
3. گنجی شافعی (متوفای 658 هـ) در کفایه الطالب می‌نویسد: امیر مؤمنان‌(ع) شب جمعه سیزده رجب، سال سوم بعد از واقعه عام‌الفیل در داخل خانه خدا به دنیا آمد. کسی پیش از آن حضرت و بعد از ایشان در داخل خانه کعبه به دنیا نیامده است و این از فضائل اختصاصی آن حضرت است که خداوند به جهت بزرگداشت مقام او عطا کرده است.(10)
4. ابن صباغ المالکی (855 هـ) در الفصول المهمه می‌نویسد: على‌(ع) در مکه مشرفه در داخل بیت‌الحرام (کعبه) در روز جمعه سیزدهم ماه خدا یعنى ماه رجب سال سى‌ام عام‌الفیل و بیست‌وسه سال پیش از هجرت به دنیا آمد... پیش از او هیچ‌کس در کعبه متولد نشد و این فضیلتى است که خداوند به جهت بزرگداشت و بالا بردن مقام و اظهار کرامت او مخصوص حضرتش گردانیده
است.(11)
5. علی بن برهان الدین حلبی (متوفای 1044 هـ) صاحب کتاب مشهور سیره حلبی، بعد از سخنی طولانی درباره علی‌(ع)، به ولادت آن حضرت در داخل خانه کعبه استدلال می‌کند و می‌نویسد: آن حضرت در داخل خانه کعبه متولد شد و عمر رسول خدا در آن روز سی سال
بود.(12)
6. شاه ولی‌الله دهلوی (متوفای 1176 هـ) در کتاب ازاله الخفاء عن خلافه الخلفاء در مناقب امیر مؤمنان‌(ع) می‌نویسد: و از مناقب وی (رضی‌الله‌عنه) که در حین ولادت او ظاهر شد یکی آن است که در جوف کعبه معظمه تولد یافت.(13)
همچنین علی بن حسین مسعودی (متوفای 346 هـ) که درباره مذهب او اختلاف است. درباره ولادت امیر مؤمنان‌(ع) در خانه کعبه می‌نویسد: محل تولد علی‌(ع)، خانه کعبه است.(14)
نتیجه‌گیری:
با توجه به مجموع گزارش‌هایی که درباره تولد حضرت علی‌(ع) در کعبه به صورت متواتر از طریق منابع شیعه و اهل سنت نقل شده است؛ این جریان از مسائل مسجل تاریخی هست.
معرفی منبع جهت مطالعه بیشتر:
1. مولد امیرالمؤمنین‌(ع) نصوص مستخرجه من التراث الاسلامی؛ این کتاب درباره تولد حضرت علی‌(ع) در مکه، نوشته دکتر احمد پاکتچى و چاپ نشر نهج‌البلاغه به زبان فارسی هست. این کتاب در اصل بازسازی شده چهار اثر مفقود از قاضی ابوالبختری، ابن بابویه، ابوالعلاء همدانی و ابن شاذان قمی هست.
2. مولود کعبه؛ این کتاب نوشته حاج شیخ محمدعلى اردوبادى، متوفّاى 1380 ه. ق است و توسط حاج شیخ عیسى سلیم‌پور اهرى ترجمه شده است، نویسنده از 450 کتاب، از آثار علماى شیعه و سنى برای نوشتن این کتاب بهره برده است.
3. مقاله «ولادت امیر مؤمنان‌(ع) در کعبه از مصادر اهل سنت» بارگذاری شده در لینک ذیل: http://www.valiasr-aj.com/fa/page.php?bank=question&id=22466
پی‌نوشت‌ها:
1.شیخ صدوق، الامالی، کتابچى‏، تهران‏،1376، چاپ ششم، ص 132؛ همان، علل الشرائع‏، کتابفروشى داورى‏، قم، 1385 ش، ج 1، ص 135.
2. شیخ طوسی، خصائص الائمّه، تحقیق: امینى، محمدهادی، آستان قدس رضوی، مشهد، 1406 ه، اول،‏ ص 39.
3. شیخ مفید، الإرشاد، تحقیق: مؤسسه آل‌البیت لتحقیق التراث، ناشر: دارالمفید- بیروت، الطبعه: الثانیه، 1414 هـ- 1993 م، ج 1، ص 5.
4. مفید، محمد بن محمد، المقنعه، 1 جلد، کنگره جهانى هزاره شیخ مفید قم، چاپ: اول، 1413 ق، ص 461.
5. همان، مسارالشیعه، 1 جلد، کنگره شیخ مفید- قم، چاپ: اول، 1413 ق، ص 72.
6. شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، اسلامیه، تهران، چهارم، 13625 ش، ج 6، ص 19.
7. شیخ طوسى‏، العقائد الجعفریه، تصحیح ابراهیم بهادرى، مکتبه النشر الإسلامی،‏ قم،‏1411 ق‏، اول‏، ص 57.
8. نیشابوری، محمد بن عبدالله، المستدرک على الصحیحین، تحقیق: مصطفى عبدالقادر عطا، ناشر: دار الکتب العلمیه- بیروت، الطبعه: الأولى، 1411 هـ- 1990 م، ج 3، ص 550.
9. سبط بن الجوزی الحنفی، تذکره الخواص، ناشر: مؤسسه اهل‌البیت، بیروت، 1401 هـ ـ 1981 م، ص 20.
10. گنجی شافعی، کفایه الطالب فی مناقب علی بن أبی‌طالب، الباب السابع فی مولده‌(ع)، ناشر: دار أحیاء تراث اهل‌البیت‌(ع)، طهران، الطبعه الثالثه، 1404 هـ، 1362 ش، ص 407.
11. ابن صباغ مالکی، الفصول المهمه‌، تحقیق: سامی الغریری، ناشر: دارالحدیث للطباعه والنشر ـ قم، الطبعه: الأولى، 1422 هـ، ج 1، ص 171.
12. حلبی، علی بن برهان الدین‌،السیره الحلبیه‌، ناشر: دارالمعرفه- بیروت – 1400 هـ، ج 1، ص 226.
13. دهلوی، شاه ولی‌الله مشهور به محدث هند‌، إزاله الخفاء عن خلافه الخلفاء، تصحیح و مراجعه: سید جمال‌الدین هروى، ج 4، باب: اما ماثر امیرالمؤمنین و امام اشجعین اسدالله الغالب
علی بن ابی‌طالب رضی‌الله‌عنه.
14. مسعودی، أبوالحسن على بن الحسین‌، مروج الذهب، ج 1، ص 313.
حسین مصطفوی