گزارش دیوان محاسبات درباره عدم شفافیت گمرک در ترخیص کالا

کد خبر: ۳۲۴۲۵۷

تاریخ: ۲۳ آذر ۱۴۰۴ - ۲۰:۳۸

دیوان محاسبات کشور اهتمام نداشتن گمرک ایران در انتشار شفاف میزان نقش دستگاه‌های دخیل در تاخیر ترخیص را از عوامل ادامه وضع فعلی دانسته است.
به گزارش خبرگزاری تسنیم، طبق گزارش دیوان محاسبات کشور، میانگین زمان اجرای تشریفات گمرکی کالا‌های واردشده به کشور، از 14 روز در سال 1401 به
24 روز در هفت‌ماهه اول 1404 افزایش یافته است.
در این مدت، تشریفات گمرکی کالا‌های مربوط به حدود 10 هزار و 857 اظهارنامه به ارزش یک و شش دهم میلیارد دلار بین سه تا شش ماه به طول انجامیده است.
گفتنی است باتوجه به آثار سوء انباشت کالا‌ها در گمرکات کشور، دیوان محاسبات بر اصلاح فوری شرایط و فرآیند‌های موجود تاکید دارد و اهتمام نداشتن گمرک ایران در انتشار شفاف میزان نقش دستگاه‌های دخیل در این تاخیرات را از عوامل ادامه وضع فعلی دانسته، درباره تبعات تأخیر در اتخاذ تصمیمات مؤثر هشدار می‌دهد.
افزایش میانگین زمان انجام تشریفات گمرکی در سال1404، نشانه‌ای روشن از تشدید گره‌های نهادی و اجرائی در فرآیند واردات است. موضوعی که دیگر نمی‌توان آن را صرفاً به حجم بالای کالا یا محدودیت‌های مقطعی نسبت داد. توقف چندماهه بیش از 10 هزار اظهارنامه بیانگر اختلالی ساختاری است که هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم آن، از افزایش قیمت تمام‌شده کالا تا فشار مضاعف بر زنجیره تأمین و تشدید تورم وارداتی، به اقتصاد کلان منتقل می‌شود.
در چنین شرایطی، توسعه کمی ساختارهایی مانند مناطق ویژه اقتصادی، بدون اصلاح همزمان رویه‌های ترخیص، نه‌تنها گرهی از کار باز نمی‌کند بلکه می‌تواند دامنه رسوب کالا را به جغرافیای جدیدی گسترش دهد.
در این میان، هشدار دیوان محاسبات درباره نبود شفافیت در نقش و سهم دستگاه‌های دخیل در تأخیرهای گمرکی، نقطه کانونی مسئله را آشکار می‌کند؛ جایی که فقدان پاسخ‌گویی مشخص، اصلاح را به تعویق می‌اندازد.
تا زمانی که مشخص نشود کدام حلقه از زنجیره تصمیم‌گیری از تخصیص ارز و مجوزهای فنی تا رویه‌های کنترلی و قضائی عامل اصلی توقف کالاهاست، سیاست‌گذار ناچار به برخوردهای کلی و کم‌اثر خواهد بود.
استمرار این وضعیت، علاوه‌بر قفل‌شدن منابع ارزی و افزایش هزینه انبارداری، می‌تواند به بی‌اعتباری سیاست‌های تسهیل تجارت منجر شود. مسیری که در نهایت نه به نفع تولیدکننده است و نه مصرف‌کننده، و اصلاح فوری و هدفمند آن را به یک ضرورت اقتصادی بدل می‌کند.
رسوب ۵ میلیون تن کالای اساسی در بنادر
به گزارش مهر، «محسن صادقی‌فر» دبیر انجمن بنادر ایران هم با بیان اینکه بر اساس آخرین آمار رسمی موجود از وضعیت کالاهای اساسی در بنادر کشور، حدود
۳۳ کشتی حامل کالاهای اساسی هم‌اکنون در بنادر کشور لنگر انداخته‌اند، گفت: در حال حاضر بیش از پنج میلیون تن کالای اساسی در بنادر کشور نگهداری می‌شود.
وی افزود: بخش قابل‌توجهی از این مقدار یا روی کشتی‌ها و در لنگرگاه‌ها قرار دارد یا تخلیه شده اما به دلایل مختلف هنوز ترخیص نشده است. برآوردهای عملیاتی نشان می‌دهد ده‌ها فروند کشتی حامل کالاهای اساسی در بنادر اصلی کشور، به‌ویژه بندر امام خمینی، در مراحل مختلف انتظار برای پهلوگیری یا تکمیل فرآیند ترخیص قرار دارند.
دبیر انجمن بنادر ایران بیان کرد: درخصوص زمان معطلی باید تفکیک قائل شد. مدت زمان تخلیه کشتی‌ها پس از پهلوگیری معمولاً کوتاه و در حد چند روز است، اما مدت انتظار کشتی‌ها برای پهلوگیری یا ماندگاری کالا تا زمان ترخیص، در برخی موارد به چند هفته و حتی بیش از یک ماه می‌رسد.
صادقی‌فر ادامه داد: این اختلاف نشان می‌دهد گلوگاه اصلی نه در عملیات بندری، بلکه در فرآیندهای پیشینی و پسینی ترخیص، از جمله تصمیمات ارزی و اداری، قرار دارد.