«آلِ نبـی»؛ اوج غـم و تجـلـی وفـاداری در قــاب هنـر دینـی

کد خبر: ۳۲۳۷۰۷

تاریخ: ۱۵ آذر ۱۴۰۴ - ۱۹:۳۵

از سالیان گذشته تاکنون، هنر تاثیری چشمگیر در مراسمات دینی داشته است. چه در عزاداری‌ها همچون محرم و فاطمیه و چه در اعیادی چون غدیر. این ارتباط پیوسته میان مراسمات آیینی و هنر همچنان ادامه داشته و چه بسا قوی‌تر نیز شده باشد.
اثر جدید حسن روح‌الامین، نقاش برجسته و صاحب سبک هنر آیینی، با عنوان «آلِ نبی»، به محض رونمایی در آستانه ایام فاطمیه، توجه گسترده‌ای را در سطح عموم مردم و میان رسانه‌ها به خود جلب کرد. این تابلو یک تبلور عاطفی و هنری از یکی از حزن‌انگیزترین وقایع تاریخ است: وداع غم‌انگیز حضرت علی بن ابی‌طالب‌(ع) و اهل بیت با پیکر مطهر حضرت فاطمه زهرا(س). پس از انتشار این نقاشی، به سرعت فضای عزاداری فاطمیه تحت تاثیر آن قرار گرفت.
امانت بازگشته و زهرا از دست رفته
محتوای اصلی تابلو بر محور سوگ اهل بیت بنا شده است. روح‌الامین با بهره‌گیری از تکنیک‌های بصری، فضائی دراماتیک و سنگین را به تصویر کشیده است. نورپردازی اثر با تاکید بر چهره‌ها و پیکر مطهر، احساس تنهائی و اندوه عظیم را به مخاطب منتقل می‌کند. هنرمند در معرفی این اثر، با نقل بخشی از روایت تاریخی و استعاری می‌گوید: «قَدِ اسْتُرْجِعَتِ الْوَدِیعَةُ وَ أُخِذَتِ الرَّهِینَةُ وَ أُخْلِسَتِ الزَّهْرَاءُ». این عبارت، به معنای «اکنون امانت به صاحبش بازگشت و زهرا از دست من رفت»، از زبان دل امام علی‌(ع) است.
واکنش‌های تحسین‌آمیز
و استقبال کم‌نظیر عمومی
رونمایی از این تابلو که در روزهای انتهائی ایام عزاداری فاطمیه صورت گرفت، بلافاصله بازتابی گسترده یافت. حسن روح‌الامین که در مواقع خاص نقاشی‌هایی مرتبط با وقایع آن زمان منتشر می‌کند این‌بار نیز در روزهای انتهایی دهه دوم فاطمیه «آل نبی» را منتشر کرد و تأثیر اثر را چند برابر ساخت. رسانه‌های متعدد فرهنگی، خبری و مذهبی‌(از جمله خبرگزاری‌های رسمی، سایت‌های خبری پرمخاطب و رسانه‌های تخصصی فرهنگی) انتشار آن را پوشش دادند.
در فضای مجازی و میان عموم مخاطبان نیز، موجی از واکنش‌های مثبت و عاطفی ایجاد شد. کاربران در نظرات و بازنشرها، تابلو را «بسیار زیبا و غم‌انگیز» توصیف کردند و از روح‌الامین به عنوان «استاد و بی‌نظیر» یاد نمودند. این واکنش‌ها، که اغلب توأم با دعا و تحسین بود، نشان‌دهنده ارتباط عمیق مخاطب با قدرت احساسی و روایی اثر است.
روح‌الامین؛ از نقاشی محرم و غدیر تا چهره مقاومت
حسن روح‌الامین از دهه ۱۳۹۰ با ترکیب رئالیسم، نورپردازی معاصر و روایت‌های آیینی، به چهره‌ای برجسته در نقاشی آیینی ایران تبدیل شد و با آثاری چون «غدیر»، «اربعین» و «عصر عاشورا» هویت سبکی خود را تثبیت کرد. مسیر زیباشناختی او در تبدیل روایت‌های تاریخی به تجربه‌های حسی، زمینه خلق آثار ارزشمند دیگری مانند «آلِ نبی» را فراهم کرد که جمع‌بندی چندسال تجربه اوست. روح‌الامین علاوه‌بر موضوعات عاشورایی، به چهره‌های مقاومت نیز پرداخته و پرتره شهید سیدحسن نصرالله مشهورترین نمونه است. این پرتره با تاکید بر وقار و صلابت این شهید، واکنش گسترده‌ای در لبنان، سوریه و شبکه‌های اجتماعی برانگیخت و در مراسم و بیلبوردهای حزب‌الله نیز استفاده شد. بازتاب‌های فرهنگی و بازطراحی‌های متعدد، این اثر را به یک نماد بصری مهم در هنر مقاومت و یکی از مطرح‌ترین آثار روح‌الامین پس از تابلوهای آیینی‌اش تبدیل کرد.
این اثر برای مردم است
نه صاحبان قدرت و سرمایه یا جشنواره‌ها
تعریف هنر را مدعیان و نظریه‌پردازان زیادی شرح داده‌اند و مدام نیز در کم و کیف آن تغییر ایجاد می‌کنند اما نگاه‌های فکری مختلف در عمل خود را آشکار می‌کنند. یک نگاه این است که هنرمند با رهاشدگی از جامعه و اعتقادات دست به خلق آثاری بزند که در نهایت باب میل صاحبان قدرت و سرمایه باشد و یا در جشنواره‌های جورواجور به اصطلاح هنری شرکت داده شود. این‌جا اما آثار هنری به منظور لذت بردن برخی خواص نیست بلکه مخاطب اصلی اثر عموم مردم هستند.
اوج هنر و احساس در هنر
«آلِ نبی» در مجموع، یک دستاورد بزرگ دیگر در کارنامه حسن روح‌الامین و یک افزودنی ارزشمند به گنجینه هنر دینی ایران است. این تابلو با بهره‌گیری از مهارت فنی بی‌نظیر و آمیختن آن با عمق روایت مذهبی، توانسته است نه تنها به یک موفقیت رسانه‌ای تبدیل شود، بلکه به شکلی ماندگار، در فضای فرهنگی و عاطفی ایام فاطمیه جاری گردد. «آلِ نبی» یک گواهی هنری بر مظلومیت و وفاداری است که تأثیری عمیق و مثبت بر روح و جان مخاطبان خود برجای گذاشته و توانایی هنر در خدمت به آیین را به شکلی مؤثر به نمایش می‌گذارد.
محمد محمدی‌افران