معاون سازمان حفاظت محیط‌زیست:

عامل 90درصد آتش‌سوزی‌ها انسانی است

کد خبر: ۳۲۳۶۳۸

تاریخ: ۱۴ آذر ۱۴۰۴ - ۲۰:۴۱

معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط‌زیست گفت: بیش از 90 درصد آتش‌سوزی‌ها منشأ انسانی دارند.
به گزارش خبرگزاری تسنیم، در سال‌های اخیر، گسترش آتش‌سوزی‌های جنگلی به یکی از مهم‌ترین تهدیدهای زیست‌محیطی ایران و جهان تبدیل شده است؛ تهدیدی که نه‌تنها منابع طبیعی و تنوع‌زیستی را در معرض نابودی قرار می‌دهد، بلکه امنیت آبی، کیفیت خاک، پایداری اقلیم و حتی سلامت جوامع انسانی را نیز به خطر می‌اندازد.
آتش‌سوزی جنگل‌های «الیت» در روزهای اخیر بار دیگر حساسیت این موضوع را برای افکار عمومی زنده کرد. منطقه‌ای که تا چنددهه پیش در ماه آذر پوشیده از برف و آب جاری بود، اکنون به دلیل گرمایش جهانی، کاهش بارندگی و خشکسالی گسترده در شمال کشور، در برابر کوچک‌ترین جرقه آسیب‌پذیر شده است.
آتش الیت به شکلی رخ داد که بسیاری از کارشناسان آن را «بی‌سابقه» یا دست‌کم «غیرمعمول» توصیف کردند؛ آتشی که به‌صورت سطحی گسترش یافت و خوشبختانه بخش زیادی از درختان توانستند از آن جان سالم به در ببرند اما همین رخداد نشان داد که شرایط اقلیمی شمال کشور به‌سرعت در حال تغییر است و حریق دیگر پدیده‌ای مختص تابستان‌های خشک و طولانی نیست، بلکه ممکن است در هر زمان از سال رخ دهد.
تغییر الگوی آتش‌سوزی‌ها و ناتوانی اکوسیستم
در بازیابی طبیعی
در این رابطه هادی کیا‌دلیری، معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط‌زیست با اشاره به ثبت سالانه 18هزار آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع کشور می‌گوید: آتش‌سوزی‌ها دیگر فصلی نیستند و اکوسیستم بدون حمایت نمی‌تواند با این شرایط مقابله کند. در گذشته آتش‌سوزی‌ها عمدتاً محدود به بازه‌های زمانی مشخصی بودند و اکوسیستم فرصت احیای طبیعی داشت. اما اکنون شدت و گستره آنها به حدی رسیده که جنگل‌ها و مراتع تحت فشار دائمی قرار گرفته‌اند. اکوسیستم بدون حمایت نمی‌تواند این حجم از تنش را تاب بیاورد.
وی اضافه کرد: تغییرات اقلیمی با افزایش دما، کاهش رطوبت و افزایش بادهای گرم، شرایط را برای گسترش سریع‌تر آتش فراهم کرده است.
نقش عوامل انسانی و ضرورت اصلاح رفتار
در طبیعت
کیادلیری با اشاره به اینکه بیش از 90درصد آتش‌سوزی‌ها منشأ انسانی دارند، گفت: در بسیاری از موارد یک اشتباه کوچک، یک سهل‌انگاری یا یک رفتار نادرست در طبیعت مثل رها کردن زباله یا روشن‌کردن آتش در زمان نامناسب، می‌تواند به یک فاجعه زیست‌محیطی تبدیل شود.
معاون سازمان محیط‌زیست تأکید کرد: افزایش حضور انسان در جنگل‌ها، گسترش گردشگری بدون آموزش و نبود فرهنگ صحیح استفاده از طبیعت، احتمال وقوع حریق را در همه فصول بالا می‌برد. بنابراین اگر الگوی رفتاری مردم اصلاح نشود، حتی بهترین تجهیزات اطفا هم نمی‌توانند خسارت‌ها را کاهش دهند.
انتقاد از مدیریت سنتی و نیاز به تغییر رویکرد ملی
وی با انتقاد از رویکرد سنتی که تنها بر «خاموش کردن آتش پس از وقوع» تکیه دارد، گفت: تا زمانی که حریق رخ ندهد، اقدام عملی صورت نمی‌گیرد و همین تأخیر باعث گسترش آتش و دشواری مدیریت آن می‌شود. مدیریت آتش باید از مرحله پیشگیری آغاز شود و برنامه‌ریزی‌ها باید در دو سطح کوتاه‌مدت و بلندمدت انجام شود.
به گفته کیادلیری، نبود هماهنگی میان دستگاه‌ها، کمبود تجهیزات استاندارد و آموزش ناکافی نیروهای محلی، مدیریت بحران را دشوارتر کرده است. یک ساختار یکپارچه و هماهنگ از سطح ملی تا محلی ضروری است تا بتوان در برابر آتش‌سوزی‌های فزاینده مقاومت کرد.
معاون سازمان محیط‌زیست همچنین تأکید کرد که مدیریت عرصه‌های طبیعی باید بر پایه پیشگیری باشد، زیرا طی 10 سال گذشته سالانه بین 18هزار تا 60هزار هکتار از جنگل‌ها و مراتع کشور در آتش سوخته است و این روند رو به افزایش است.