دانشگاه در خط مقدم انقلاب

نگاه رهبری به نقش محوری دانشجویان در ساخت آینده کشور

کد خبر: ۳۲۳۵۷۵

تاریخ: ۱۲ آذر ۱۴۰۴ - ۲۱:۴۳

۱۶ آذرماه و روز دانشجو، یادآور فداکاری‌ها و مجاهدت‌های دانشجویان در مبارزات ملی و انقلابی است. این روز نه‌تنها فرصتی است برای گرامیداشت زحمات و فعالیت‌های دانشجویان، بلکه زمان مناسبی است برای تأمل و بازبینی نقش برجسته و کلیدی دانشجویان در روند پیشرفت و تحولات انقلاب اسلامی ایران. در این میان، رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای همواره با توجه به ابعاد علمی، فرهنگی و اجتماعی دانشگاه‌ها و دانشجویان، بر اهمیت این نهاد علمی در فرآیند حرکت انقلاب اسلامی و پیشبرد اهداف آن تأکید کرده‌اند.
در دیدارهای متعدد رهبر انقلاب با دانشجویان، این نکته که «دانشگاه قلب تپنده انقلاب اسلامی است»، به وضوح مطرح شده است. ایشان همواره بر این باورند که دانشگاه‌ها و دانشجویان، علاوه‌بر وظایف علمی و پژوهشی، باید نقش‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی خود را ایفا کنند.
این گزارش به بررسی دیدگاه‌های رهبر انقلاب درخصوص نقش دانشگاه‌ها و دانشجویان در تحقق اهداف انقلاب اسلامی پرداخته و مسئولیت‌های آنان را در راستای تقویت کشور و مقابله با تهدیدات خارجی و داخلی تحلیل می‌کند.
۱. دانشگاه؛ قلب تپنده انقلاب اسلامی
رهبر انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بارها تأکید کرده‌اند که دانشگاه‌ها «قلب تپنده انقلاب اسلامی» هستند. این عبارت گویای نقش محوری دانشگاه‌ها در تحولات علمی، فرهنگی، اجتماعی و انقلابی کشور است. دانشگاه‌ها به‌عنوان مراکز تولید علم و فرهنگ، نه‌تنها باید به ارتقای علمی جامعه بپردازند بلکه باید در مواجهه با تهدیدات خارجی و داخلی نیز نقش ویژه‌ای ایفا کنند.
رهبر انقلاب در دیدار ۲۷ خرداد ۱۳۹۹ با نمایندگان تشکل‌های دانشجویی تصریح کردند:
«دانشگاه باید به مثابه جبهه‌ای پیشرفته در برابر دشمنان باشد. اگر دانشگاه‌ها به وظیفه انقلابی خود عمل کنند، می‌توانند به راحتی از پس تهدیدات فرهنگی، علمی و سیاسی برآیند.»
در این دیدگاه، رهبر انقلاب بر لزوم هم‌افزایی علم و انقلاب تأکید دارند و از دانشگاه‌ها خواسته‌اند تا به‌عنوان «جبهه‌های مقاوم» عمل کنند که نه‌تنها در زمینه علم و دانش بلکه در حوزه‌های فرهنگی و سیاسی نیز نقش‌آفرینی کنند. ایشان به‌ویژه بر اهمیت دانشگاه‌ها در مقابله با تهدیدات جنگ نرم دشمن تأکید دارند و از دانشجویان می‌خواهند تا با تولید علم بومی، فرهنگ انقلابی را تقویت کنند.
۲. مسئولیت اجتماعی و سیاسی دانشجویان: پیشگامان تغییرات اجتماعی
یکی از محورها و تأکیدات همیشگی رهبر انقلاب اسلامی، تأکید بر مسئولیت اجتماعی و سیاسی دانشجویان است. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای همواره بر این باور بوده‌اند که دانشگاه‌ها باید به‌عنوان مراکز تربیت نسل‌های مسئول و آگاه عمل کنند. به گفته ایشان، دانشجویان نباید تنها به مسائل علمی محدود شوند، بلکه باید به‌عنوان پیشگامان تغییرات اجتماعی و سیاسی در جامعه حضور فعال داشته باشند.
رهبر انقلاب در دیدار ۱۶ آذر ۱۳۹۸ با دانشجویان دانشگاه تهران به‌صراحت فرمودند:
«دانشجویان باید آگاهانه و با بصیرت در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی حضور پیدا کنند. شما می‌توانید با ورود به این عرصه‌ها، مشکلات را شفاف‌سازی کنید و در نهایت برای رفع آن‌ها راهکارهای مؤثر ارائه دهید.»
ایشان تأکید دارند که دانشجویان باید از جایگاه علمی و فکری خود استفاده کنند تا هم در عرصه‌های علمی و پژوهشی و هم در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی تأثیرگذار باشند. از نگاه رهبر انقلاب، حضور آگاهانه دانشجویان در مسائل اجتماعی و سیاسی نه‌تنها موجب رشد و توسعه اجتماعی کشور می‌شود، بلکه به‌عنوان عامل اصلی در پیشبرد اهداف انقلاب اسلامی نیز عمل می‌کند.
3. مقابله با تهدیدات فرهنگی و علمی دشمنان انقلاب
رهبر انقلاب اسلامی همواره بر ضرورت مقابله با تهدیدات فرهنگی و علمی دشمنان انقلاب تأکید کرده‌اند. در دنیای امروز که جنگ نرم و تهدیدات فرهنگی از سوی کشورهای غربی علیه ایران شدت یافته است، دانشگاه‌ها به‌عنوان سنگرهای اصلی در برابر این حملات محسوب می‌شوند. رهبر انقلاب در دیدار ۲۴ آبان ۱۳۹۷ با دانشجویان، گفتند:
«دشمنان این انقلاب، برای ضربه زدن به فرهنگ کشور، به جنگ نرم روی آورده‌اند. شما باید با تولید علم بومی و فرهنگ انقلابی، از خودتان در برابر این حملات دفاع کنید.»
این بیانات نشان‌دهنده نگرش رهبر انقلاب به نقش دانشگاه‌ها و دانشجویان در مقابله با تهدیدات فرهنگی و علمی است. ایشان معتقدند که دانشگاه‌ها باید تولید علم و فرهنگ بومی را به‌عنوان یکی از وظایف اصلی خود در نظر بگیرند. در این راستا، دانشگاه‌ها باید با تولید محتوای علمی و فرهنگی که متناسب با نیازهای کشور و مبتنی بر هویت دینی و ملی است، در برابر تهدیدات علمی و فرهنگی دشمنان مقاومت کنند.
رهبر انقلاب به‌ویژه بر اهمیت داشتن یک نگاه نقادانه و عمیق به پدیده‌های غربی و فرهنگ‌های وارداتی تأکید دارند و از دانشجویان می‌خواهند که به‌عنوان نیروهای فرهنگی و علمی در جهت تقویت هویت ملی و اسلامی کشور عمل کنند.
۴. نقش دانشگاه در پیشبرد علم و فناوری بومی
رهبر انقلاب اسلامی همواره بر لزوم توجه دانشگاه‌ها به تولید علم بومی تأکید کرده‌اند. در بسیاری از دیدارهای خود، ایشان تأکید داشته‌اند که تنها با تولید علم و فناوری بومی، می‌توان به استقلال علمی و صنعتی دست یافت و مشکلات کشور را حل کرد. در دیدار ۱۶ مهر ۱۴۰۰ با نخبگان علمی کشور، رهبر انقلاب گفتند:
«اگر دانشگاه‌ها به تولید علم و دانش‌بنیان توجه ویژه‌ای داشته باشند، می‌توانند بسیاری از مشکلات کشور را حل کنند. تولید علم نه تنها به‌عنوان یک وظیفه علمی، بلکه به‌عنوان یک وظیفه انقلابی است.»
ایشان معتقدند که دانشگاه‌ها باید به‌عنوان مراکز پیشرو در تولید علم و فناوری، نقش حیاتی در رفع نیازهای کشور ایفا کنند. توجه به علوم انسانی و فنی و مهندسی با رویکرد بومی‌سازی، می‌تواند در حل مسائل پیچیده کشور از جمله مسائل اقتصادی، صنعتی و اجتماعی کمک کند. رهبر انقلاب بر این نکته نیز تأکید دارند که دانشگاه‌ها باید زمینه‌ساز رشد و توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان باشند و از این طریق به خودکفایی و رفع نیازهای داخلی کشور کمک کنند.
۵. ارتباط دانشگاه و صنعت؛ هم‌افزایی برای توسعه پایدار
یکی دیگر از محورهای اساسی در دیدگاه رهبر انقلاب، ایجاد ارتباط مؤثر و نزدیک‌تر بین دانشگاه‌ها و صنعت است. ایشان بارها تأکید کرده‌اند که دانشگاه‌ها باید به‌عنوان نهادهایی تولیدکننده علم و فناوری در خدمت نیازهای صنعتی و اقتصادی کشور باشند.
رهبر انقلاب در دیدارهای مختلف خود، بر لزوم ایجاد هم‌افزایی میان دانشگاه‌ها و بخش‌های مختلف صنعتی تأکید کرده‌اند. ایشان معتقدند که در دنیای امروز، تولید علم باید کاربردی باشد و دانشگاه‌ها باید در حل مشکلات واقعی جامعه و صنعت نقش‌آفرین باشند. ارتباط بیشتر دانشگاه‌ها با صنایع مختلف، به‌ویژه صنایع دانش‌بنیان، می‌تواند به نوآوری، تولید فناوری‌های جدید و ایجاد اشتغال در کشور کمک کند.
رهبر انقلاب همچنین بر لزوم تقویت آموزش‌های مهارتی و فنی در کنار علوم نظری تأکید دارند و از دانشگاه‌ها می‌خواهند که در راستای پاسخ‌گویی به نیازهای بازار کار، نسل جدیدی از متخصصان و کارآفرینان را تربیت کنند.
۶. دانشجویان؛ پیشگامان تغییرات اجتماعی و فرهنگی
رهبر انقلاب اسلامی همواره بر لزوم حضور فعال دانشجویان در عرصه‌های اجتماعی و فرهنگی تأکید داشته‌اند. ایشان معتقدند که دانشجویان باید خود را به‌عنوان پیشگامان تغییرات اجتماعی و فرهنگی بدانند و در مسیر رفع مشکلات کشور نقش‌آفرینی کنند.
رهبر انقلاب در این راستا تأکید کرده‌اند که دانشگاه‌ها باید نسل‌هایی آگاه، مسئول و انقلابی تربیت کنند که توانایی حل مشکلات پیچیده اجتماعی و فرهنگی کشور را داشته باشند. دانشجویان باید از ظرفیت علمی و فکری خود برای تغییر نگرش‌ها و اصلاحات اجتماعی استفاده کنند و به‌عنوان مشاوران و راهبران جامعه در حوزه‌های مختلف علمی، فرهنگی و اجتماعی مطرح شوند.
در پایان می‌توان این‌گونه جمع‌بندی کرد که
۱۶ آذر، روز دانشجو، فرصتی است برای تجدید پیمان با آرمان‌های انقلاب اسلامی و بازنگری در نقش دانشجویان در پیشبرد اهداف انقلاب. فرصتی که مقام معظم رهبری بدرستی آن را در جهت بالابردن بصیرت دانشجویان به کار گرفته است.