حجت الاسلام شیخ حسین انصاریان پاسخ می‌دهد

آیا به مشقت انداختن خود برای زیارت سیدالشهداء(ع) جایز است؟

کد خبر: ۳۱۷۰۳

تاریخ: ۱۷ آذر ۱۳۹۳ - ۱۹:۱۶

*چرا زیارت اربعین برای امام حسین(ع) تأکید شده است؟
- علت تأکید،‌‌ همان مسائل کلی است که برای پاداش و ثواب زیارت بیان شده، یعنی‌‌ همان جایگاه، عامل شده که یک روزی را هم جدا قرار دهند، به نام اربعین، با توجه به روایات و آنچه که مورخان نگاشته‌اند، اربعین روزی بوده که اهل بیت علیهم‌السلام به کربلا برگشتند؛ شخصیت بزرگی همچون جابر بن عبدالله انصاری در اربعین به زیارت ابا عبدالله آمد؛ البته مبنا و ریشه زیارت اربعین را اهل بیت علیهم‌السلام مطرح کرده‌اند و جالب است که یکی از علائم اهل ایمان را زیارت اربعین ابا عبدالله برشمردند؛ از حضرت امام حسن عسکرى منقول است که فرمودند: علامت‌هاى مؤمن پنج چیز است: نماز پنجاه  رکعت و زیارت‏ اربعین‏ و انگشتر به دست راست کردن و طرف پیشانى را بر خاک نهادن و بلند خواندن بسم اللَّه الرحمن الرحیم.
آنچه از لسان این روایت پیداست، حضرت امام حسن عسکرى زیارات اربعین را به عنوان یکی از علائم ایمان برشمردند و این نشان از مقام والا و جایگاه بلندی است که خداوند به زائر امام حسین در این روز [اربعین] بر اهل ایمان عطا می‌‌کند و شاید دلیل طرح این موضوع از جانب ائمه علیهم‌السلام برای این باشد که آنان اهداف بلند این قیام را برای همه دوران و زمان‌ها نگریسته‌اند و می‌دانستند که این اربعین به تدریج گسترش می‌‌یابد؛ و همچون روزگار ما به یک راهپیمایی میلیونی که دل‌های عالم را تکان می‌دهد و همه قدرت‌‌ها را شگفت‌زده می‌کند، مبدّل خواهد شد.
ما در اربعین ابا عبدالله بزرگ‌ترین راهپیمایی دوره تاریخ خلقت را داریم و این نام پرجاذبه ابا عبدالله است که زیارت اربعین را به اینجا رسانده که شیعه‌ها و غیرشیعه‌ها از همه جای دنیا عاشقانه، مرارت‌های این سفر را با جان و دل می‌‌پذیرند که خود را در این روز به کربلا برسانند؛ و چه بسا که این حرکت عظیم موجب شود که دل‌ها به سوی خدا جلب شود و به همین واسطه بسیاری از غیرشیعیان نیز به تشیع مشرف شوند؛ و این اربعین به نوعی خود یک معجزه است که میلیون‌ها انسان را مثل یک دریای خروشان در مسیر کربلا به راه می‌اندازد و دنیایی از نور امید را در دل شیعیان عالم فروزان می‌‌کند و این خود ضامن بقای تشیع و فرهنگ اسلام است؛ اربعین به‌‌ همان میزان که موجب نور امید در دل دوستداران اسلام است، باعث رعب و وحشت دشمنان نیز می‌شود؛ یعنی دشمن را در هر قدرت و جایگاهی هم که باشد می‌ترساند. یکی از عوامل امید به نابودی دشمنان دین تا قبل از ظهور امام زمان (عج) همین حرکت عظیم و دریای خروشان اربعین است.
*آیا زیارت اربعین یا مراسم اربعین برای غیرسیدالشهدا وجود دارد؟
- این چهلمی که در بین مسلمان‌ها مرسوم است که برای امواتشان شب چهل می‌گیرند یا روز چهل می‌گیرند هیچ مدرک شرعی و دینی ندارد و برگزاری مراسم چهلم برای اموات، متکی به هیچ دلیل دینی نیست؛ بنابراین اگر مردم برای امواتشان اربعین نگیرند هیچ مشکل شرعی و دینی ایجاد نمی‌‌شود و هیچ عیبی ندارد.
اربعین فقط خاص حضرت ابا عبدالله الحسین است، ائمه طاهرین علیهم‌السلام نیز در خصوص اربعین امام حسین سفارش و توصیه کرده‌اند و نسبت به غیرامام حسین توصیه‌ای ندارند؛ از این‌رو این سکه فقط به نام وجود مبارک حضرت سید الشهداء(ع) ضرب خورده و فقط اختصاص به ایشان دارد؛ و اکنون هم تبدیل به یک معجزه و جریان فرهنگی و اجتماعی شده است. در این اربعین ارزش‌های وجودی مردم به منصه ظهور می‌رسد، آتش بُخل در وجودشان خاموش می‌گردد و عاشقانه هزینه می‌کنند و برای ابراز ارادت به آستان حضرت ابا عبدالله، برای زوار غذا آماده می‌‌کنند و برای محل اقامت و پذیرایی از آنان با جان و دل کار می‌‌کنند. اربعین علاوه بر آثار اجتماعی که دارد، روز درمان بُخل و تکبر است؛ و روز شعله‌ور شدن کَرم و جود و سخا است. در حقیقت فضای اربعین یک فرصتی است برای پاکسازی درون از آلودگی‌های اخلاقی و زمینه‌سازی برای ترسیم افق ظهور ارزش‌های انسانی است.
مردم اگر بخواهند برای امواتشان کاری بکنند، باید مسائل حق الله و حق الناس از جمله بدهی و نماز قضای آن میت را در اولویت امور قرار بدهند؛ بنابراین چهلم گرفتن در خانه‌ها و مساجد و هتل‌ها، واجب نیست. در حدیث آمده است که در سنت شریفه، عزاداری سه روز بود نه بیشتر؛ از این‌رو مردم اگر می‌خواهند به امواتشان خدمت کنند، باید به فکر آخرت آن میت باشند و پرونده‌اش را اصلاح کنند.
*آیا به مشقت انداختن خود برای زیارت سیدالشهدا علیه‌السلام جایز است؟
- مطلبی که شاید در ذهن مردم باشد، طرح این مسئله است که آیا کسی که خود را به مشقت و زحمت برای زیارت امام حسین می‌‌اندازد، مشمول پاداش می‌‌شود؟ آیا در روایات برای زیارتی که با سختی و مضیقه و مشقت‌هایی همچون تحمل گرسنگی، تشنگی، خستگی و پیاده‌روی برای زیارت ابا عبدالله همراه باشد پاداش و ثوابی در نظر گرفته شده؟
در پاسخ به این پرسش، ابتدا چند نکته را متذکر می‌‌شوم؛ قرآن مجید و روایات بطور کلی پاسخ این پرسش را داده‌اند، شما آیات جهاد قرآن مجید را بنگرید که پروردگار عالم می‌فرماید: در مسیر جهاد با دشمن گرسنگی و تشنگی و سختی است، ولی پروردگار عالم می‌فرماید: من در مقابل تحمل این همه مشکلات، پاداش عظیم می‌دهم. در روایتی پیامبر اکرم(ص) می‌‌فرماید:أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ أَحْمَزُهَا؛ بر‌ترین عمل‌ها سخت‌‌ترین آن‌ها است.از خصائص امیرمؤمنان این بوده است که اگر عبادتی می‌خواستند انجام بدهند و آن عبادت مراتبی داشت، حضرت سخت‌ترین مرتبه را انتخاب می‌‌کرد، بنابراین اگر ما خود را پیرو آن امام می‌‌دانیم، باید روش و منش آن حضرت را الگوی رفتاری خود قرار دهیم تا با شکیبایی و تحمل، بر مشکلات و سختی‌‌ها فائق شویم؛ از این‌رو می‌‌توان به این نکته مهم رسید که آن پاداشی که در سختی‌ها و مشقت‌ها هست در عبادت همراه با رفاه و زیارت با آسایش نیست.
یکی از زیارت‌های سخت همین زیارت اربعین امام حسین است که مرسوم شده است مردم پیاده از نقاط مختلف و از کشورهای دیگر در اربعین به زیارت امام حسین مشرف می‌‌شوند؛ و این خیلی کار پرمشقتی است که همراه با خستگی و درد بدن و بی‌خوابی و اضطراب و ناامنی جاده‌ها است، در عین حال چند میلیون نفر پیاده حرکت می‌کنند. به‌طور یقین با استناد به روایات معتبر این عمل جدای از ثواب روز اربعین امام حسین مشمول پاداش است. «على بن میمون صائغ، از حضرت امام صادق نقل کرده که آن حضرت فرمودند: اى على! قبر حسین را زیارت کن و ترک نکن. عرض کردم: ثواب کسى که آن حضرت را زیارت کند چیست؟ حضرت فرمودند: کسى که پیاده زیارت کند آن حضرت را، خداوند به هر قدمى که برمى‏دارد، یک حسنه برایش نوشته و یک گناه از او محو مى‌کنند و یک درجه مرتبه‏اش را بالا مى‌‏برد و وقتى به زیارت رفت، حق تعالى دو فرشته را موکّل او مى‏‌کند که آنچه خیر از دهان او خارج می‌شود را نوشته و آنچه شر و بد مى‏ باشد را ننویسند و وقتى برگشت با او وداع کرده و به وى مى‏ گویند: اى ولىّ خدا! گناهانت آمرزیده شد و تو از افراد حزب خدا و حزب رسول او و حزب اهل بیت رسولش مى‌باشی، به خدا سوگند! هرگر تو آتش را به چشم نخواهی دید و آتش نیز هرگز تو را نخواهد دید و تو را طعمه خود نخواهد کرد.
وقتی که پیاده‌روی زیارت ابا عبدالله این‌قدر اجر دارد و زائر برای هر قدمی که برمی‌دارد، یک حسنه برایش نوشته و یک گناه از او محو مى‌شود و یک درجه مرتبه‏اش را بالا مى ‌برد، این خود مجوز پیاده‌روی است.