آثار سوء عدم التزام عملی به ارزش‌ها(پرسش و پاسخ)

کد خبر: ۳۱۵۹۷۳

تاریخ: ۱۵ مرداد ۱۴۰۴ - ۱۹:۴۸

پرسش:
از منظر آموزه‌های وحیانی اسلام جامعه و کسانی که به ارزش‌های متعالی الهی التزام عملی ندارند و فقط در حد شعار و لقلقه زبانی به آن می‌پردازند چه پیامد‌ها و آثار سوء‌رفتاری پیدا خواهند کرد؟
پاسخ:
آثار قهری التزام یا عدم التزام به ارزش‌ها
شکی نیست که التزام عملی به رعایت ارزش‌ها یا مخالفت، سرپیچی و تمرد از آنها، آثار طبیعی، حقیقی و قهری متناسب خود به دنبال دارد. برخی از این آثار فردی و برخی اجتماعی، برخی دنیوی و برخی اخروی‌اند.
مرحوم علامه طباطبایی در بیان تبعات قهری ناشی از انقیاد و تمرد و التزام و عدم التزام نسبت به ارزش‌ها می‌نویسد: «منقاد شدن انسان در برابر قوانینی که از ناحیه خدا برایش تشریح شده باعث می‌شود در دل آدمی آماده اتصاف به صفات فاضله و حمیده گردد، همچنان که سرکشی او از قوانین باعث می‌شود که دلش برای پذیرش صفات رذیله و خسیسه و خبیثه آماده شود، و بر اثر این آمادگی است که زمینه عذاب و نقمت اخروی برایش فراهم می‌گردد، چون بهشت و دوزخ آخرت تمثل‌یافته همان فضایل و رذایل است و حقیقت بهشت و دوزخ هم همانا قرب آدمی به خدا و دوری‌اش از خداست، پس حسنات و سیئات متکی به مصالح و مفاسد واقعی و حقیقی است و منتهی به اموری است که نظامی حقیقی دارد، نه چون قوانین عقلا که صرف اعتبار است»
(المیزان، ج 3، ص 470)
آثار سلبی عدم التزام عملی به ارزش‌ها
1- به خود وانهاده شدن و سرگردانی
«پس کسانی را که به دیدار ما امید ندارند، در طغیانشان رها می‌کنیم تا سرگردان بمانند» (یونس- 11)
2- قرین شدن با شیطان
«و هرکس که از یاد خدای رحمان دل بگرداند، بر او شیطانی می‌گماریم تا برای وی قرین و همراه باشد» (زخرف- 36)
3- گمراه شدن و ادبار دل
«پس چون از حق برگشتند، خدا دل‌هایشان را برگردانید، و خدا مردم نافرمان را هدایت نمی‌کند» (صف- 5)
4- بسته شدن مجاری ادراکی
«آنان کسانی هستند که خدا بر دل‌ها و گوش و دیدگانشان مهر نهاده و آنان خود غافلند» (نحل- 108)
5- تنگ شدن معیشت و سختی امور
«و هرکس از یاد من روی برگرداند، در حقیقت زندگی تنگ (و سختی) خواهد داشت و روز رستاخیز او را نابینا محشور می‌کنیم» (طه- 124) «و اما آنکه بخل ورزید و خود را بی‌نیاز دید و پاداش نیکوتر را به دروغ گرفت، به‌زودی راه دشواری به او خواهیم نمود» (لیل- 8- 10)
6- محروم شدن از برخی نعمت‌ها
«پس به سزای ستمی که از یهودیان سرزد و به سبب آنکه مردم را بسیار از راه خدا باز داشتند، چیزهای پاکیز‌ه‌ای را که بر آنان حلال شده بود، حرام گردانیدیم» (نساء- 160)
7- ابتلا به تبعات سوء اعمال
«پس کیفر بدی‌هایی که کردند به آنان رسید، و آنچه مسخره‌اش می‌کردند، آنان را فرا گرفت» (نحل- 34)
8- گرفتار ذلت و مسکنت
«و داغ خواری و نادانی بر پیشانی آنان زده شد، و به چشم خدا گرفتار آمدند» (بقره- 61)
9- بی‌اثر‌شدن و حبط اعمال
«زیرا آنان از آنچه خدا را به خشم آورده پیروی کرده‌اند و خرسندی‌اش را خوش نداشتند، پس اعمالشان را باطل کردانید» (محمد- 28)
10- مشمول لعن خداوند و مؤمنان شدن
«آنان را خدا لعنت می‌کند، و لعنت‌کنندگان لعنتشان می‌کنند» (بقره- 159) «آگاه باشید که لعنت خدا بر ستمگران باد» (هود- 18)
11- ابتلا به عذاب ابدی جهنم
«بی‌گمان مجرمان در عذاب جهنم ماندگارند» (زخرف- 74)