نیات واقفان‌ خیراندیش چگونه اجرا می شود؟ (بخش پایانی)

صدقه‌ای جاری احسانی ماندگار (گزارش روز)

کد خبر: ۳۱۵۷۳

تاریخ: ۱۶ آذر ۱۳۹۳ - ۱۹:۳۶

صدیقه توانا

وقف سنت حسنه‌ای است که از دیرباز به اشکال گوناگون در تاریخ بشر وجود داشته است و اسلام نیز آن را در مسیری روشن، منطقی و هدفدار، مترقی و دقیق مورد استفاده قرار داده است. وقف از مختصات نظام حقوقی و اقتصادی اسلام است و عملی صالح و باقی و مصداق روشنی است از تعاون، انفاقی است عاری از منت و احسانی است خالی از اذیت و به دور از تحقیر شخصیت دیگران و تصدقی است دائمی و مستمر و بدون ریا و وامی است بدون اضطراب بازپرداخت و تعدیل ثروتی است با رضا و رغبت.
در قرآن کریم آیه‌ای مربوط به وقف به صورت مستقل وجود ندارد، بلکه می‌توان از آیات مربوط  به انفاق، احسان و صدقه جاریه و تعاون و... به رجحان و استحباب وقف پی برد.
قرآن چون جاودانی و همگانی است برای همه مردم و در هر زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. پس موضوعات آن برای همه است. وقف نیز که یکی از موضوعات قرآنی محسوب می‌شود جایز بلکه مستحب است، مردم به آن عمل کنند.
انسان موجودی جاودانی است و از فنا و نابودی نفرت دارد. مرگ در حقیقت وسیله انتقال به عالم دیگر برای زندگی ابدی است.
تاریخ بشر نشان می‌دهد که حتی ناباوران به دین، خود را موجودی فانی به شمار نمی‌آورند. از این رهگذر انسان دوست دارد پس از وی، نامی از او در عالم به یادگار بماند. در فرهنگ اسلامی  یکی از بهترین راه‌های زنده نگه داشتن نام انسان، کارهای خیریه، بويژه وقف و باقیات و صالحات است که در قرآن مردم به آن دعوت شده‌اند.
مادر حضرت مریم قبل از تولد فرزندش، او را وقف معبد می‌کند تا در خدمت معبد باشد.
به‌راستی تعبیر خداوند در مورد وقف چه قدر لطیف و زیباست. خدا که مالک همه چیز است، مالک همه ماست، مالک لحظات عمر ما و مالک نفس‌های ماست، به ما می‌گوید به من قرض بدهید. «شما به خدا قرض بدهید، خدا به شما جزا می‌دهد.» (سوره بقره، آیه 245) و دلیلش این است که خداوند می‌خواهد از طریق ما انسان‌ها، این همکاری و همدلی اتفاق بیفتد. وقف مهم‌ترین وسیله این راه است و تفاوتی که وقف با صدقات موقتی دارد پایدار بودن و ماندگار بودن آن است.
وقتی واقف در حال حیاتش ملکی از املاک خود را وقف می‌کند هم به جامعه خدمت کرده است و هم پس از مرگش سودی به عنوان ثواب و پاداش الهی به او می‌رسد. خداوند در سوره مریم آیه 76 می‌فرمایند: «و کارهای شایسته ماندنی نزد پروردگارت از حیث پاداش بهتر و خوش عاقبت‌تر است.»
در واقع انسان با وقف کردن بخشی از اموال خود، با تکاثر و بروز اختلافات طبقاتی فاحش به نحو معقولی مبارزه می‌کند؛ وقف برگ سبزی است که به گور فرستاده می‌شود. پرونده افراد بشر معمولا با مرگ آنها در دنیا مختومه می‌شود ولی پرونده واقفان مومن همیشه باز است و از ثواب وقف برخوردار می‌شوند.
جایگاه واقعی وقف در جامعه
«همانگونه که گذشتگان ما با از خود گذشتگی و وقف اموال خود در راستای اعتلای فرهنگ این مرز و بوم تلاش کردند ما نیز باید در سازمان اوقاف تلاش کنیم تا سنت حسنه وقف، ارزش و جایگاه واقعی خود را در جامعه بیابد.»
حجت‌الاسلام والمسلمین علی محمدی نماینده ولی فقیه و رئيس سازمان اوقاف و امور خیریه با بیان مطلب فوق تاکید می‌کند: «ما باید قدر این تلاش‌ها را بدانیم و در راستای ترویج دین خدا تلاش کنیم.»
وی با اشاره به دوران 35 ساله امامت حضرت امام سجاد(ع) و تلاش ایشان برای تربیت انسان‌ها با زبان دعا و نیایش در دوران سرکوب و خفقان اموی می‌گوید: «بنابراین ما نباید در مسیر خدمت به دین خدا دچار غرور و خستگی شویم و نگذاریم جامعه نیز دچار خستگی شود.»
نماینده ولی‌فقیه و رئيس سازمان اوقاف و امور خیریه، خستگی و توقف در این مسیر را دو آفت اصلی انجام کارهای بزرگ می‌داند و می‌گوید: «نباید در این راه دچار خستگی و توقف شویم بلکه باید با استعانت از خدای متعال تلاش کنیم به نقطه مطلوب که خیلی با آن فاصله داریم برسیم.»
موسی‌الرضا ثروتی نماینده مردم خراسان شمالی و عضو فراکسیون احیای وقف، منزلت امامزادگان و مساجد هم با اشاره به اینکه میراث والدینم را در قالب حسینیه وقف خواهم کرد، تاکید می‌کند: «خصلت خداشناسی انسان‌ها، آنها را برای استمرار اعمال خیرشان سوق می‌دهد و در این میان وقف بهترین اقدام به شمار می‌آید که پس از مرگ پرونده اعمال خیر انسان همچنان باز می‌ماند.»
این منتخب مردم خراسان شمالی در ادامه می‌گوید: «خصلت خداشناسی انسان‌ها، آنها را برای استمرار اعمال خیرشان سوق می‌دهد و در این میان وقف بهترین اقدام به شمار می‌آید که پس از مرگ، پرونده اعمال خیر انسان همچنان باز می‌ماند.»
اعتمادسازی و ادای دین نسبت
به نیات واقفان
اجرای امینانه نیات واقفین خیراندیش زمان و مکان و سال و ماه نمی شناسد. کسی که اموال خود را جهت امور خیرخواهانه وقف می‌کند، بی‌تردید با اعتماد به سازمان اوقاف و امور خیریه قدم در این وادی می‌نهد، بنابراین هر نوع کم‌کاری یا سهل‌انگاری در زمینه اجرای نیات واقفان از سوی مسئولان این سازمان در هر استان، شهر یا مرکزی پذیرفته نیست.
برای حصول اطمینان از اینکه آیا نیات واقفان حتی در دورترین استان‌ها بدرستی اجرا می شود یا خیر گفت‌وگویی با حجت‌الاسلام احمد جباری رئيس اداره اوقاف و امور خیریه شهرستان مرند انجام دادیم و نظر وی را در این خصوص جویا شدیم.
وی بدون آنکه آماری از تعداد موقوفات این شهرستان در اختیارمان قرار دهد، می‌گوید: «با عنایت به اینکه یکی از ارکان وقف نیت واقف است و از طرفی تاکید رهبر معظم انقلاب مبنی بر اجرای امینانه نیات واقفین که تاثیر  مستقیم بر اعتمادسازی جدید و ادای دین نسبت به نیات واقفان خیراندیش می‌باشد، وظیفه متولیان موقوفات را دو چندان کرده است و در این راستا اداره اوقاف مرند هم با مدنظر قرار دادن اجرای امینانه نیات واقفان با جدیت این فرمایش مقام معظم رهبری را سرلوحه کار خود قرار داده است.»
حجت‌الاسلام جباری به برنامه‌های ویژه این اداره اشاره کرد و می‌گوید: «این اداره با اجرای برنامه‌های فرهنگی در طول سال از جمله مهر تحصیلی، مهر تندرستی، طرح دست‌های مهربانی، طرح پیوند آسمانی،  سفره‌های آسمانی و آرامش بهاری و سوگواره یاس نبوی در اجرای امینانه نیات، قدم‌های موثری برداشته است.»
از آقای جباری درخصوص چگونگی نحوه مشارکت و درخواست مردم برای استفاده از املاک وقفی می‌پرسم. که وی این طور توضیح می‌دهند: «مشارکت افراد جهت ساخت مجتمع‌های مسکونی، تجاری یا خدماتی و... با ارائه پیشنهاد و طرح توسط افراد حقیقی یا حقوقی به ادارات اوقاف شروع می‌شود.
پس از وصول پیشنهاد دو طرح، ملک وقفی توسط کارشناس رسمی دادگستری مورد ارزش‌گذاری ریالی قرار گرفته و آورده طرفین و سهم موقوفه نیز مشخص می‌شود. سپس پرونده جهت اخذ مجوزهای لازم به سازمان اوقاف فرستاده می‌شود. پس از بررسی پرونده توسط کارشناسان سازمان و صدور مجوز توسط ریاست سازمان و نهایی شدن پرونده در آخر نیز قرارداد اجاره نسبت به عرصه ملک با طرف مشارکت کننده منعقد می‌گردد و درآمد حاصله در لیست موقوفه هزینه می‌گردد و در نهایت سهم حاصل از مشارکت نیز به عنوان رقبه جدید برای آن موقوفه به شمار می‌رود.»
بی‌وفایی مال دنیا و باقیات صالحات
مال دنیا به هیچ‌کس وفا نمی‌کند، آنچه از انسان به یادگار می‌ماند نام نیک و کار خیر و عمل صالح و صدقه جاریه یعنی وقف است.
محمد قاسمی بختیاری 70 سال از خداوند عمر گرفته و ان‌شاءالله سالهای سال هم سایه‌اش بر سر خانواده‌اش باشد و در کمال صحت و سلامتی بتواند غمی از دل جوانان و زوجهای جوان با کار خیر خود بردارد.
انسان‌هایی در این گوشه و کنار شهرمان پیدا می‌شوند که خالصا و مخلصا دارایی خود را صرف رفع گرفتاری و مشکلات مستمندان آبرودار می‌کنند و واقعا گمنام هستند و از سوی هیچ اداره و ارگانی حمایت نمی‌شوند فقط قصدشان کمک به نیازمندان است. آقای بختیاری یکی از آن انسان‌های باران صفت روزگار است که فقط یک بار از نزدیک ایشان را دیدم و هر دفعه فقط با یک تماس تلفنی با دفتر خیریه احسان‌الحسن و گفت‌وگو با عروس محترم این خانواده خانم شیما بصیر گره‌گشایی می‌شود.
الان 13 سال است که زوج‌های جوان زیادی شروع زندگی خود را بدون دغدغه و نگرانی از کرایه خانه و پول پیش و رهن کردن در این خانه گرم آغاز کرده‌اند.
در مورد چند و چون واگذاری این خانه‌ها به عروس و دامادهای جوان از آقای قاسمی بختیاری سوال می‌کنم، با لحنی گرم و پدرانه می‌گوید: «10 واحد مسکونی به لطف خداوند ساخته‌ام که متراژ آنها 50 تا 55 متر است و عروس و دامادهای عقد کرده یک سال مهمان ما هستند.»
به او می‌گویم آیا این خانه‌ها رایگان است و چگونه در اختیار افراد قرار می‌گیرد؟ می‌گوید: «بله 270 متر زمین را وقف این کار کرده‌ام. خانه‌های کوچکی ساخته تا کمک به حال عروس و دامادهای جوان باشد. هر سال در تیرماه ثبت نام زوج‌ها آغاز می‌شود و پس از تحقیقات در مردادماه قرعه‌کشی می‌کنیم و در شهریور خانه‌ها به زوج‌های جوان تحویل داده می‌شود و هیچ پولی از زوجین نمی‌گیریم. این خانه‌ها وقف است.
آقای قاسمی بختیاری به فعالیت خیریه احسان‌الحسن هم که توسط اعضای خانواده‌اش اداره می‌شود، اشاره کرده و می‌گوید: «این خیریه هم در منطقه 15، در اتوبان بعثت واقع شده و 500 نفر تحت پوشش هستند که هر ماه خواربار به آنها داده می‌شود.»
از انگیزه وی برای این همه کار خیر می‌پرسم، می‌گوید: «من از بچگی عاشق کمک کردن به دیگران بودم. مثلا به قصابی محل یا نانوایی سفارش می‌کردم [در روستای فیروزآباد قلعه‌نو] مقداری از پول گوشت و نان افراد را می‌پردازم و با این کار سعی داشتم باری از دوش افراد بردارم. همچنین حل مشکل جوانان و تازه نوعروسان همیشه دغدغه ذهنی‌ام بود تا اینکه به لطف خداوند تاکنون 130 عروس و داماد در این مجموعه ازدواج کردند. و الان همه زندگی خوب و خوشی دارند.»
به او می‌گویم مشکل شما چیست و چه خیر و برکتی از این کار خیر و وقف اموال نصیب زندگی خودتان شده است، می‌گوید: «الان در جاده ورامین پمپ بنزین دارم قبلا موزائیک‌سازی داشتم.»
همچنین افرادی که توانایی و تمکن مالی دارند می‌توانند به دیگران کمک کنند بدانند که در این کار خیر و وقف اموال هیچ ضرری که نیست، هیچ بلکه اموال آنها روز به روز زیادتر می شود. خیرین از انفاق نترسند تا الان هرچه خرج کرده‌ام خداوند چندین برابر آن را به من برگردانده است.