نگاهی به رمان خار و میخک نوشته شهید یحیی سنوار

روایــت رویــش شـکوفه‌های مقاومــت

کد خبر: ۳۱۱۹۱۴

تاریخ: ۱۰ خرداد ۱۴۰۴ - ۲۰:۰۶

مهدی امیدی

رمان «خار و میخک» اثر «یحیی سنوار» (فرمانده شهید جنبش حماس) یکی از آثار برجسته ادبیات معاصر فلسطین است. این اثر نه‌تنها نشان‎دهنده واقعیت‌های تلخ و پیچیده زندگی فلسطینیان تحت اشغال است، بلکه با ارائه داستانی پرمحتوا و انسانی، تاریخچه‌ای از مقاومت فلسطین را در قالب داستانی و با روایتی عمیق و واقع‌گرایانه ترسیم می‌کند. در واقع، این رمان حاصل تجربیات و مشاهدات شهیدیحیی سنوار، مجاهد و نویسنده فلسطینی، در دل مبارزات و مقاومت‌های ضدصهیونیستی است و به‌نوعی گواهی است بر حضور فعال و نیرومند او در این میدان.

از مجاهدت سیاسی تا مبارزه قلمی

یحیی سنوار یکی از چهره‌های شاخص و مهم مقاومت فلسطین بود که نقش بی‌بدیلی در مبارزات ضدصهیونیستی داشت. او به‌ویژه در جنبش حماس، که یکی از گروه‌های اصلی مقاومت فلسطین در برابر اشغالگران صهیونیستی است، فعالیت‌های گسترده‌ای انجام داد. سنوار به منزله یک مبارز در دل مقاومت فلسطین زندگی کرده و تجربیات بسیاری در زمینه نبرد‌های سیاسی و نظامی ضدصهیونیستی کسب کرده است. زندگی یحیی سنوار پر از لحظات دشوار و پرخطر بوده و او در چندین نوبت به ‌دلیل فعالیت‌هایش دستگیر و زندانی شده بود. در این میان، تجربیات شخصی و مشاهدات او از وضعیت مردم فلسطین تحت اشغال و مبارزات روزمره‌شان تأثیر زیادی بر آثار ادبی او گذاشته بود. «خار و میخک» نه‌تنها یک رمان، بلکه سندی است از تاریخ مقاومت فلسطین، که با زبان داستانی واقعیت‌های تلخ و امید‌های مبارزان فلسطینی را به تصویر می‌کشد.

روند مقاومت فلسطین

در رمان «خار و میخک»، سنوار داستانی پیچیده و عمیق از زندگی فلسطینیان را در سایه اشغال رژیم صهیونیستی روایت می‌کند. این اثر در عین حال که داستانی فردی و انسانی است، در سطحی وسیع‌تر به تاریخچه و روند مقاومت فلسطین در برابر اشغال اشاره دارد. از طریق شخصیت‌های داستان و تحولات آنها، نویسنده شرایط سیاسی و اجتماعی فلسطین را به تصویر می‌کشد. این رمان به ‌طور خاص بر مبارزات مردم فلسطین و مقاومت آنها در برابر اشغالگران تأکید دارد. سنوار با استفاده از زبان ساده و در عین حال عاطفی، داستان‌هایی از زندگی روزمره فلسطینیان، درد‌های ناشی از بی‌خانمانی و اشغال، و البته امید به آزادی را بیان می‌کند. شخصیت‌های رمان غالباً مبارزانی هستند که برای آزادی و حقوق خود می‌جنگند و در این میان، چالش‌های بسیاری را پشت سر می‌گذرانند. در عین حال، این رمان نشان می‌دهد که این مبارزات نه‌تنها یک کشمکش سیاسی است، بلکه مبارزه‌ای انسانی است که نسل به نسل منتقل می‌شود.

تأثیر تجربیات شخصی سنوار بر رمان

یکی از ویژگی‌های برجسته «خار و میخک»، تأثیر تجربیات شخصی یحیی سنوار در خلق این اثر است. سنوار که خود در میدان‌های مبارزه حضور داشته، از نزدیک با واقعیت‌های تلخ جنگ و حماسه‌های مقاومت فلسطین آشناست. این آشنایی مستقیم با واقعیت‌های جنگ و مبارزات میدانی، به او این امکان را داده که تصویری بی‌پرده و بدون فیلتر از زندگی فلسطینیان در مناطق اشغالی ارائه دهد.

در رمان «خار و میخک»، مبارزات فلسطینیان در برابر رژیم صهیونیستی نه‌تنها از منظر سیاسی، بلکه از منظر انسانی و فردی نیز بررسی می‌شود. سنوار با نشان دادن روابط انسانی در دل بحران‌ها و جنگ‌ها، بیان می‎کند که چگونه فلسطینیان از کوچک‌ترین نشانه‌های امید برای ادامه مبارزه و مقاومت استفاده می‌کنند. این اثر در واقع در پی آن است که روایت‌های فردی و انسانی را از دل مبارزات سیاسی و نظامی بیرون کشیده و به ‌نمایش بگذارد. یکی از زیباترین بخش‌های رمان «خار و میخک» توصیف و تصویرسازی سنوار از لحظات پیش از عملیات مجاهدان فلسطینی است. این قسمت‌های کتاب، گویای درک عمیق این رهبر شهید حماس از شهادت‌طلبی جوانان فلسطینی است و رویکرد معنوی و مذهبی این عملیات‌ها در جهت رهایی را ترسیم کرده است.

تاریخچه مقاومت فلسطین

یکی از جنبه‌های مهم رمان «خار و میخک»، تاریخچه مقاومت فلسطین است که به ‌طور غیرمستقیم در بطن داستان گنجانده شده است. این رمان به ‌طور مؤثر روند تحولات مقاومت فلسطین را در برابر رژیم صهیونیستی نشان می‌دهد. از دوران ابتدائی انتفاضه‌ها گرفته تا نبرد‌های بزرگ‌تر در برابر نیرو‌های اشغالگر. این رمان به‌گونه‌ای نشان می‌دهد که مبارزات فلسطینیان همواره برای دستیابی به آزادی و استقلال بوده و این مبارزات در طول تاریخ همیشه با چالش‌ها و درد‌های بسیاری همراه بوده است.

در این رمان، سنوار به‌ویژه بر نقش نسل‌های گوناگون مبارزان فلسطینی تأکید دارد. مبارزانی که در شرایط مختلف، از خانواده‌های معمولی تا رهبران جنبش‌های مسلحانه، در یک هدف مشترک برای آزادی و پایان دادن به اشغالگری صهیونیستی می‌جنگند. این تاریخچه مقاومتی که در قالب داستان شخصیت‌ها و وقایع به تصویر کشیده می‌شود، نه‌تنها به تاریخ معاصر فلسطین اشاره دارد؛ بلکه به انسانیت، همبستگی و تلاش برای بقا نیز پرداخته است. یکی از محور‌های مهم در این رمان، جریان‌شناسی سیاسی فلسطینیان است؛ اینکه در آن منطقه نیز اختلافاتی بین ملت تحت اشغال فلسطین وجود داشت و در آن شرایط هم عده‌ای در پی مذاکره و سازش بودند که در رمان می‌خوانیم، گرایش به سازش، در نهایت شکست می‌خورد و نتیجه‌ای جز زیر پا گذاشته شدن حقوق فلسطینی‌ها در پی نداشته؛ پس ملت فلسطین برای زنده ماندن و حفظ نسل و ملت خودشان، چاره‌ای جز مقاومت و ایستادگی در برابر صهیونیسم نداشته‌اند. در مجموع، شهید یحیی سنوار، با بهره‌گیری از تجربیات و مشاهدات شخصی‌اش در عرصه مبارزات ضدصهیونیستی، داستان‌هایی از درد و مبارزه، امید و مقاومت را به تصویر کشیده است. این اثر نه‌تنها برای خوانندگان فلسطینی، بلکه برای هر کسی که به تاریخ مقاومت و مبارزات انسانی علاقه‌مند است، یک منبع بی‌نظیر از آگاهی و الهام است.