کیهان بررسی می‌کند

تکمیل خط ریلی شلمچه- بصره نیازمند سرعت عمل است

کد خبر: ۳۱۱۸۵۷

تاریخ: ۰۹ خرداد ۱۴۰۴ - ۲۰:۳۳

بهره‌برداری از پروژه خط ریلی شلمچه- بصره باوجود اهمیت راهبردی آن برای افزایش گردشگری و تعاملات اقتصادی ایران و عراق، همچنان با تأخیر مواجه است و به سرعت عمل نیاز دارد.

به گزارش کیهان، عراق به ‌عنوان کشور همسایه در ابعاد مختلف سیاسی، فرهنگی، مذهبی و اقتصادی روابط عمیق و تاریخی با ایران دارد. این مسائل باعث شده است که تبادل گردشگری به‌ویژه در حوزه‌های دینی و سلامت در بین طرفین به سالانه حدود 9 میلیون نفر نیز برسد. همچنین تبادلات تجاری میان دو طرف نیز از زمان سقوط صدام‌حسین روندی صعودی به خود داشته؛ به طوری که از 600 میلیون دلار در سال1383 به 12 میلیارد دلار در سال 1403 رسیده است.

از سوی دیگر با توجه‌ به ظرفیت‌های موجود در بازارهای طرفین، امکان رسیدن این عدد به

20 میلیارد دلار نیز پیش‌بینی شده است. با این حال رسیدن به این سطح از تعاملات اقتصادی نیازمند وجود زیرساخت‌های ارتباطی متناسب است که در حال حاضر میان طرفین وجود ندارد. هم‌‌اکنون عمده تعاملات اقتصادی طرفین از طریق مرزهای زمینی و پایانه‌ها صورت می‌گیرد که به دلیل وجود مشکلاتی به‌ویژه ظرفیت‌ پایانه‌ها و جاده‌ها زمان و هزینه تجارت بالا رفته است. در این میان ایجاد زیر‌ساخت‌های ریلی با توجه به حجم بالای انتقال کالا و هزینه کمتر می‌تواند به افزایش سطح تعاملات اقتصادی و حتی گردشگری میان طرفین منجر شود.

20 ماه گذشت!

یکی از پروژه‌های ریلی مهم و راهبردی که از حدود دو دهه قبل میان ایران و عراق مطرح شده، خط ریلی شلمچه- بصره است. این پروژه را می‌توان یکی از مهم‌ترین و استراتژیک‌ترین طرح‌های زیرساختی میان ایران و عراق در سال‌های اخیر دانست. در واقع پروژه‌ خط ریلی شلمچه- بصره نه‌تنها می‌تواند نقش مهمی در تقویت پیوندهای اقتصادی و تجاری میان دو کشور ایفا کند؛ بلکه از نظر سیاسی و اجتماعی نیز نمادی از همکاری منطقه‌ای و دیپلماسی سازنده محسوب می‌شود. با این ‌حال، روند اجرای این طرح طی سال‌های گذشته، با چالش‌ها و تعلل‌هایی همراه بوده که تبعات منفی برای منافع ایران ایجاد کرده است.

این خط ریلی کوتاه که بهره‌برداری از آن، ‌پس از اتمام مین‌روبی 16 کیلومتری در روزهای ‌اخیر، تنها نیازمند 33 کیلومتر ریل‌گذاری و احداث پل

800 متری باز شو در خاک عراق است، دستاوردهای بزرگی برای دو طرف می‌تواند درپی داشته باشد.

با وجود حجم کم عملیات اما کلنگ‌زنی این پروژه با وجود طرح آن در اوایل دهه 80 پس از حدود دو دهه در 11 شهریور 1402 انجام شد. مطابق توافق دو طرف قرار بود پروژه خط ریلی شلمچه- بصره طی 18 ماه به بهره‌برداری برسد ولی اکنون با گذشت 20 ماه از زمان رسمی پروژه ساخت پل در مرحله شمع‌کوبی و مین‌روبی نیز به تازگی به اتمام رسیده است.

نیاز به پل 800 متری

با این‌ حال، تعلل ایران در اجرای به موقع این پروژه، در حالی‌ که سایر بازیگران منطقه‌ای به‌ویژه ترکیه و عربستان با سرعت و دقت پروژه‌های خود را در عراق به سرانجام می‌رسانند باعث تضییع منافع سیاسی- اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در این رقابت منطقه‌ای و نیز به بدبینی افکار عمومی عراق به عملکرد ایران در پروژه‌های دارای نفع

دو جانبه می‌شود.

به همین دلیل ضرورت دارد جمهوری اسلامی ایران برای تامین حداکثری منافع خود در ارتباطات اقتصادی و نیز سیاسی با عراق و همچنین برای عقب نماندن از رقابت با رقبای منطقه‌ای خود در این میدان، ارتباطات اقتصادی و اجتماعی خود را از طریق گسترش زیرساخت‌های ارتباطی به‌ویژه خط ریلی شلمچه- بصره با عراق توسعه دهد.

این خط ریلی از منظر ژئوپلیتیک، نماد یک گذرگاه مهم بین ایران و قلب جهان عرب به شمار می‌رود. همچنین این مسیر می‌تواند پیوند زمینی عراق با ایران، چین، پاکستان و آسیای میانه را برقرار کند و در آینده نقش مهمی در کریدورهای تجاری منطقه‌ای ایفا نماید.

علاوه‌بر آن، این خط ریلی می‌تواند با جابه‌جایی سالانه سه تا چهار میلیون تردد مسافر بین دو کشور را تسهیل کرده و درآمد گردشگری را افزایش دهد. لذا ضرورت دارد که وزرات راه و شهرسازی و راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران با سرعت بیشتری تعهد احداث پل 800 متری بازشو روی رودخانه داخل خاک عراق را در جهت تکمیل سریع‌تر خط ریلی شلمچه- بصره به اتمام برساند.

بهره‌برداری از پروژه خط ریلی شلمچه- بصره باوجود اهمیت راهبردی آن برای افزایش گردشگری و تعاملات اقتصادی ایران و عراق، همچنان با تأخیر مواجه است. این مسیر که می‌تواند نماد همکاری سازنده ایران در منطقه باشد نیازمند تسریع در اجرای تعهدات در احداث پل بازشو و ریل‌گذاری است تا منافع اقتصادی، سیاسی ایران در ارتباط با عراق حفظ شود.

انتقاد از ادعاهای غیرمنصفانه

گفتنی است درباره راه‌آهن شلمچه- بصره به‌تازگی ادعاهایی صورت گرفته که با واکنش مسئولان دولت قبل مواجه شده است.

به گزارش تسنیم، احسان شعبانی، عضو هیئت‌مدیره راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران در دولت سیزدهم، اظهار کرد: مدیرعامل راه‌آهن، طی روزهای گذشته مطالب خلاف واقعی را درخصوص پروژه راه‌آهن شلمچه- بصره بیان کرد و اقدامات انجام‌شده در این پروژه را به چند ماه اخیر نسبت داد؛ در حالی که از وی، به‌ عنوان یک فرد دانشگاهی، انتظار انصاف و پایبندی بیشتری به اخلاق می‌رفت.

وی افزود: طی 9 ماه گذشته، مدیرعامل راه‌آهن تنها یک‌بار آن‌هم اخیراً در بصره حضور یافته‌ است؛ در حالی که مدیرعامل راه‌آهن در دولت سیزدهم، همراه با کمیته فنی و اجرائی، با توجه به اولویت بالای پروژه، به ‌طور متوسط ماهانه یک‌بار با سفر به خوزستان، مرز شلمچه و بصره، مراحل مختلف پیشرفت پروژه را بازدید و پیگیری می‌کردند.

مسئول سابق کمیته فنی و اجرائی راهبری پروژه شلمچه‌‌- بصره، تاکید کرد: عملیات اجرائی پروژه در بخش‌های مختلف و با همکاری نهادهای متعدد در دولت سیزدهم، پس از چند دهه توقف، با رفع موانع متعدد آغاز شد. پیش‌بینی می‌شد در صورت تداوم دولت تا زمان مقرر، پروژه تا پیش از پایان دولت سیزدهم و اربعین 1404 تکمیل گردد.

شعبانی درباره احداث پل بازشو بر روی اروندرود نیز گفت: از پاییز 1402، تجهیز کارگاه و حفاری‌های مربوط به مطالعات زمین‌شناسی و هیدروگرافی آغاز شد و پس از طراحی پل، قرارداد به ‌صورت EPC منعقد گردید. تا پیش از تغییر مدیریت، حفاری و بتن‌ریزی حدود 10 درصد از شمع‌های پایه پل نیز انجام شده بود.

وی اضافه کرد: عملیات مین‌روبی نیز از پاییز 1402 آغاز شده و حدود پنج کیلومتر ابتدائی از سمت مرز، که طبیعتاً بیشترین تراکم مین را داشت، پاک‌سازی شد. زمان مورد نیاز برای باقی‌مانده مسیر مین‌روبی نیز حداکثر سه ماه برآورد شده بود.

وی تأکید کرد: منابع مالی این پروژه از محل تهاتر نفت تأمین شد و تمامی این منابع در زمان دولت شهید رئیسی فراهم و در حساب وزارت راه موجود بود. اینکه گفته شود تأمین و پرداخت این منابع صرفاً چند روز پس از آغاز مسئولیت یک مدیر جدید صورت گرفته، یا ناشی از بی‌اطلاعی است یا از سر عدم صداقت.