با افشای اسناد محرمانه معلوم شد

هزینه سنگین دولت‌های فرانسه برای سفیدشویی یک جنایت اتمی

کد خبر: ۳۱۱۶۶۶

تاریخ: ۰۶ خرداد ۱۴۰۴ - ۲۲:۴۵

سرویس خارجی-

اسناد محرمانه «لو» رفته نشان می‌دهد که صدها هزار تن در مستعمرات فرانسه در پی آزمایش‌های اتمی دولت‌های این کشور آلوده شده‌اند و مقامات این کشور ده‌ها هزار یورو برای پنهان‌کاری در این زمینه هزینه کرده‌اند.

ماجرای اتمی شدن فرانسه داستان غم‌باری دارد که به خوبی نشان می‌دهد دولتمردان فرانسوی ارزشی برای جان انسان‌ها به‌ویژه در مستعمرات این کشور قائل نبودند. متعاقب وقوع جنگ جهانی دوم و اشغال فرانسه از سوی ارتش آلمان، فرانسوی‌ها با دستورکار قراردادن سیاست بازدارندگی و رهایی یافتن از کابوس اشغال مجدد کشور در آینده، از سال ۱۹۵۴ میلادی به صورت جدی شروع به‌ کار بر روی برنامه هسته‌ای خود کردند. «پیر مندز فرانس»، نخست‌وزیر وقت فرانسه در سال ۱۹۵۷ دستور ایجاد مراکز آزمایش‌های هسته‌ای را صادر کرد و از آن پس آزمایش‌های اتمی پیدا و پنهان فرانسه آغاز گردید. نخستین انفجار هسته‌ای فرانسه که در ۱۳ فوریه سال ۱۹۶۰ (23 بهمن 1338) انجام شد، به آزمایش «موش آبی» معروف شد. این آزمایش تحت نظارت مستقیم «شارل دوگل» رئیس‌جمهوری وقت فرانسه انجام شد. قدرت انفجار این بمب، برابر با قدرت انفجار ۶۰  تا ۷۰ هزار تن تی‌‌ان‌تی و پنج برابر قدرت بمب هیروشیما بود. روزنامه فیگارو چهار سال پیش طی یک افشاگری از عواقب گسترده بهداشتی و زیست‌محیطی 193 آزمایش اتمی فرانسه در پلینزی خبر داد. پلینزی فرانسه، در زمره سرزمین‌های ماوراء‌بحار این کشور (قلمروهای فرادریایی) در بخش جنوبی اقیانوس آرام است که متشکل از پنج مجمع الجزیره (۱۱۸ جزیره، ۷۶ جزیره قابل سکونت) بوده و از اواخر قرن نوزدهم میلادی به تصاحب دولت فرانسه درآمده است.

البته پلینزی یا اراضی ماوراء‌بحار تحت سیطره فرانسه تنها مناطقی نبودند که قربانی آزمایش‌های اتمی این کشور شدند، بلکه الجزایر، استرالیا و زلاندنو نیز دیگر قربانیان این اقدامات فرانسه هستند. «مصطفی خیاطی» رئیس هیئت ارتقای سلامت الجزایر (سازمان غیر‌دولتی) اعلام کرده بود که الجزایر تا ده‌ها سال با عوارض منفی این آزمایش‌ها درگیر خواهد بود. وی این اقدام فرانسه را جنایت ضد‌بشری توصیف و تاکید کرد این آزمایش‌ها باعث بروز بیماری‌های سرطانی و تنفسی میان ساکنان این مناطق شده است و افزون بر آن، تاثیرات بسیار مخربی بر محیط‌زیست به جا گذاشته است. به گزارش ایرنا قضیه آزمایش‌های اتمی در سال ۱۹۷۳ میلادی، (شکایت استرالیا و زلاندنو علیه فرانسه) در دیوان بین‌المللی دادگستری، یکی از معروف‌ترین قضایای مطروحه در این رکن سازمان ملل متحد در رسیدگی به اختلافات بین‌المللی است.

پنهان‌کاری با پول

اما گزارش‌های جدید نشان می‌دهد که دولت کنونی فرانسه ده‌ها هزار یورو برای جلوگیری از انتشار گزارش‌ها درباره تبعات ویرانگر این آزمایش‌های اتمی خرج کرده است. یک رسانه انگلیسی با استناد به اسناد دولتی فاش کرد، کمیسیون انرژی اتمی فرانسه ده‌ها هزار یورو برای مقابله با تحقیقاتی درباره تبعات ویرانگر آزمایش‌های هسته‌ای پاریس در اقیانوس آرام هزینه کرده است. به گزارش ایسنا، طبق محتوای اسنادی که فاش شده، کمیسیون انرژی اتمی فرانسه ده‌ها هزار یورو پول را صرف مقابله با تحقیقاتی کرده که فاش ساختند پاریس به طور مداوم تاثیرات ویرانگر آزمایش‌های‌ هسته‌ای خود در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ در منطقه پولینزی را دست‌کم گرفته است.

در حالی که چند روز دیگر قرار است یک کمیسیون تحقیقات پارلمانی گزارش خود درباره این آزمایش‌ها را ارائه دهد، اسنادی که به دست وب‌سایت تحقیقاتی «دیسکلوز» رسیده و توسط روزنامه‌های «لوموند» و «گاردین» رویت شدند، حاکی از آن هستند که کمیسیون انرژی اتمی فرانسه کارزاری هماهنگ‌شده به راه انداخته بود تا افشاگری‌ها پیرامون تبعات مخرب آزمایش‌های هسته‌ای را بی‌اعتبار سازد. به نوشته گاردین، پیشتر کتابی منتشر شده در سال ۲۰۲۱ تحت عنوان «توکسیک» با بررسی نزدیک به ۲۰۰۰ صفحه محتوای غیرمحرمانه و ده‌ها مصاحبه، به روی تبعات تنها ۶ آزمایش از مجموع ۱۹۳ آزمایش هسته‌ای که فرانسه در فاصله ۱۹۶۶ تا ۱۹۹۶ در جزایر «مورورا» و «فانگاتوفا» در مجموع الجزایر پولینزی متمرکز شد. این کتاب در نهایت نتیجه‌گیری کرد که فرانسه با دست زدن به این آزمایش‌های هسته‌ای خیلی بیشتر از آنچه که قبلاً قبول کرده، باعث آلوده شدن مردم شده است. با این وجود به نوشته گاردین اسناد اخیر نشان می‌دهند یک سال بعد از انتشار این کتاب، کمیسیون انرژی اتمی فرانسه ۵۰۰۰ کپی از کتابچه خود با عنوان «آزمایشات هسته‌ای در پولینزی فرانسه: چرا، چطور و با چه تبعاتی؟» را منتشر و در سراسر جزایر پولینزی توزیع کرد. کمیسیون انرژی اتمی فرانسه بیش از ۹۰ هزار یورو برای کارزار مقابله با افشای تبعات آزمایش‌های هسته‌ای هزینه کرده و در این راستا یک تیم چهار نفره را با پروازی گران‌قیمت همراه با اقامت در هتلی پرهزینه به مجمع‌الجزایر پولینزی فرستاد تا در آنجا با مقام‌های محلی ملاقات و با رسانه‌ها مصاحبه کنند. کتابچه کمیسیون انرژی اتمی فرانسه که در کاغذهای گلاسه چاپ و توزیع شد، ادعا می‌کند «پاسخ‌های علمی» به «ادعاها» در کتاب توکسیک ارائه می‌کند و نویسندگان این کتاب را به این که «سطح دانش کارشناسی آنها پایین است» متهم کرده است. در این کتابچه ادعا شده که آلودگی‌های ایجاد شده در نتیجه آزمایش‌های هسته‌ای فرانسه محدود بودند و فرانسه همواره با شفافیت و احترام به سلامت ساکنان محلی عمل کرده است.

به گزارش گاردین انتشار کتاب توکسیک باعث ایجاد جنجال بزرگی در فرانسه شد؛ جنجالی که یک وزیر به‌علاوه شخص امانوئل ماکرون، رئیس‌جمهور فرانسه وادار کرد به پولینزی سفر کنند و به اینکه فرانسه به این مجمع‌الجزایر مدیون است، اذعان کنند. بر‌خلاف ادعاهای فرانسه تحقیقات علمی نشان داده‌اند تنها در نتیجه یکی از آزمایش‌ها که در سال ۱۹۷۴ انجام شد، به احتمال زیادی جمعیتی ۱۱۰ هزار نفری دوز بالایی از تشعشعات را دریافت کرده‌اند و در صورت ابتلا به یکی از ۲۳ نوع سرطان مختلف، واجد شرایط دریافت غرامت خواهند بود. نویسندگان کتاب توکسیک تصریح کردند کمیسیون انرژی اتمی فرانسه مدت‌هاست میزان تشعشعات مربوط به این آزمایش‌ها را دست‌کم گرفته و درخواست‌های واجدین شرایط دریافت غرامت از بابت این تشعشعات را به میزان قابل توجهی محدود کرده است به نحوی که تا سال ۲۰۲۳، کمتر از نیمی از ۲۸۴۶ درخواستی که این واجدین برای دریافت غرامت ارائه کردند، قابل قبول تشخیص داده شدند.

این گزارش در حالی منتشر شده که قرار است گزارش یک کمیسیون تحقیقات پارلمانی درباره تاثیرات اجتماعی،‌ اقتصادی و محیط‌زیستی آزمایش‌های هسته‌ای فرانسه در پولینزی و بررسی اینکه آیا دولت فرانسه عمداً ابعاد آلودگی‌ها را مخفی نگه داشته، قبل از پایان ماه می(هفته جاری) منتشر شود؛ گزارشی‌ که برای تهیه آن با بیش از ۴۰ سیاستمدار، دانشمند، مقام نظامی و قربانی تماس برقرار شده است.

بخش نظامی کمیسیون انرژی اتمی فرانسه که مبدع بمب اتمی فرانسه است افشاگری‌ها درباره تبعات ویرانگر آزمایش‌های هسته‌ای را «ارزیابی غلط» توصیف کرده ‌اما نهاد ایمنی هسته‌ای فرانسه اذعان کرده «شائبه‌هایی نسبت به محاسبه‌های کمیسیون انرژی اتمی وجود دارد» و به کمیسیون تحقیقات پارلمانی تایید کرده برای این نهاد غیر‌ممکن است که بتواند ثابت کند مردم دوز تشعشعی کمتر از سطح تعیین‌شده برای غرامت دریافت کرده‌اند. کمیسیون انرژی اتمی فرانسه در بیانیه‌ای مدعی شده است هدف کتابچه این نهاد «این بوده که به مردم پولینزی اجازه دهد ابعاد آزمایش‌ها و تاثیرات آنها را درک کنند.» همچنین این کمیسیون مدعی شدن برای نوشتن این کتابچه «سخت‌گیری علمی لازم» اعمال شده تا «تبعات آزمایش‌ها برای سلامت و محیط‌زیست به شیوه‌ای شفاف و حقیقت‌محور توضیح داده شود.»