افول آمریکا به روایت رسانه‌های این کشور

واشنگتن‌پست: چین در رهبری جهان جایگزین آمریکا می‌شود

کد خبر: ۳۱۱۳۰۹

تاریخ: ۳۱ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۲۱:۱۲

سرویس خارجی-

روزنامه آمریکایی «واشنگتن‌پست» با اشاره به خلأ رهبری جهانی که نتیجه سیاست «اول آمریکا» است، گزارش داد که چین در حال پُرکردن جای آمریکا در مناسبات مختلف جهانی است.

از دهه ۱۹۸۰ تاکنون، نظریه افول آمریکا همچون سایه‌ای در مباحث ژئوپلیتیکی حضور داشته است؛ نخست با غرش اقتصادی ژاپن، برخی آینده‌پژوهان هشدار دادند که آمریکا تاج ابرقدرتی را واگذار خواهد کرد. اما ژاپن افت کرد و آمریکا ماند. در دهه ۲۰۰۰، ظهور چین به‌عنوان قدرتی نوظهور، همراه با جنگ‌های فرسایشی آمریکا در غرب آسیا، دوباره زمزمه‌های افول را زنده کرد. بحران مالی ۲۰۰۸ ضربه‌ای دیگر بود، و تحلیلگرانی چون «امانوئل تود» و «فرید زکریا» از «جهان پساآمریکایی» نوشتند. در دهه ۲۰۱۰، با ریاست‌جمهوری «دونالد ترامپ»

(که در سال 2016 آغاز شد) و شکاف‌های داخلی، این دیدگاه‌ها جان تازه‌ای گرفت. حالا در سال ۲۰۲۵، با فشارهای رقابتی چین در فناوری و دیپلماسی، بحران‌های داخلی در دموکراسی و اقتصاد، و شک‌ جهانی به رهبری اخلاقی آمریکا، برخی می‌گویند افول دیگر صرفاً یک احتمال نیست، بلکه روندی جاری است.

روزنامه آمریکایی «واشنگتن‌‌پست» در گزارشی نوشت، چین قصد دارد ۵۰۰ میلیون دلار به سازمان جهانی بهداشت (WHO) کمک کند؛ اقدامی که در پی عقب‌نشینی آمریکا از همکاری‌های بین‌المللی، پکن را به بزرگ‌ترین اهداکننده این سازمان و جایگزین آمریکا تبدیل خواهد کرد. آن‌طور که «فارس» نوشته است، «لیو گُوُژونگ»، معاون نخست‌وزیر چین، در نشست مجمع جهانی بهداشت (WHA) اعلام کرد که این کمک مالی در راستای مقابله با «یکجانبه‌گرایی» صورت می‌گیرد.

رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، در ژانویه دستور خروج آمریکا از سازمان جهانی بهداشت را صادر کرد؛ اقدامی که چین را به بزرگ‌ترین عضو تأمین‌کننده مالی و اثرگذارترین کشور عضو این نهاد تبدیل خواهد کرد. لیو روز سه‌شنبه در ژنو گفت: «جهان امروز با تأثیرات یکجانبه‌گرایی و سیاست قدرت مواجه است که چالش‌های عمده‌ای برای امنیت سلامت جهانی به همراه دارد. چین عمیقاً باور دارد که تنها با همبستگی و یاری متقابل می‌توانیم جهانی سالم بسازیم.» این تعهد ۵۰۰ میلیون دلاری چین، که به گفته لیو طی پنج سال آینده پرداخت خواهد شد، یکی از روشن‌ترین نشانه‌های تلاش پکن برای پر کردن خلأ رهبری جهانی است که در نتیجه سیاست «اول آمریکا» ترامپ ایجاد شده است.

«ژائو مینگهائو»، استاد روابط بین‌الملل دانشگاه فودان در شانگهای، گفت: «حملات و بی‌اعتنایی دولت ترامپ به نظم بین‌المللی فرصت‌های جدیدی برای دیپلماسی چین فراهم کرده است.» در نشست مجمع جهانی بهداشت، «رابرت اف.کندی جونیور»، وزیر خدمات سلامت و انسانی ایالات‌متحده، سازمان جهانی بهداشت را «رو به زوال» و گرفتار «بوروکراسی حجیم» توصیف کرد. این گزارش افزود، پکن تلاش می‌کند خود را به عنوان جایگزینی برتر برای قدرت آمریکا معرفی کند؛ به عنوان یک رهبر مسئول جهانی و مدافع نظم بین‌المللی. تحت رهبری «شی جین‌پینگ»، چین سیاست خارجی تهاجمی‌تری را در پیش گرفته و برای تبدیل‌شدن به قدرت برتر جهان، به دنبال جلب متحدان بیشتر و بازنویسی قوانین نظم جهانی به نفع خود است.

هشدار چین به ترامپ درباره «گنبد طلایی»

خبر دیگر آن‌که چین نسبت به طرح سامانه پدافند موشکی «گنبد طلایی» که توسط دونالد ترامپ اعلام شد، اظهار نگرانی کرده و از او خواست این پروژه را کنار بگذارد. پیش‌تر، رئیس‌جمهور آمریکا گفته بود: «ما یک اعلامیه تاریخی در مورد سپر موشکی گنبد طلایی، منتشر خواهیم کرد. در مبارزات انتخاباتی‌ام قول دادم که سپری برای محافظت از آسمان کشورمان در برابر موشک‌های بالستیک بسازم.» سخنگوی وزارت خارجه چین طی نشست خبری در پکن علیه سپر موشکی اعلامی ترامپ موضع گرفت. مائو نینگ افزود: «ما از ایالات‌متحده می‌خواهیم که هرچه سریع‌تر از توسعه و استقرار یک سیستم دفاع موشکی جهانی صرف‌نظر کند.»

گفتنی است، چین در دهه‌های اخیر با شتابی چشمگیر به سوی جایگاه ابرقدرتی جهانی پیش رفته است. تولید ناخالص داخلی (GDP) این کشور بر اساس برابری قدرت خرید (PPP) از سال ۲۰۱۴ از آمریکا پیشی گرفته و طبق داده‌های صندوق بین‌المللی پول، در سال 2024 نیز این برتری حفظ شده است. در حوزه فناوری، چین با پروژه‌هایی مانند هوش مصنوعی، اینترنت 5G و سرمایه‌گذاری سنگین در نیمه‌رساناها و فضانوردی، نشان داده که دیگر صرفاً یک «کارخانه جهان» نیست، بلکه مدعی رهبری تکنولوژیک است. همچنین با طرح عظیم «کمربند و جاده» و سرمایه‌گذاری در ده‌ها کشور، نفوذ ژئوپلیتیکی‌اش را در آسیا، آفریقا و حتی اروپا گسترش داده است. افزون بر این، چین با ایجاد نهادهایی مانند بانک سرمایه‌گذاری زیرساخت آسیا (AIIB) و گسترش نقش یوان در مبادلات بین‌المللی، عملاً به چالش کشیدن نظم اقتصادی دلارمحور آمریکا را آغاز کرده است. اگرچه هنوز از نظر نظامی و فرهنگی به پای آمریکا نرسیده، اما روندها نشان می‌دهند که این جایگزینی دیگر فقط یک فرضیه نیست، بلکه احتمالی پررنگ در افق قرن ۲۱ است.