گام‌های دولت شهید جمهور در تحقق دانشگاه تمدن‌‌ساز

کد خبر: ۳۱۱۲۵۹

تاریخ: ۳۱ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۲۰:۰۱

وزارت علوم در دولت سیزدهم 30 اقدام تحولی در بخش‌های مختلف علمی، پژوهشی، آموزشی، اداری، مالی و فرهنگی انجام داده است.

این 30 اقدام در کتابی با عنوان «راه نشان» وزارت علوم، تحقیقات و فناوری گردآوری شده است. پذیرش مسئولیت وزارت عتف در دولت شهید دکتر رئیسی با استمرار همه‌گیری ویروس کرونا و آموزش غیر‌حضوری در دانشگاه‌ها همزمان شد با تهیه و تزریق واکسن، کرونا مقرر شد که آموزش در دانشگاه‌ها به صورت حضوری انجام شود در طی دو سال و نیمی که آموزش غیرحضوری بود خیلی از زیر ساخت‌های رفاهی آسیب دیده بود و در دانشگاه‌های در حال توسعه، خوابگاه‌های خودگردان و خصوصی نیز تغییر کاربری داده بودند در نتیجه آموزش حضوری با محدودیت‌هایی مواجه بود که با تلاش‌های شبانه‌روزی مجدداً آموزش حضوری آغاز و نهادینه شد.

بنا به نیاز کشور به تولید و فناوری و لزوم خلق ثروت و قدرت از دانش که موضوع فناوری در وزارت عتف مورد توجه جدی قرار گرفت در بدو ورود وزیر علوم جدید در دولت شهید رئیسی، تأسیس این معاونت با چابک‌سازی دیگر بخش‌ها در وزارت عتف مدنظر قرار گرفت و در شش ماهه اول دولت شهید خدمت، دکتر رئیسی، مصوب و عملیاتی شد با تأسیس این معاونت پـارک‌های علم و فناوری و مراکز رشد دارای مدیریت واحد شدند که نتیجه آن هماهنگی بیشتر و استفاده حداکثری از ظرفیت قانون جهش تولید دانش بنیان شد همه امور مربوط به فناوری‌های سخت و نرم به این معاونت ارجاع داده شد.

یکی از نیازهای اساسی شورای عالی، علوم تحقیقات و فناوری وجود یک بازوی مالی برای حمایت از اجرای مصوبات شورای عتف بود با پیگیری‌های مجدانه دولت شهید خدمت دکتر رئیسی اساسنامه صندوق شورای عتف در جلسه ۸۹۰ مورخ ۱۶/٨/۱۴۰۲ شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب و در ۱۲ آذرماه سال ۱٤۰۲ توسط شهید جمهور توشیح و برای اجرا ابلاغ شد.

این صندوق با هدف تجمیع و مدیریت منابع مالی حوزه پژوهش و فناوری در راستای توجه به اولیت‌ها و اولویت‌های علم و فناوری کشور مندرج در اسناد بالادستی تقویت مرجعیت و سرآمدی علمی جمهوری اسلامی ایران تأمین مالی اجرای طرح‌ها و پروژه‌های کلان ملی جریان‌ساز و تحول‌آفرین در حوزه علوم تحقیقات و فناوری و تأمین مالی در راستای هم افزایی بین دستگاه‌های اجرائی و مؤسسات به منظور رفع نیازهای، علمی تحقیقاتی و فناوری تأسیس شده است.

در راستای تحقیقات نیاز محور سامانه نظام ایده‌ها و نیازها‌(نان) در ذیل مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC) تأسیس شد. براساس مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی و برنامه هفتم پیشرفت کشور تمامی صنایع، خصوصی دولتی و دستگاه‌های اجرائی مکلف هستند که نیازها و مسئله‌های تحقیقاتی خویش را در این سامانه ثبت کنند. به عبارت دیگر سامانه نان به عنوان هم‌رسان ایده‌ها و نیاز یا عرضه و تقاضا عمل می‌کند.

از آنجا که امکان دسترسی به مشاوران و متخصصان برای صنایع مختلف اعم از خصوصی و دولتی نهادها و دستگاه‌های اجرائی ضروری است سامانه درگاه آشنایی با نخبگان و آینده‌سازان‌(دانا) طراحی و عملیاتی شد این سامانه برای همه افرادی که بروندادهای علمی و فنی دارند یک صفحه خانگی تشکیل داده و امکان دسترسی به آنها را مقدور می‌سازد. در راستای جذب نخبگان مورد تأیید بنیاد ملی نخبگان که دارای مدرک دکتری هستند آیین‌نامه جذب دانش‌آموختگان برتر برگزیده بنیاد ملی نخبگان، طراحی تدوین و در شورای عالی انقلاب فرهنگی اجرائی شد بر‌اساس این آیین‌نامه نخبگان به سه روش مختلف می‌توانند به عنوان هیئت علمی جذب مؤسسات آموزشی و پژوهشی در کشور شوند.

از طریق رایزنی با صنایع مختلف خصوصی و دولتی و اتاق بازرگانی بورس صنعت طراحی تدوین تصویب و عملیاتی شد اعلام نیاز شامل نوع‌، رشته رتبه مورد نظر و شرایط لازم توسط، صنایع نهادها و همه دستگاه‌های اجرائی که متقاضی بورس، بودند در دفترچه کنکور ثبت شده و پذیرش انجام می‌شود.

طراحی، تدوین و تصویب انواع مختلف، بورس برای تأمین اعضای هیئت علمی از نخبگان در رشته‌های اولویت‌دار، از دیگر اقدامات در این بخش بود. همچنین مجوزهای لازم برای جایگزینی خدمت مقدس سربازی به صورت امریه پسادکتری اخذ شد. سامانه جریان اقتصادی نوین‌(جان) در مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC) هم با مدیریت سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران تأسیس شد.

طرح‌های تور، فناوری دستیار، فناوری امریه فناوری و پسادکتری فناوری اجرائی و عملیاتی شد. این طرح‌ها منجر به رونق فعالیت‌های کارشناسی هسته‌های فناوری و شرکت‌های دانش بنیان شده است. بسترسازی لازم برای تردد و تعامل دانشجویان انجمن‌های علمی دانشجویی به داخل هسته‌های فناور و شرکت‌های دانش‌بنیان مستقر در پارک‌های علم و فناوری انجام شد.

سامانه صنعت دارایی‌های فکری هدفمند و ارزش‌مدار برای نمایه و نمایانی ثبت اختراعات و راز نوشته‌های ملی و بین‌المللی تأسیس شد، این سامانه به عنوان هم‌رسان برای افراد ذی‌فن با صنایع عمل خواهد کرد و برای ثبت اختراعات و راز نوشته‌ها، مشتری و خریدار معرفی خواهد کرد.

در راستای ایجاد انگیزه برای تلاش حداکثری منابع انسانی و افزایش بهره‌وری دستورالعمل‌های اعطاء شصت (٦٠) پایه تشویقی برای اعضای هیئت علمی و یاوران علمی (کارکنان) طراحی، تدوین و در مراجع ذی‌صلاح تصویب و اجرا شد تشویقی اعضای هیئت علمی در آیین‌نامه تکلیفی قانون جهش تولید دانش‌بنیان قرار گرفت و تبدیل به قانون مجلس شورای اسلامی شد.

دستورالعمل انتخاب دانشجویان سرآمد طراحی، تدوین تصویب و اجرا شد. آموزش مهارت محور و دانشگاه ملی مهارتیکی از انتقاداتی که به فرآیند آموزش در آموزش عالی کشور می‌شود نظری بودن آموزش‌های دانشگاهی است، به همین دلیل مهارت محور کردن آموزش‌های دانشگاهی یکی از برنامه‌های این دوره از وزارت بود. بر‌اساس این حکم وزارت عتف با همکاری وزارت بهداشت مکلف شدند آیین‌نامه مهارت محور کردن آموزش را تهیه کنند و به تصویب هیئت دولت برسانند.

طرح ملی آموزش برای اشتغال دانش آموختگان(آباد) تدوین شد که در خرداد ماه سال ۱٤۰۳ در جلسه هیئت وزیران به تصویب رسید در این طرح زمینه لازم برای همگام‌سازی آموزش‌ها با تحولات صنایع از طریق ایجاد فرصت حضور دانش‌آموختگان دانشگاه‌ها در عرصه‌های واقعی اشتغال فراهم شده است. در این دوره تلاش شد با طراحی برنامه‌های جدید و توسعه برنامه‌های موجود سطح اشتغال‌پذیری در آموزش عالی منطبق با تحولات روز ارتقا یابد.

احداث استودیوی مدرن وزارت عتف استودیوی مدرن وزارت عتف کشور و ارائه خدمات به مردم خویش تلاش تأسیس شد تا اقدامات تحولی در صف و ستاد وزارت توسط مسؤول مربوطه با استفاده از فیلم‌های کوتاه اطلاع‌رسانی شود ضمناً از ظرفیت این استودیو برای پخش برنامه‌های وزارت عتف توسط صدا‌و‌سیما نیز استفاده خواهد شد.

اعتراضات دانشجویی پاییز ١٤٠١ نیز بخشی از وقت و انرژی مدیریت وزارت عتف را به خود اختصاص داد، به نحو مطلوب مدیریت شد. از بدو پیروزی انقلاب اسلامی ایران تا آغاز فعالیت دولت مردمی سیزدهم، تعداد ۱۰۱ نشريه وزارت علوم تحقیقات و فناوری در پایگاه استنادی اسکوپوس نمایه شده بود. در حالی که از ابتدای دولت مردمی سیزدهم حدود سه سال تعداد ۷۲ نشریه به تعداد فوق اضافه شد و مجموعاً ۱۷۳ نشریه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در پایگاه استنادی اسکوپوس نمایه شده است. تعداد نشریات نمایه شده در پایگاه نشریات با دسترسی آزاد (دوآج) به ۸۹۰ نشریه رسیده است که تا قبل از دولت شهید دکتر رئیسی تعداد ۱۰۰ نشریه در پایگاه دوآج نمایه شده بود. از این بین ٤٤٠ نشریه فارسی‌زبان موفق به اخذ نمایه شده‌اند و رتبه ایران از ۹ به ٦ در دنیا ارتقا یافته است.

زبان فارسی نیز بین ۸۹ زبان علمی دنیا از رتبه ۱۱ به ۹ ارتقاء یافته است. به اعضای هیئت علمی جدید‌الاستخدام در پنج سال گذشته استادان ممتاز دانشمندان یک درصد و دو درصد بین‌المللی در سال ۱٤٠٢ پژوهانه ویژه پرداخت شد. ایجاد و تدوین ۱۵ رشته ویژه بانوان ابلاغ شد. برای نخستین‌بار ردیف اعتباری یک و نیم همت برای امور فرهنگی دانشگاه‌ها درقانون بودجه سال ۱٤٠٣ در نظر گرفته شد. در قانون بودجه سال‌های ١٤٠٢ و ۱٤٠٣ ردیف اعتباری پانصد میلیارد تومانی برای احداث خوابگاه‌های متاهلی در نظر گرفته شد. ردیف اعتباری یکصد میلیارد تومانی در قانون بودجه سال ۱٤۰۳ برای حمایت از دانشمندان یک درصد ملی و بین‌المللی در نظر گرفته شد. ردیف اعتباری دویست میلیارد تومانی در قانون بودجه سال ١٤٠٣ برای حمایت از دانشگاه‌های برتر در نظر گرفته شد. ردیف اعتباری دویست میلیارد تومانی برای حمایت از فناوری در قانون بودجه سال ۱٤٠٣ در نظر گرفته شد. طرح سرمد سراهای مهارت‌آموزی دانشجویان برای غنی‌سازی اوقات فراغت دانشجویان در فضاهای خوابگاهی از طریق مهارت افزایی اجرائی شد.

طرح تعالی‌منش استادی(مهارت‌های ناب شاگرد پروری) برای ارتقای دانش و مهارت شاگردپروری و جانشین‌پروری برای امتداد اجرائی شد. سامانه فعالیت‌های فرهنگی‌(فرنما- فرهنگ نما) نیز در بخش فرهنگی افتتاح شد. طرح روشنا برای هم‌اندیشی فناورانه دبیران اتحادیه‌ها و انجمن‌های علمی دانشجویی کشور و معرفی انجمن‌های علمی و دانشجویی کانون‌های فرهنگی و هسته‌های اجرا شد. پرداخت هزینه غذای تمام دانشجویان نیازمند، پرداخت وام برای تمام دانشجویان متقاضی واجد شرایط، پنج برابر کردن وام ودیعه مسکن هم در دولت سیزدهم اجرائی شد.

بورس صنعت و مشاغل و ایجاد شغل برای جوانان تحصیل کرده، اجرائی‌سازی بورس خارج از کشور برای رشته‌های هنر در راستای تأمین اعضای هیئت علمی از دیگر عملکرد وزارت علوم دولت سیزدهم بوده است. با شروع دولت سیزدهم موضوع تحول دیجیتال و حرکت به سمت آموزش عالی هوشمند و توسعه سامانه‌ها و سکوهای هوشمند از اولویت‌های کاری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری قرار گرفت توسعه خدمات الکترونیکی و سکوهای هوشمند خدمات نیازمند ارتقای زیرساخت‌ها به‌ منظور حصول اطمینان از پایداری در دسترس و امن بودن سامانه‌ها و سرویس‌های ارائه شده است. در همین راستا از دی ماه ۱٤۰۰ تاکنون پروژه‌ها و اقدامات ماندگاری در راستای توسعه زیر‌ساخت و تجهیزات مرکز داده در کنار اعمال برخی سیاست‌ها و افزایش سطح دانش سازمانی در حوزه امنیت فناوری اطلاعات انجام شده است.