گشت‌وگذاری در سی‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران

راهرو بالندگی اندیشه جوانان در شبستان کتـاب و کتاب‌خـوانی

کد خبر: ۳۱۰۷۸۵

تاریخ: ۲۴ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۲۰:۰۶

گالیا ‌توانگر

بخش پایانی

اهالی تألیف، چاپ و نشر می‌گویند: «نمایشگاه آن‌چنان هم خلوت نبود. نه خیلی شلوغ و پررونق، نه خیلی ضعیف. به نظر می‌رسد وضعیت کلی قابل‌قبول است. البته همان‌طور که برخی مخاطبانم هم گفته‌اند، قیمت کتاب‌ها واقعاً بالاست. وقتی بهای برخی کتاب‌ها از یک میلیون تومان فراتر می‌رود، خرید آنها سخت می‌شود و این موضوع واقعاً مشکل‌ساز است.»

کتاب‌ها ورق ‌زدنشان لذت‌بخش است؛ کاغذهایی ضخیم، چاپی بی‌نقص و موضوعاتی متنوع و وسوسه‌برانگیز از تاریخ ایران گرفته تا دانشنامه‌های عمومی، پزشکی و ادبیات کودک‌ونوجوان. ناگهان چشمم به قیمتی افتاد که برای لحظه‌ای متوقفم کرد: یک میلیون و دویست هزار تومان برای یک جلد کتاب تاریخ ایران! و دانشنامه‌ای عمومی با قیمت یک میلیون و هشتصد هزار تومان. با تعجب پرسیدم: چند؟!

پیوند نسل امروز با کتاب و کتاب‌خوانی

نمایشگاه کتاب، به نیمه‌ راه رسید و یکی از پرسش‌های اصلی درباره آینده، کتاب‌هایی است که خریده شد؛ اینکه خوانده یا راهی قفسه‌های شخصی می‌شوند؟

راهپیمایی اردوهای دانش‌آموزی در راهروهای شبستان، محل جانمایی ناشران عمومی و بخش کودک‌ونوجوان، تصویر دیگری ساخت از تأثیر بزرگ‌ترین رویداد فرهنگی کشور؛ رویدادی تماماً کتابی در اردیبهشت ۱۴۰۴، به‌ویژه برای دوربین‌های خبری و شخصی بازدیدکنندگان. میزبانی از دانش‌آموزان در مصلی، از همان ساعات اولیه نمایشگاه آغاز شد و هیاهو و شور جوانی و نوجوانی راهروهای آرام شبستان را درنوردید.

در همه راهروها و گوشه‌وکنار شبستان، محل جانمایی ناشران عمومی و ناشران الکترونیکی، بازار سلفی‌های خانوادگی و عکس‌های یادگاری داغ بود. نشیمن‌های راحتی در میانه و پله‌های شبستان اصلی مصلی نیز محلی برای استراحت و گپ‌وگفت درباره کتاب بود.

تعداد کالسکه‌های کودک‌سوار در نمایشگاه کتاب، خبر از حضور پُررنگ خانواده‌ها می‌دهد. نخستین گزینه برای شروع بازدید از نمایشگاه کتاب برای این جمعیت خانواده‌محور، بخش کودک‌ونوجوان است. رقابت ناشران این بخش برای جذب مخاطب، علاوه‌بر عرضه تازه‌های نشر، در غرفه‌آرایی‌های رنگارنگ نیز نمود دارد؛ بنابراین عکاسی از کودکان در غرفه‌ها، بخشی از برنامه‌ خانواده‌ها است. شیطنت‌ها،‌ گریه‌ها، کلافگی و خستگی کودکان به‌خاطر پیاده‌روی و گشت‌زنی زیاد در نمایشگاه نیز از دیگر تصاویر بخش کودک‌ونوجوان است.

با وجود همه روایت‌ها درباره جذابیت‌های بصری و عنوان‌های جدید ناشران در این بخش، حکایت کتاب‌خوانی همچنان در صدر دغدغه‌ها است؛ همان وضعیت آشنایی که بسیاری از خریداران با آن مواجه‌اند: هیجان خرید دارند؛ اما فرصت خواندن نه! این رفتار بیشتر از سوی بازدیدکنندگانی دیده می‌شود که نمایشگاه کتاب تهران برایشان فرصتی است برای گشت‌وگذار، دیدن چهره‌ها و گرفتن سلفی با غرفه‌های رنگارنگ. در مقابل، آنهایی هستند که از چند روز یا حتی چند هفته قبل، با فهرستی از تازه‌ها و تجدید چاپ‌ها آماده حضور در نمایشگاه شده‌اند؛ همان‌هایی که کتاب‌خوانی را جدی می‌گیرند و به کتاب‌فروشی‌های محلی هم سر می‌زنند.

بخش ناشران آموزشی و دانشگاهی نیز در سی‌وششمین دوره نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران که در جانمایی جدید حضور دارند، از بخش‌های پرطرفدار داوطلبان ورود به دانشگاه و پشت‌کنکوری‌ها است و طبق روال سال‌های گذشته، با استقبال خوبی روبه‌رو شده؛ البته با حضور اردوهای دبیرستانی، این استقبال بیشتر نیز شده بود. تعدادی از نوجوانانی که در این بخش مشغول خرید کتاب بودند، می‌گویند که با فهرست کتاب آمده‌اند، نشانی ناشران را یافته‌اند و خرید را نهائی کرده‌اند؛ بنابراین از حضور در نمایشگاه کتاب، رضایت دارند. به اعتقاد برخی از مخاطبان این بخش، ناگزیر به خرید برخی منابع کمک‌آموزشی هستند و شاید خیلی هم قیمت کتاب برایشان مهم نباشد، چون به این منابع نیاز دارند؛ اما این نیاز نباید دلیلی برای افزایش قیمت کتاب از سوی ناشران باشد.

اینجا صدا به صدا نمی‌رسد

بخش کودک‌ونوجوان سی‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران از آن بخش‌هایی است که با حضور پررنگ بچه‌ها صدا به صدا نمی‌رسد و نشاط را به مصلی می‌آورد.

بخش کودک‌ونوجوان یکی از بخش‌های سی‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران به شمار می‌رود که مانند دوره‌های پیشین، ناشران کودک‌ونوجوان در زیرزمین رواق شرقی و زیرزمین گلدسته مصلی، حضور دارند. ۲۵۰ ناشر در قالب ۲۰۰ غرفه در این بخش جانمایی شده‌اند. همچنین حدود ۹۰۰ مترمربع فضای مسقف در سالن جنوبی برای فعالیت‌های ترویجی در نظر گرفته شده که قرار است مجموعه‌ای از نهادها و مجموعه‌های مختلف برنامه‌های مرتبط با کتاب و کتابخوانی و فرهنگ مطالعه را با محوریت کودکان و نوجوانان در آن دنبال کنند. این فضا در اختیار سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، خانه کتاب و ادبیات ایران و وزارت آموزش و پرورش است که با مجموعه‌ای از برنامه‌های نوآورانه حضور خواهند داشت.

مریم نادری، غرفه‌دار می‌گوید: «دکوراسیون و فضاسازی کلی بخش کودک‌ونوجوان از انسجام لازم برخوردار نبود. عدم وجود یک تم مشخص و هماهنگی در طراحی غرفه‌ها، باعث شده بود فضا از یکدستی خارج شده و نتواند آن حس شادابی و پویایی مورد انتظار از یک بخش ویژه کودکان و نوجوانان را منتقل کند. در این میان، البته بودند ناشرانی که با غرفه‌آرایی مناسب و خلاقانه، تلاش کرده بودند فضای بهتری را برای مخاطبان خود فراهم کنند.»

ماشین سیار «آی قصه، قصه، قصه» مقابل بخش کودک‌ونوجوان قرار گرفته است و روزانه برنامه قصه‌گویی خواهند داشت. همچنین اداره کل جمعیت محیط‌زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران و نیروی هوائی ازجمله غرفه‌هایی است که برای کودکان و نوجوانان ویژه‌برنامه‌های مختلفی برگزار خواهند کرد. بخشی از غرفه‌ها به موضوع کاردستی اختصاص دارد که ویژه کودکان است و در این غرفه‌ها کودکان به انجام کاردستی مشغول هستند.

جوانان باید بدانند کجای تاریخ ایستادند

تاریخ ایران بسیار مهم است و ملت‌هایی هستند که تاریخ پراهمیتی دارند مثل چین، هند و یونان و یکی از تاریخ بزرگ جهان نیز ایران است که باید قدر آن را بدانیم و به آن احترام بگذاریم.

فتح‌الله مجتبایی، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی که در سی و ششمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران حضور دارد، درباره کتاب «بوطیقای ارسطو» می‌گوید: «پس از ۶۰ سال با بازبینی تازه به چاپ رسیده است. بوطیقا کتابی است که ارسطو یادداشت‌هایی درباره تراژدی‌ها و کمدی‌های یونانی داشته و ربطی به کارهای دیگر ارسطو ندارد، زیرا ارسطو از هر چیزی که به نظر خودش علم و هنر می‌آمده، یادداشت‌برداری کرده است.

ارسطو به تراژدی‌ها و کمدی‌های یونانی توجه داشته و کوشیده قواعد تراژدی و کمدی را ثبت و یادداشت کند. این کتاب یادداشت‌هایی است که ارسطو برای خودش انجام داده است درباره دو چهره خیلی مهم هنر یونانی که یکی کمدی و دیگری تراژدی بوده است. این کتاب مجموعه یادداشت‌هایی است که ارسطو درباره این دو تئوری مهم فرهنگ یونانی داشته است؛ زیرا یونانی‌ها سخن‌های خود را به‌صورت کمدی و تراژدی می‌زدند و این برای ارسطو بسیار مهم بوده است.

ارسطو شکل‌گرفتن کمدی، تراژدی و حماسه را فهرست‌برداری کرده و این یادداشت‌ها به‌صورت یک کتاب درآمده است. کمدی و تراژدی به زبان شعر یونانی بوده است و از این لحاظ اهمیت بسیاری برای ارسطو داشته است.»

عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی درباره سی‌‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب می‌گوید: «امسال نمایشگاه کتاب بسیار آبرومند برگزار شده و من از این‌همه کتاب که در ایران چاپ می‌شود، شگفت‌زده شدم. من موفقیت ناشران را از خداوند درخواست می‌کنم. خدا به ناشران قوت بدهد که فرهنگ و زبان این مملکت را چاپ می‌کنند. زبان میراث بسیار مهمی برای ایران است و ما تا زبان فارسی را داریم، هیچ‌کس نمی‌تواند آن را تغییر بدهد. ما باید از زبان فارسی محافظت کنیم و فردوسی را ارج نهیم که این زبان را برای امروز ایران نگه داشته است.»

وی در پایان صحبت‌هایش می‌گوید: «جوانان باید فرهنگ، هویت و ملیت خود را بشناسند و بدانند که در دنیا کجا ایستادند، کجای تاریخ ایستادند. جوانان باید تاریخ بخوانند؛ زیرا دانستن تاریخ اهمیت بسیاری دارد. تاریخ ایران بسیار مهم است و ملت‌هایی هستند که تاریخ پراهمیتی دارند مثل چین، هند و یونان و یکی از تاریخ بزرگ جهان نیز ایران است که باید قدر آن را بدانیم و به آن احترام بگذاریم.»

فروش ۱۲۷ میلیاردی نمایشگاه در سه روز اول

ابراهیم حیدری، سخنگوی سی‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران از مجموع فروش ۱۲۷ میلیارد تومان کتاب خبر می‌دهد.

شهاب دارابیان مدیر کارگروه روابط‌عمومی و ستاد خبری می‌گوید: «یک اتفاق خوب در نمایشگاه افتاد. با توجه ‌به توافقی که بین مدیران نمایشگاه و مسئولین مصلی انجام شد، دیوارنگاره خلیج‌فارس نصب شد که خوشحال هستیم این کار با استقبال مردم مواجه شد. بعد از آن هم این اتفاق در تمامی رسانه‌ها اطلاع‌رسانی شد که شاهد یک اتفاق بسیار زیبای رسانه‌ای بودیم. این اتفاق بدون تلاش‌های شما رخ نمی‌داد و ما از این بابت از شما ممنون هستیم.»

ابراهیم حیدری، سخنگوی سی‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران نیز درباره آمار فروش روزانه نمایشگاه کتاب تهران، توضیح می‌دهد: «در بخش مجازی، حدود ۲۴۰ هزار و ۱۹۶ جلد کتاب، در ۷۳ هزار و ۸۵۵ عنوان فروخته شده است. در بخش مجازی نمایشگاه ۶۲ میلیارد تومان و در بخش حضوری هم

۶۵ میلیارد تومان به فروش رفته است؛ بنابراین در مجموع

۱۲۷ میلیارد تومان کتاب به فروش رسیده است. این آمار در بخش فیزیکی تا ساعت ۲۳ جمعه ۱۹ اردیبهشت‌ماه و در بخش فیزیکی تا ساعت ۱۳ شنبه ۲۰ اردیبهشت‌ماه به دست آمده است.»

حسین سبزه، مدیر بخش امور بین‌الملل نمایشگاه کتاب تهران، درباره برنامه‌های بخش بین‌الملل نمایشگاه می‌گوید: «کاربخش بین‌الملل نمایشگاه کتاب، کار یک ماه و بیست روز نیست. از بهمن‌ماه کار اصلی شناسایی و انتخاب مهمانان آغاز و فرآیند دعوت و اطلاع‌رسانی به کشورها انجام شده و پیگیری‌های زیادی برای حضور مهمانان خارجی انجام شده است. همچنین عراق به‌عنوان کشور مهمان ویژه در سی‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، حضور دارد که مهمانان عراقی ما در برنامه‌های مختلف داخل نمایشگاه و بیرون نمایشگاه حضور پیدا خواهند کرد.»

سبزه با اشاره به سیاست‌های این دوره در بخش بین‌الملل نمایشگاه کتاب تهران، می‌گوید: «برنامه‌ها و نشست‌ها محدود به نمایشگاه نیست و با دانشگاه‌ها و مراکز مختلف، هماهنگی کردیم تا برنامه‌های خوبی اجرا شود که در حال انجام است. امسال ۲۵ مهمان از ۱۳ کشور در عنوان‌های وزیر فرهنگ، رئیس نمایشگاه، رئیس کتابخانه، مترجم، نویسنده، استاد دانشگاه و شخصیت فرهنگی در نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران حضور دارند. تلاش داریم در بخش بین‌المللی رویکرد کیفی و محتوایی داشته باشیم.»