آیت‌الله فاضل لنکرانی:

فقط رهبر انقلاب می‌توانست چنین پیام تمدن‌سازی به حوزه بنویسد

کد خبر: ۳۱۰۶۰۱

تاریخ: ۲۱ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۲۳:۱۱

استاد درس خارج حوزه در واکنش به پیام تاریخی رهبر انقلاب به صدمین سال بازتأسیس حوزه علمیه قم، این پیام را حاوی ابعاد راهبردی بی‌سابقه دانست و با تأکید بر مفهوم «بلاغ مبین» به ‌عنوان شاه‌بیت پیام، آن را زمینه‌ساز شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی ارزیابی کرد.

آیت‌الله محمدجواد فاضل لنکرانی، رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) در جلسه درس خارج فقه با اشاره به پیام مهم رهبر معظم انقلاب اسلامی به ‌مناسبت صدسالگی بازتأسیس حوزه علمیه قم، این پیام را بسیار مهم، جامع و دقیق توصیف کرد و با اشاره به این نکته که تاکنون چنین پیام تفصیلی‌ای از جانب مقام معظم رهبری برای هیچ نهاد دیگری صادر نشده است، افزود: ما سراغ نداریم که معظم‌له به هیچ نهاد یا ارگان دیگری پیامی به این مفصّلی داده باشند، همین پیام طولانی و جامع با ادبیات جدیدی که دارد، نشان خاص ایشان است و اینکه واقعاً دین، روحانیت، دینداری مردم, تبلیغ دین و رساندن دستورات الهی توسط روحانیت چه جایگاه محوری و درجه‌اولی در نظر ایشان دارد.

رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) عنوان کرد: نکته دوم اینکه چنین پیامی از فردی غیر از ایشان برنمی‌آید، شخصیتی عظیم که کنار فقاهت و تسلط بر علوم اسلامی بیش از سی‌ و پنج سال است که سکاندار رهبری نظام است، با اشراف کامل بر زوایای جامعه و انقلاب اسلامی توانسته‌ است چنین پیامی را برای حوزه‌های علمیه مطرح کند، هیچ‌‌کس جز ایشان نمی‌تواند دارای چنین احاطه‌ای باشد؛ انتظار چنین چیزی از کسی نمی‌رود و برای غیر ایشان هم قابل تحقق نیست، در این‌جا باید واقعاً خداوند را شاکر باشیم بر وجود ایشان و بر برکتی که به‌واسطه حضور ایشان نصیب ما شده‌ است، در چهلمین سال انقلاب، آن بیانیه عمیق «گام دوم انقلاب» را مرقوم فرمودند و در آغاز قرن پانزدهم شمسی نیز این پیام را برای ترسیم برنامه آینده حوزه و روحانیت و به‌تبع آن حرکت آینده انقلاب ارائه کردند. اگر این برنامه با همین دقت فهمیده و عمل شود، حرکت انقلاب اسلامی بسیار پربرکت و موفق خواهد بود.

استاد درس خارج حوزه علمیه قم در تشریح شاه‌بیت این پیام تأکید کرد: یکی از ویژگی‌های این پیام ادبیات جدید آن است، بالاخره یک انسان متفکر برای بیان فکر خود باید عنوانی نو ابداع کند، یکی از عناوینی که ایشان اشاره کرده‌اند و در قرآن کریم نیز مطرح شده، مسئله «بلاغ مبین» است؛ چنان‌که مقام معظم رهبری فرموده‌اند وظیفه اصلی روحانیت «بلاغ مبین» است.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با اشاره به آیات شریفه‌ای چون «وَ مَا عَلَیْنَا إِلَّا الْبَلَاغُ الْمُبِینُ» و «مَا عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلَاغُ»، گفت: بلاغ مبین یعنی پیام دین را شفاف و روشن ابلاغ کردن، بی‌پرده و بدون ابهام و اصطلاحات پیچیده، به‌گونه‌ای که هم فیلسوف درجه ‌یک بفهمد و هم انسان عامی بی‌سواد.

وی در ادامه افزود: رهبر انقلاب، «بلاغ مبین» را تنها محدود به تبلیغ نمی‌دانند، بلکه آن را دارای گستره‌ای عظیم در همه شئون حوزه می‌دانند؛ از اعتقادیات و توحید تا زندگی فردی مردم و نظامات اجتماعی را دربرمی‌گیرد.

آیت‌الله فاضل لنکرانی عنوان کرد: به‌نظر می‌رسد «بلاغ مبین» در این‌جا یعنی اینکه انسان چیزی از دین را فروگذار نکند و دین را با همه ظرفیتش در اختیار جامعه قرار دهد، از نظر اینجانب، این مهم‌ترین نکته و روح حاکم بر سراسر پیام است.

رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) یکی از عبارات کلیدی پیام را چنین خواند: اگر حوزه بخواهد از عهده بلاغ مبین برآید، باید تمدن اسلامی را در برابر تمدنع‌های باطل و انحرافی زمان ترسیم کند.

وی در توضیح این محور اظهار داشت: اگر حوزه بتواند در همه ابعاد وارد شود، در حقیقت همان فکر و اندیشه‌ای را محقق کرده است که امام خمینی (رضوان الله تعالی علیه) داشتند و می‌فرمودند؛ «فقه ما از گهواره تا گور برنامه دارد»؛ یعنی دین در همه علوم جامعیت دارد، رهبر انقلاب نیز در بخشی از پیام با همین تعبیر تأکید می‌فرمایند که «تمدن اسلامی برترین هدف دنیایی انقلاب است.»، سپس توضیح می‌دهند و می‌گویند؛ «تمدنی که در آن علم، فناوری، منابع انسانی، منابع طبیعی، همه توانایی‌ها و پیشرفت‌های بشری، حکومت، سیاست، نیروی نظامی و هر آنچه در اختیار بشر است در خدمت عدالت اجتماعی و رفاه عمومی باشد.»، این دقیقاً همان چیزی است که خداوند تبارک و تعالی می‌فرماید: «لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَیِّنَاتِ وَ أَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ و َالْمِیزَانَ لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ»؛ یعنی همۀ ارسال رسولان و انزال کتاب‌ها برای این است که عدالت در جامعه محقق شود، به این معنا که در جامعه نه فاصله‌های طبقاتی باشد، نه زورگویی، نه ظلم، و نه چپاول ملت‌ها و منابع آنها.

آیت‌الله فاضل لنکرانی گفت: تمدن فاسد و منحط غربی که امروز مشاهده می‌کنیم، تمدنی است که برای چپاول منطقه خاورمیانه پا به میدان گذاشته‌ است؛ تمدنی است که می‌خواهد منابع انسانی را تحت سلطه درآورد؛ تمدنی است که برده‌داری را به‌مراتب بدتر از دوران جاهلیت احیا می‌کند؛ تمدنی است که قتل و حیات برایش معنایی یکسان دارد؛ تمدنی است که میان انسان و حیوان تفاوتی نمی‌گذارد؛ بلکه در این تمدن غربی، حیوان را نسبت به انسان برتر می‌شمارند (یعنی ارزش حیوان را در برخی جهات بیشتر از انسان می‌دانند)، تمدنی است که رژیمی را به‌وجود می‌آورد که کودک‌کشی در رأس امور آن است.

وی پرسید: آیا اسلام واقعاً برنامه‌ای ندارد؟ آیا اسلام در برابر این تمدن فاسد و منحط بی‌برنامه است؟ رهبر انقلاب می‌فرمایند؛ «ما باید به‌دنبال تمدن اسلامی و فقه تمدن‌ساز و فلسفه تمدن‌ساز باشیم.»، البته ایشان ضمن فرمایشاتشان تأکید می‌کنند که یک فقیه دیگر نمی‌تواند به علوم موجود و رایج اکتفا کند، بلکه باید با علوم انسانی روز ارتباط داشته باشد؛ باید با دانشگاه‌ها مرتبط باشد و بر آخرین نظریات علوم انسانی اشراف داشته باشد، چنین کسی می‌شود فقیه بالمعنی‌الکلمه، و این فقیه می‌تواند کنار فیلسوفان، متکلّمان و مفسران حوزه، برنامه تمدن اسلامی را طراحی و به‌تدریج ارائه کند.

رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) بیان داشت: گاهی اوقات بعضی منتقدان می‌گویند؛ «در کجای دین کلمه تمدن به گوش شما خورده است؟»، مگر باید این لفظ در متون دینی آمده باشد؟ آیه شریفه (لقد أرسلنا رسلنا بالبیّنات...) نشان می‌دهد که هدف انبیا اقامه قسط و عدالت بوده‌ است؛ بنابراین اشاره به همین معنا نیز در قرآن آمده است؛ «لیقوم الناس بالقسط» را نباید فقط در امور مالی و مادی معنا کرد؛ قسط هر چیزی به‌حسب خود آن است، نباید هیچ ظلمی وجود داشته باشد، در عبودیت، در اقتصاد و در سیاست. آیا اگر آدم فاسد و ظالمی را رئیس یک حکومت قرار بدهند، آن جامعه روی عدالت را خواهد دید؟ هرگز.

استاد درس خارج حوزه افزود: رهبر انقلاب به‌صراحت فرمودند؛ ما نه‌تنها باید از مبانی خود دفاع کنیم بلکه باید به تمدن غرب هجمه کنیم، با فقه اقتصادی باید به نظام اقتصاد سرمایه‌داری غرب حمله ببریم؛ با فقه خانواده باید فروپاشی ارزش‌های اخلاقی آنها را رسوا کنیم.

وی با اشاره به تعبیر بدیع «مهاجم فرهنگی» گفت: معظم‌له فرمودند؛ «هر یک از ما باید یک مهاجم فرهنگی باشیم»، این همان ادبیات جدید و تمدنی پیام ایشان است.

آیت‌الله فاضل لنکرانی مسئله «طراحی نظامات اسلامی» را مدنظر قرار داد و بیان داشت: ما باید نظام قضائی، نظام خانواده، نظام سیاسی، نظام ارتباط دولت با مردم و روابط بین‌الملل دولت اسلامی را طراحی کنیم، نه با نفی وضع موجود، بلکه با تکمیل و ارتقا با بهره‌گیری از علوم روز.

هشدار درباره تفکر سکولار در حوزه

استاد درس خارج حوزه همچنین نسبت به تفکر جدایی دین از سیاست هشدار داد و تصریح کرد: امروز نیز برخی این اندیشه باطل را ترویج می‌کنند. رهبر انقلاب در همان ابتدای پیام، تدبیر مرحوم آیت‌الله حائری در تأسیس حوزه قم را به‌روشنی ستوده‌اند و نتیجه آن را ظهور شخصیت امام خمینی(ره) دانستند.

آیت‌الله فاضل لنکرانی یکی دیگر از نکات محوری پیام را لزوم تحول در کیفیت تعلیم و تربیت طلاب دانست و گفت: طلبه باید قدرت اقناع داشته باشد؛ با شیوه‌های مناظره، تعامل رسانه‌ای، فضای مجازی و مدیریت افکار عمومی آشنا باشد.

وی همچنین به هشدار مهم رهبری اشاره کرد که فرموده‌اند؛ «امروز فرآورده‌های تبلیغی حوزه متناسب با نیازهای جوانان نیست و نتوانسته‌اند پاسخ درخوری به شبهات و دغدغه‌های آنان بدهند».

به گزارش تسنیم، رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) گفت: مقام معظم رهبری فرمودند؛ امروز تشیع در طول تاریخ خود این‌قدر عزت نداشته‌ است، این امیدبخشی، وظیفه ما را سنگین‌تر و ضرورت ارتباط جدی‌تر با نسل جوان را روشن‌تر می‌کند.

پیام رهبری به حوزه در صورت عمل به آن

تأثیری مانند تأسیس حوزه توسط آیت‌الله حائری خواهد داشت

آیت‌الله فاضل لنکرانی با تأکید بر پیگیری عملیاتی این پیام توسط مسئولان حوزه، تصریح کرد: همان‌گونه که مرحوم حاج شیخ عبدالکریم حائری با حضور خود در سال 1301 یک تأسیس جدید در حوزه‌ها به‌وجود آورد، این پیام نیز آغاز رشدی جدید است که اگر حوزه به آن عمل کند، تأثیر آن کمتر از آن تأسیس نخواهد بود.