اجل معلق؛ پوسـت موز زیر پای ساترا ؟

کد خبر: ۳۱۰۰۵۱

تاریخ: ۱۴ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۲۰:۰۹

حمید عطایی

سکوی فیلم‌نت در دور دوم فعالیت‌هایش، پس از پشتیبانی گلرنگ مالی از این مجموعه به‌غیر از سریال‌ پرتماشای پوست‌شیر، برای دیده شدن آثار نمایشی‌اش فعالیت خود را متمرکز بر عبور از خط قرمزهایی کرد که سایر رقبایش امکان عبور از آنان را نداشته‌اند.

در گزارشی که پیش از این کیهان منتشر کرد در مورد سریال پوست‌شیر محصول این پلتفرم، اشاره شد که برای گسترش فضای تبلیغی سریال، از ترانه‌ای با همین عنوان در پایان فصل نهائی استفاده شد که توسط آوازخوانی لس‌آنجلسی خوانده شده است و حتی عنوان سریال برداشتی از نام این ترانه است. در همان گزارش اشاره شد که در سریال بعدی همین پلتفرم، با عنوان داریوش، در تیزرهای تبلیغاتی منتشر شده از ترانه‌های داریوش اقبالی بهره‌برداری شده است. استفاده از ترانه‌های لس‌آنجلسی، نمایش رقص مختلط زنان در سریال داریوش، نمایش رقص‌تانگو در سریال «در انتهای‌ شب»‌، شوخی های بسیار هنجارشکن جنسی در سریال دفتر یادداشت، نشان دادن علنی پلیس فاسد رشوه گیر، تنها بخش کوچکی از خط‌قرمزهایی است که این پلتفرم در دوران مدیریت قبلی ساترا موفق به عبور از آن شده است و با شکل‌گیری فضای اعتراضی رسانه‌ای و یا مجازی، برخی از صحنه‌های هنجارشکن پس از انتشار عمومی اصلاح ‌شد.

به نمایش گذاشتن ازدواج سفید در زندگی معمول جوانان بدون اشاره گل‌درشت در اغلب سریال‌های فیلمنت بسیار پررنگ به نظر می‌رسد و این پلتفرم به واسطه‌ پشتوانه‌های اقتصادی و تشدید شدن فضای تبلیغاتی گسترده به واسطه نادیده‌انگاری سکوی ناظر، موفق به عبور از

خط قرمزهای عجیب و غریبی شده است.

حالا با تغییر مدیریت مجموعه ساترا این انتظار می‌رود روند تساهل و تسامح در قبال پلتفرم فیلم‌نت از حیث نوع ممیزی وارد یک موازنه تازه شود. جواد رمضان‌نژاد که از مدیران خوش سابقه در سازمان صدا‌و‌سیما است و عنوان ارزشمند مدیریت شبکه افق را در کارنامه دارد، حالا در رأس سکوی ناظر ساترا حضور دارد و سریال کمدی اخیرا این پلتفرم که در هفته‌های آینده توزیع می‌شود، برای این نهاد نظارتی همچون یک باتلاق است.

فیلم‌نت باسابقه عبور از خط قرمزهای عرفی، در سریال کمدی اخیرش از خط قرمزهای شرعی بسیاری عبور می‌کند. شاید تحمل برخی خط‌شکنی اخلاقی و عبور از خط قرمزهای عرفی در روند فعالیت‌های این پلتفرم‌، امری معمول است، اما وقتی حکمت پرودگار، تقدیر الهی و فرشته مرگ به‌سخره گرفته می‌شود، قطعا بدنه مذهبی جامعه به عبور از چنین خط قرمزهای شرعی واکنش نشان خواهد داد و ساترا به عنوان متولی نسبت به موضوعات نمایشی هجو شده در این سریال باید حساسیت بیشتری را اعمال کند. از محتوای این سریال هنجارشکن ضد‌مذهبی شنیده‌هایی وجود دارد که برای نخستین‌بار برای طرح آن ضروری است و نباید این سریال بدون اصلاحیه‌های قطعی نهاد ناظر منتشر شد و از فاصله ایجاد شده در دوره تغییر مدیریت مجموعه ساترا بهره‌برداری شود. تشریح سکانس‌های ملتهب بخشی از این گزارش خواهد بود، به این بهانه که ساترا اهمال صورت گرفته در دوران گذشته را ترمیم کند.

در سکانسی، شخصیت اصلی سریال، خودروی یکی از اقدام دوستش را سرقت می‌کند تا بتواند با آن مسافرکشی کند و مایحتاج روزانه خود را تامین کند. در جلوی خودروی مذکور یک تسبیح آویزان است و بازیگر سریال با آن صلوات می‌فرستد و طلب روزی می‌کند و برای عمق پیدا کردن این مکاشفه فردی با خدا از موسیقی شهرام شب‌پره خواننده لس‌آنجلسی استفاده می‌کند.

در همین سکانس خودروی دیگری به او نزدیک می‌شود و زمینه تصادف شکل می‌گیرد، بازیگر کمدی این مجموعه سرش را از ماشین بیرون می‌کند و فحش رکیکی می‌دهد و سرش را داخل ماشین می‌آورد و تسبیح را می‌بوسد و می‌گوید خدایا شکرت به مو می‌رسد اما [...]نمی‌کنی! (کلمه استفاده شده توسط بازیگر را نمی‌توان در گزارش گنجاند). در واقع بازیگر کمدی که چهره ثابت شوخی‌‌های هنجارشکن عرفی است، کلمه را به اشتباه می‌گوید اما معنای سکانس مصداق هتک مقدسات دینی است.

این کاراکتر در ادامه با فرشته‌ای به نام «اجل معلق» مواجه می‌شود و در تصادفی می‌میرد، اما اجل معلق به دلیل استفاده از فیلترشکن نامناسب نمی‌تواند روح شخصیت اصلی سریال را از کالبد او خارج کند. شخصیت اصلی در بیمارستان به زندگی بازمی‌گردد و شاهد قبض روح افراد دیگری است و افراد حین مرگ اشتباهات مالی زندگی خودشان را با او در میان می‌گذارند و شخصیت اصلی سریال، با بهره‌بری از چشم بزرخی مردم را تلکه می‌کند.

به عنوان مثال در برشی از سریال فرشته‌ای از آسمان برای بردن شخصیت پیرمرد دیگری به زمین می‌آید و شخصیت اصلی سریال قصد دارد به فرشته آسمانی مؤنث شماره تلفنش را بدهد. فرشته مؤنث سفید‌پوش اذعان می‌کند من شما را از تونلی به برزخ می‌برم و شخصیت اصلی تلاش می‌کند به اجل معلق می‌گوید «من حاضرم با این خانوم به تونل برم...» نکته مهم این است که این شخصیت‌هایی که هجو می‌شوند، کاراکترهای مذهبی مثل فیلم‌های سینمایی و سریال‌های رایج نیستند بلکه شمایل آسمانی هستند اما این شمایل‌های مقدس توصیف شده در کتاب‌های آسمانی به سادگی هجو می‌شوند؛ شمایل‌های ابدی و ازلی که در فرهنگ ادیان ابراهیمی مقدس هستند. شخصیت اصلی سریال به زندگی بازمی‌گردد و توسط مردم تبدیل به چهره مقدسی می‌شود. او با دسترسی به تبلت اجل معلق از زمان مرگ افراد مطلع است. حتی در سکانسی زنی همراه با فرزندش در مقابل کاراکتر اصلی و دلقک وار سریال از او می‌خواهد دستی روی سر پسرش بکشد تا شب اداری او متوقف شود.

با ادامه ارتباط شخصیت اصلی سریال با فرشته‌ای که در سریال اجل معلق نام دارد او اقدام به تلکه‌کردن مردم می‌کند. شوخی‌های بسیار وقیح با جبرئیل، میکائیل و حضرت اسماعیل و ابراهیم(ع) و هجو مقدسات عادی‌سازی شده است و با رفت و برگشت شخصیت اصلی به عالم بعد از مرگ و بازگشت به زندگی، هر آنچه در قالب برنامه زندگی پس از زندگی طی فصل‌های متمادی در صدا‌و‌سیما ارائه شده به‌سخره گرفته می‌شود. محصولات شبکه نمایش خانگی، پس از شیوع پاندمی در جعل تاریخ قاجاری و استبداد دوران پهلوی ماهرانه عمل کرده‌اند و کارکرد آنان در مسیر گفتمانی‌– تصویری است که شبکه من‌و‌تو طی سال‌های متمادی ارائه کرد.

با غفلت دستگاه‌های مرجع در دوره قبلی ساترا، یک خط تحریف تاریخی آشکار و القاء دلزدگی نسبت به نظام سیاسی کشورمان آشکارشد. در کنار این خط القایی، آثار کمدی ارائه شده همان مسیر تثیبت شده در سینما پیش گرفتند و شوخی‌های جنسی در مجموعه نمایش خانگی گسترش پیدا کرد. اما با محصول اخیر فیلم‌نت شوخی با مقدسات مذهبی دومین پروژه‌ای است که مسیر آن با این سریال فیلم‌نت باب خواهد شد.

این سریال حدود شوخی‌هایش فراتر از هجو مقدسات است و به صورت رسمی با ذات اقدس الهی (نعوذ‌بالله) شوخی می‌کند. در شاکله‌ای سیاسی که مقدسات دینی بر آن سایه افکنده است، توزیع چنین مجموعه‌ای احتمالا با واکنش‌ دستگاه‌های نظارتی بالادستی همراه خواهد بود.

در متن این سریال خط ‌القای موهنی موج می‌زند که خداوند از زجر بندگان لذت وافری می‌برد و این شوخی‌ها اغلب با کلمات زشت و رکیکی ادا می‌شود و هجو مقدساتی که درباره زندگی پس از مرگش در کتاب الهی وعده داده شده، به صورتی کوبنده هجو می‌شود.

ساختن چنین اثر شرم‌آوری با کارت سبزهای مدیریت پیشین ساترا صورت پذیرفته است و امید می‌رود، مدیری که در حیطه راه‌اندازی شبکه گفتمانی افق کارنامه موفقی از خود به جای گذاشته است، کارت سبزهایی که فیلم‌نت تاکنون دریافت کرده را ابطال کند.

توزیع این سریال به مثابه ادامه تسامح و تسامل مدیریت پیشین با پلتفرم فیلم‌نت است و اگر توزیع این سریال موجب ملتهب شدن فضای جامعه مذهبی شود، قطعا خسارات آن متوجه سکوی ناظر است.