دور سوم مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا پایان یافت

عراقچی: به‌هیچ‌وجه در موضوعات غیرهسته‌ای مذاکره نمی‌کنیم

کد خبر: ۳۰۹۵۱۳

تاریخ: ۰۶ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۲۱:۲۳

سرویس سیاسی-

وزیر امور خارجه در پایان دور سوم مذاکرات گفت: با صراحت می‌گویم موضوع مذاکرات، هسته‌ای است و به‌هیچ‌وجه نمی‌پذیریم در مورد موضوع دیگری مذاکره کنیم

سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران پس از پایان دور سوم مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا که روز شنبه در مسقط برگزار شد، در خصوص نتایج این دور از گفت‌وگوها گفت:  دور سوم مذاکرات در مسقط برگزار شد و ما از دولت عمان و وزیر خارجه متشکریم. محیطی آرام فراهم کرده بودند. مذاکرات خیلی جدی‌تر از گذشته بود و وارد بحث‌های جزئی‌تر و فنی‌تر شدیم. حضور کارشناسان مفید بود.

وی افزود: چندین بار مواضع به صورت مکتوب رد و بدل شد. در مجموع فضا کاملا جدی و کاری بود و از بحث‌های کلان فاصله گرفتیم. در بحث‌های کلان اختلافات وجود دارد. اینکه هر دو طرف جدی بودند کاملا مشهود بود و خود این فضائی را ایجاد کرد که می‌توان امیدوار بود پیش رفت البته امیدواری محتاطانه است.

وزیر امور خارجه ادامه داد: دور بعد احتمالا شنبه آینده خواهد بود و مکان و جزئیات را عمان تعیین می‌کند و در همین سطح فعلی با حضور من و آقای ویتکاف و حضور کارشناسان خواهد بود.

عراقچی در خصوص حضور کارشناسان در این دور از مذاکرات گفت: ما با  توجه به موضوعات کارشناسان لازم را همراه می‌بریم. ما در این جلسه کارشناسان اقتصادی برای اولین بار داشتیم. از جلسه آینده کارشناس سازمان انرژی اتمی هم باید اضافه شود.

به گزارش تسنیم، وی در واکنش به گمانه‌زنی‌ها گفت: موضوع ما فقط هسته‌ای است و هیچ موضوع دیگری را وارد نمی‌کنیم. موضوع هسته‌ای در ازای رفع تحریم‌ها را فقط مذاکره می‌کنیم. این در سه دور رعایت شده است.

وزیر امور خارجه همچنین اظهار داشت: وقتی می‌گویم فضا جدی بود یعنی دو طرف اراده خودشان را نشان دادند اما فقط اراده کافی نیست. اراده به تنهائی ضامن موفقیت نیست و برای موفقیت باید خواسته‌های دو طرف به دست آید. برخی از اختلافات ما بسیار جدی است و برخی اختلافات کمتر جدی است.

عراقچی تاکید کرد: تا اینجا حرکت ما خوب بوده است. در نقطه‌ای هستیم که شاید اگر مذاکرات دیگری بود در این نقطه نبودیم. از روند مذاکرات راضی هستم.

وی در آخر تصریح کرد: در طرف مقابل تصور می‌کنم که اراده وجود دارد اما اینکه می‌توانیم به نتیجه برسیم من محتاطانه امیدوار هستم.

وزیر خارجه عمان: شنبه آینده دور جدید مذاکرات برگزار می‌شود

سید بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان پس از دور سوم مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در مسقط در حساب رسمی خود در برنامه ایکس نوشت: مذاکرات امروز ایران و آمریکا، آرمان مشترکی را برای دستیابی به توافقی مبتنی بر احترام متقابل و تعهدات پایدار مشخص کرد.

وی افزود: اصول اساسی، اهداف و نگرانی‌های فنی همگی مورد بررسی قرار گرفتند.

وزیر خارجه عمان همچنین نوشت: مذاکرات هفته آینده با یک نشست سطح بالای دیگر که به طور موقت برای سوم ماه می‌(شنبه هفته آینده) برنامه‌ریزی شده است، ادامه خواهد یافت.

مذاکرات مسقط در سالن‌های مجزا است

بقایی سخنگوی وزارت امور خارجه روز جمعه اعلام کرد: سومین دور مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا که از حدود ساعت ۱۰ صبح شنبه به وقت محلی شروع شد، به روال دو دور قبلی با تسهیل‌گری میزبان عمانی و با حضور رؤسای هیئت‌های نمایندگی ایران و آمریکا در سالن‌های مجزا است.

بقایی افزود: هیئت فنی و کارشناسی ایران به ریاست معاونان سیاسی و حقوقی و بین‌المللی وزارت امور خارجه نیز با ترکیب کارشناسان مجرب حوزه تحریم، از جمله متخصصان اقتصادی بانکی و کارشناسان مرتبط با حوزه هسته‌ای و تعامل با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در محل مذاکرات حضور داشته و به وظایف خود مشغولند.

سخنگوی وزارت امور خارجه تاکید کرد: جمهوری اسلامی ایران در مواضع اصولی خود درباره ضرورت خاتمه تحریم‌های ظالمانه و آمادگی برای اعتمادسازی در مورد ماهیت صلح‌آمیز برنامه هسته‌ای ایران ثابت‌قدم است.

بقایی خاطر نشان کرد: به تجربه ثابت شده است که نیل به تفاهم مستلزم احترام به حقوق مشروع ایران وفق معاهده منع اشاعه و اطمینان‌بخشی در مورد خاتمه مؤثر تحریم‌ها است.

موضوع توان دفاعی و موشکی کشور

در مذاکرات مطرح نیست

بقایی همچنین با رد ادعای برخی رسانه‌های غربی تاکید کرد موضوع توان دفاعی و موشکی کشور در مذاکرات غیر مستقیم با آمریکا مطرح نبوده و نیست.

گفتنی است، عراقچی در رأس یک هیئت سیاسی و فنی وارد مسقط شد و دو مرتبه با سید بدر البوسعیدی، همتای عمانی خود دیدار و در خصوص ترتیبات اجرائی مذاکرات غیرمستقیم رایزنی کرد.

وی همچنین به‌همراه وزیر خارجه عمان در نمایشگاه کتاب مسقط شرکت کرد و از نسخه عربی کتاب «قدرت مذاکره» رونمایی کرد.

ویتکاف نیز بامداد شنبه وارد مسقط شد و پیش از مذاکرات غیرمستقیم با ایران در سفر به روسیه با «ولادیمیر پوتین»، رئیس‌جمهور این کشور دیدار و رایزنی کرد.

یکی از وجوه تمایز این دور از مذاکرات، نشست‌های غیرمستقیم فنی ایران و آمریکا است

در مذاکرات دور دوم ایران و آمریکا توافق شد نشست فنی و کارشناسی نیز برگزار شود.

تیم‌های فنی و کارشناسی ایران و آمریکا به‌ریاست مجید تخت‌روانچی و کاظم غریب‌آبادی، معاونان وزیر امور خارجه ایران و همچنین «مایکل آنتون»، رئیس اداره برنامه‌ریزی سیاست‌گذاری وزارت خارجه آمریکا برگزار می‌شود.

مذاکره ایران و آمریکا

صرفاً درباره هسته‌ای و تحریم بود

یک عضو تیم مذاکره‌کننده ایران در گفت‌وگو با تسنیم با اشاره به اینکه مذاکرات غیرمستقیم بین ایران و آمریکا همچنان ادامه دارد، گفت: تاکنون هیچ بحثی غیر از مباحث مرتبط با مسائل هسته‌ای و لغو تحریم‌ها، در مذاکرات ایران و آمریکا مطرح نشده است.

وی گفت که مذاکرات غیرمستقیم بین ایران آمریکا موضوع مشخص دارد و مذاکرات تاکنون، منحصر به مسائل هسته‌ای و تحریم بوده است.

تلاش صهیونیست‌ها

برای مهندسی مذاکرات عمان

رهبر اپوزیسیون رژیم صهیونیستی یائیر لاپید در پیامی که روز جمعه در شبکه اجتماعی «ایکس» منتشر کرد، از نخست‌وزیر این رژیم بنیامین نتانیاهو انتقاد کرده که چرا به صورت علنی مواضع رژیم صهیونیستی درباره مذاکرات عمان را اعلام نمی‌کند.

وی از عدم برگزاری کنفرانس مطبوعاتی توسط نتانیاهو برای ارائه پنج شرط اساسی اسرائیل در رابطه با برنامه هسته‌ای ایران انتقاد کرده است.

لاپید تأکید کرد که تأخیر در این مسئله غیرقابل ‌تصور است و گفت: «نخست‌وزیر اسرائیل هنوز کنفرانس مطبوعاتی برای رسانه‌های خارجی برگزار نکرده است تا شروط خود را برای هر توافق هسته‌ای با ایران اعلام کند.»

در حالی‌که موضع هسته‌ای ایران هیچ ارتباطی به تل‌آویو ندارد و هیچ نقشی در مذاکرات غیرمستقیم ندارند و هیچ طرفی محسوب نمی‌شوند، این رژیم در هر سه دوره مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا تلاش کرده تا سیاست‌های خود را به هرگونه توافق هسته‌ای ایران تحمیل کند.

لاپید در این پست اینترنتی، پنج خواسته اسرائیل از هر توافق هسته‌ای با ایران را مطرح کرد که شامل این موارد است «عدم غنی‌سازی اورانیوم در خاک ایران، از بین بردن تمامی اورانیوم‌های غنی‌شده بالای ۳.۶۷ درصد، برچیدن تمامی سانتریفیوژهای مرتبط با غنی‌سازی و بازگرداندن نظارت کامل بین‌المللی از جمله دوربین‌های نظارتی و بازرسی‌های بدون اطلاع قبلی».

این رهبر اپوزیسیون رژیم صهیونیستی همچنین ادعاهای بی‌اساس درباره سلاح اتمی را مطرح کرد در شرط پنجم خود گفت «نابودی کامل ذخایر سلاح‌های هسته‌ای ایران و بررسی جامع برنامه موشکی بالستیک آن».

ایران بارها اعلام کرده که برنامه هسته‌ای کاملاً صلح‌آمیز دارد و همچنین تاکید کرده که مذاکره با آمریکا تنها باید بر روی مسئله هسته‌ای باشد و مسائل دیگر مورد مذاکره قرار نمی‌گیرد.

به گزارش فارس، تحلیل‌گران طرح این قبیل اظهارات را در راستای تلاش این رژیم با هدف تخریب محیط دیپلماسی برای طرف آمریکایی می‌دانند که هوشیاری طرف آمریکایی را می‌طلبد.

تحلیلگر آمریکایی:

ایران به «ظرفیت هسته‌ای صفر» تن نمی‌دهد

نمی‌توان ایران را به مذاکره درباره از دست دادن کامل دانش و توانایی خود در فرآوری اورانیوم ترغیب و یا تهدید کرد؛‌ اسکات مک‌کانل در تحلیلی برای «امریکن کانسروتیو» بر روی این موضوع تاکید کرد.

بنابر این مقاله دولت ترامپ، مایکل آنتون، از مقامات وزارت امور خارجه را برای رهبری تیم فنی مذاکره‌کنندگان منصوب کرده است. او بخشی از اجماع دیرینه تندروهای جنگ‌طلب آمریکایی نیست که نمی‌توانند درک کنند چرا متوقف کردن «جنگ‌های ابدی» یا شروع نکردن جنگ‌های جدید یک منفعت حیاتی برای آمریکا است.

برای ناظران خارجی، حتی متخصصان حوزه دیپلماتیک و سیاست، تحلیل سیاست‌های آینده دونالد ترامپ، دشوار است. هیچ کس نمی‌داند که آیا او در مورد رویکردش با ایران از سناتورهای نزدیک به خود مانند لیندسی گراهام و تام کاتن که جزو گروه‌ها و اندیشکده‌های تندرو و البته حامی نتانیاهو محسوب می‌شوند استفاده خواهد کرد یا خیر.

با این حال چیزی که می‌توان با قطعیت بسیار بیشتری پیش‌بینی کرد این است که اگر ترامپ جنگ با ایران را به جای یک توافق هسته‌ای ناقص اما به ظاهر قابل دستیابی با این کشور انتخاب کند، درواقع ریاست جمهوری خودش را ویران کرده است؛ چرا که چنین جنگی همه برنامه‌ها و اهداف و شعارهای او برای آینده را به طور جدی تحت تاثیر قرار خواهد داد.

اجماع آگاهانه‌ای که در این زمینه وجود دارد این است که تنها توافق ممکن با ایران، توافقی است که غنی‌سازی هسته‌ای ایران را رصد، آن را محدود و تضمین کند که ایران در طول مدت توافق، سلاح هسته‌ای تولید نخواهد کرد. این در نمای کلی شبیه به چیزی است که اوباما و جان کری (و روسیه، چین، فرانسه، بریتانیا و آلمان) در دوره دوم اوباما با ایران مذاکره کردند. این توافق به این معنی بود که ایران نمی‌تواند در حالی که توافق در حال اجرا است، بمبی بسازد. از آنجایی که تهران همیشه بر عدم تمایل خود به ساخت بمب تاکید کرده است، این توافق زمینه مشترکی بین ایران - که خواهان پایان تحریم‌های غرب بود - و بقیه جهان - که می‌خواستند مطمئن شوند هیچ بمبی در ایران طی مدت توافق ساخته نمی‌شود - ایجاد کرده بود. اوباما و کری به سختی توانسته بودند مخالفت آیپک و دولت نتانیاهوی اسرائیل با این توافق را خنثی کنند.

از دیدگاه آمریکایی‌های تندرو، توافق برجام به هیچ وجه ایده‌آل نبود،‌ چرا که ایران برخی از سانتریفیوژها، مقداری اورانیوم غنی‌شده و دانش خود در مورد نحوه غنی‌سازی اورانیوم را حفظ کرده بود. با این حال در بدترین حالت، این کشور می‌توانست توافق را لغو کند، مانع ورود بازرسان بین‌المللی شود و با زمان تقریبی حدود یک سال به سمت ساخت بمب حرکت کند. این توافق ۱۵ سال مهلت داشت و پس از آن می‌توانست لغو، تمدید و یا حتی دوباره درباره آن مذاکره شود.

مک‌کانل تاکید کرد: در آن زمان هیچ نشانه‌ای وجود نداشت، - همان‌طور که اکنون نیز وجود ندارد - مبنی بر اینکه بتوان ایران را‌ تهدید یا ترغیب کرد تا دانش و توانایی خود در فرآوری اورانیوم را از طریق مذاکره و نشان دادن چراغ سبزهایی دست بدهد. کسانی که در آن زمان، مانند اکنون، اصرار داشتند که واشنگتن می‌تواند به توافقی «بسیار بهتر» دست یابد و ایران را با «ظرفیت هسته‌ای صفر» رها کند،درواقع از توافق بهتری دفاع نمی‌کنند.

ایران اکنون نسبت به زمان انعقاد برجام، پایگا‌ه‌های بسیار قوی‌تری از انواع موشک‌ها و پهپادها دارد. این کشور با تنگه هرمز، که از طریق آن صادرات نفت خاورمیانه انجام می‌شود، هم‌مرز است و می‌تواند به طور متناوب تنگه را ببندد یا عبور از آن را پرهزینه و پرخطر کند. پایگاه‌های آمریکایی در عراق در تیررس موشک‌های ایران قرار دارند. هرگونه جنگ در منطقه منجر به گران شدن قیمت نفت و آشفتگی بازارهای جهانی خواهد شد.

این احتمال وجود دارد که ترامپ توسط بنیامین نتانیاهو، سناتورهای تندرو و البته تندروهای دولت خودش، به سمت نتیجه بدون توافق با ایران و در نهایت اقدام نظامی سوق داده‌ شود. مایکل والتز، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، که جفری گلدبرگ نومحافظه‌کار را در لیست تماس‌های فوری خود دارد، یک تندروی ضدایرانی است. بیوه طرفدار اسرائیل میریام ادلسون که قبل از روی کار آمدن ایلان ماسک بزرگ‌ترین حامی مالی ترامپ بود، مطمئناً از هر چیزی که نتانیاهو طرفدار آن باشد، حمایت می‌کند و جالب اینکه مدت‌هاست که ترامپ به حرف‌های او گوش می‌دهد.

از طرفی خود ترامپ به وضوح یکی از اسرائیل‌ دوست‌ترین رؤسای جمهور ایالات متحده تاکنون بوده است. به رسمیت شناختن فتح ارتفاعات جولان توسط اسرائیل و انتقال سفارت ایالات متحده به بیت‌المقدس تنها دو مورد از خوش خدمتی‌های ترامپ به اسرائیل است.

واضح است که او کوچک‌ترین اهمیتی به فلسطینی‌ها نمی‌دهد؛ در دوره اول ریاست جمهوری خود آرمان‌های ملی آنها را نادیده گرفته و اخیراً این ایده را مطرح کرده است که نسل سوم پناهندگان غزه باید حذف شوند تا راه برای ایجاد «ریویرا»ی ترامپ در نوار غزه باز شود.

به عقیده این تحلیلگر آمریکایی نزدیکی ترامپ به یهودیان آمریکایی به او دیدگاهی می‌دهد که بسیاری از سرسخت‌ترین حامیان آمریکایی اسرائیل فاقد آن هستند:‌ آگاهی از اینکه طیف گسترده‌ای از نظرات یهودی و اسرائیلی وجود دارد. می‌توان شرط بست که ترامپ - برخلاف لیندسی گراهام و تام کاتن که احتمالاً نمی‌دانند - به‌خوبی این حقیقت را می‌داند که بسیاری از یهودیان آمریکایی نتانیاهو را شخصیت بسیار منفوری می‌دانند و برخی از وزرای مسیحایی‌تر او، مانند ایتمار بن گویر، را واقعاً فردی آشفته تصور می‌کنند. ترامپ مطمئناً می‌داند که موضع رسمی اسرائیل لزوماً نباید موضع ایالات متحده باشد.

سال‌ها پیش، البریج کولبی، معاون وزیر دفاع تازه منصوب شده ترامپ، مرتکب اشتباهی شد که می‌توان آن را گافی بزرگ توصیف کرد. او نوشته بود که هر چقدر هم که یک ایران هسته‌ای نامطلوب باشد، اما می‌توان با چاشنی بازدارندگی و مهار آن را کنترل کرد چرا که یک ایران هسته‌ای نوعی فاجعه وجودی علیه اسرائیل یا ایالات متحده نخواهد بود.

جالب اینکه کولبی در آستانه تأیید صلاحیت خود، از این موضع عقب‌نشینی و به تنها موضع سیاسی قابل دفاع در واشنگتن بازگشت. آن موضع این است که اسرائیل باید انحصار هسته‌ای منطقه‌ای را در اختیار داشته باشد. این در حالی است که هم اکنون نیز اسرائیل دارای سه‌گانه هسته‌ای توسعه‌یافته شامل سلاح‌های هسته‌ای قابل حمل از طریق هواپیما، موشک و زیردریایی است. هرچند این برای اسرائیل خوشایند است، اما لزوماً نتیجه‌ای نیست که ایالات متحده قدرت تضمین اجرای دائمی آن را داشته باشد.

هرگونه حمله اسرائیل و آمریکا به ایران، اقدامی بدون نقطه پایان مشخص و با پتانسیل ایجاد رکود جهانی است که هیچ چیز به اندازه آن برای ریاست جمهوری ترامپ تخریب‌کننده نیست و این حقیقتی است که می‌توان امید داشت ترامپ از آن آگاه است.

مک کانل با اشاره به احتمال افزایش فشارهایی که دوستان جنگ‌طلب اسرائیل در ماه‌های آینده علیه دیپلماسی وارد می‌کنند تاکید کرد: اگر مجبور به شرط‌بندی باشم، شرط می‌بندم که ترامپ به جای جنگی که ریاست جمهوری او را ویران می‌کند، توافقی را خواهد پذیرفت که در آن ایران، بدون سلاح هسته‌ای و البته با «قابلیت هسته‌ای بیش از صفر» بازتعریف خواهد شد.

سی‌ان‌ان: دور سوم مذاکرات ایران و آمریکا

دشوارتر از قبل است

سی‌ان‌ان در گزارشی تأکید کرده که مذاکرات روز شنبه می‌تواند پیچیده‌تر باشد زیرا قرار است به جزئیات فنی برنامه هسته‌ای ایران پرداخته شود؛ بخشی که همچنان محل اختلافات عمیق تهران و واشنگتن است.

این شبکه تصریح کرده که حالا دیگر واشنگتن به‌صراحت، شرایط خود را مطرح کرده و همین مسئله مذاکرات را وارد مرحله سخت‌تری می‌کند.

سی‌ان‌ان نوشته که ترامپ خواهان توافقی «قوی‌تر» از توافق سال ۲۰۱۵ است اما مقامات دولت او در هفته‌های اخیر مواضع متغیری داشته‌اند.

این رسانه تأکید کرده که برخی اظهارنظرها حاکی از این است که واشنگتن حاضر است برنامه انرژی صلح‌آمیز ایران را بپذیرد؛ به‌شرط آنکه غنی‌سازی داخلی کنار گذاشته شود.

پیش‌تر نماینده ترامپ در مذاکرات، استیو ویتکاف هم مواضع متفاوتی را اتخاذ کرده بود. موضع‌گیری‌های ویتکاف در ابتدا بر درصد غنی‌سازی اورانیوم در ایران متمرکز شده بود اما وی یک روز پس از این موضع‌گیری، در پستی در شبکه ایکس تصریح کرد که هر توافق نهائی باید شامل توقف کامل برنامه غنی‌سازی و تسلیحاتی ایران باشد.

پیت هگزث، وزیر دفاع آمریکا نیز خواهان انحلال کامل برنامه هسته‌ای ایران شده است.

مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا هم گفته ایران می‌تواند یک برنامه انرژی صلح‌آمیز داشته باشد؛ ولی باید سوخت آن را وارد کند. او افزوده: «اگر ایران بر غنی‌سازی اصرار کند، تنها کشوری خواهد بود که بدون داشتن برنامه تسلیحاتی، اورانیوم را غنی‌سازی می‌کند - که این نگران‌کننده است.»

وی در حالی چنین اظهارنظری کرده که برخی دیگر از کشورهای جهان، از جمله برزیل هم برای انرژی صلح‌آمیز، اورانیوم غنی‌سازی می‌کنند.

در نقطه مقابل، ایران بر حق خود برای غنی‌سازی اورانیوم تأکید کرده و دولت ترامپ را به ارسال پیام‌های متناقض متهم کرده است.

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران گفته: «برنامه غنی‌سازی ایران یک موضوع واقعی و اصولی است. ما آماده‌ایم برای رفع نگرانی‌ها اعتمادسازی کنیم اما حق غنی‌سازی غیرقابل مذاکره است.»

تهران همچنین خطوط قرمز دیگری را نیز مشخص و تصریح کرده که موضوعاتی مانند صنعت دفاعی این کشور، از جمله برنامه موشکی، نباید وارد مذاکرات شود و این مذاکرات تنها باید بر مسئله هسته‌ای معطوف باشد.

همزمان با مذاکرات غیرمستقیم میان عراقچی و ویتکاف، تیم‌های فنی و کارشناسی نیز از شنبه وارد عمل خواهند شد.

مایکل آنتون، رئیس‌دفتر برنامه‌ریزی سیاسی وزارت خارجه آمریکا، هدایت تیم فنی ایالات متحده را برعهده‌ دارد؛ تیمی متشکل از حدود ۱۲ کارشناس از نهادهای مختلف دولتی. این تیم قرار است جزئیاتی نظیر کاهش تحریم‌ها و محدودیت‌های فنی برنامه هسته‌ای ایران را بررسی کند.

تریتا پارسی، معاون مؤسسه کوئینسی در واشنگتن، گفته که این مذاکرات فنی دشوار خواهند بود زیرا شامل مسائلی می‌شوند که در برجام ۲۰۱۵ گنجانده نشده بودند.

وی همچنین هشدار داده اگر شروطی مانند «مدل لیبی» (انحلال کامل برنامه هسته‌ای) مطرح شوند؛ مذاکرات با شکست مواجه خواهد شد. انحلال کامل صنعت هسته‌ای ایران درواقع خواسته اسرائیل است. ایران بارها چنین مدلی را رد کرده است.

سی‌ان‌ان تأکید کرده که اگر آمریکا بخواهد محدودیت‌های برنامه هسته‌ای ایران «دائمی» باشد؛ احتمال شکست مذاکرات بیشتر می‌شود. برجام فعلی قرار است در اکتبر ۲۰۲۵ منقضی شود مگر اینکه شورای امنیت سازمان ملل تصمیم دیگری بگیرد.

طرف مذاکره‌ای بدعهد

پیش از این، ایران در سال ۲۰۱۵ توافق هسته‌ای را با آمریکا و ۵ کشور دیگر جهان (روسیه، فرانسه، انگلیس، آلمان، چین) تحت عنوان «برنامه جامع اقدام مشترک (برجام)» به امضا رساند. در ضمن این توافق، ایران متعهد شد برنامه هسته‌ای خود را محدود کند و در عوض، تحریم‌های اقتصادی علیه آن لغو شوند.

این توافق به ایران اجازه می‌داد اورانیوم را در سطحی محدود برای اهداف صلح‌آمیز غنی‌سازی کند اما در سال ۲۰۱۸، با وجود انجام تعهدات توافق از سوی ایران، ترامپ در دوره اول ریاست‌جمهوری خود از این توافق خارج شد و در نقطه مقابل، ایران نیز غنی‌سازی خود را تا ۶۰ درصد افزایش داد. تهران بارها تأکید کرده که برنامه هسته‌ای‌اش صرفاً اهدافی صلح‌آمیز را دنبال می‌کند.

کارشناسان معتقدند ترامپ در این دوره به دنبال توافقی بیش از توافق برجام است تا از آن، استفاده سیاسی بیشتری در رقابت‌های حزبی بکند. توافق برجام در زمان اوبامای دموکرات منعقد شده بود و ترامپ بارها وی را به دلیل برجام مورد سرزنش قرار داد؛ حالا توافقی شبیه برجام، برای جمهوری‌خواهانی مانند ترامپ نمی‌تواند موفقیت بزرگی به‌حساب بیاید.

تهران با توجه ‌به پیشینه بدعهدی آمریکا همچنان این مذاکرات را با احتیاط دنبال می‌کند. رهبر جمهوری اسلامی ایران آیت‌الله علی خامنه‌ای، مردم و مسئولان این کشور را از هرگونه خوش‌بینی یا بدبینی افراطی برحذر داشته است.