نسبت حجــاب با حسّ زیبایی دوستی انســان

کد خبر: ۳۰۷۲۴۱

تاریخ: ۱۸ اسفند ۱۴۰۳ - ۲۰:۰۸

شبهه: خانم‏‌‌ها ذاتاً و خلقتاً زیبایی‏‌‌های بیشتری نسبت به مردان دارند و از سوی دیگر در دین گفته شده است که «إِنَّ الله جَمِيلٌ يُحِبُّ الْجَمَال‏»(1) و «إِنَّ الله عَزَّ وَ جَلَّ يُحِبُّ الْجَمَالَ وَ التجمّل»(2)، خدا زیبا است و زیبایی‏‌‌ و آراستگی را دوست دارد. فطرت انسانی هم زیبایی‌ها را می‏‌‌پسندد؛ بخصوص فطرت خانم‏‌‌ها طوری است که به زیبایی، بیشتر از آقایان اهمیّت می‏‌‌دهند و بیشتر از آقایان، به آراستن خود و چیزهای دیگر تمایل دارند.

خانم‌ها حتّی وقتی در خانه هستند، دوست دارند فضای خانه و آشپزخانه را هم زیبا کنند و میل به آراستن را با گلدوزی پارچه یا آراستن سفره یا زیباکردن موجودات و اشیا ارضاء کنند. وقتی فطرت انسان، زیبایی را دوست دارد و فطرت زن با آراستن تناسب دارد و خداوند هم زنان را زیبا خلق کرده است و این حسّ را در زنان به‌ رسمیّت شناخته و آن را منع نکرده است، چطور درخصوص مسئله حجاب دستور می‏‌‌دهد که زیبایی‏‌‌هایتان را بپوشانید؟ اگر زیبایی خوب است پس چرا پوشاندن آن در دین واجب شده است؟

پاسخ: مسائل بسیاری وجود دارد که فطری است و اصل آن‌، خوب و محترم و پسندیده است؛ امّا همه‌جا نباید آن خصوصیّت و صفت را آشکار کرد و از آن استفاده نمود؛ مثلاً ورزش‌کردن، کار خوبی است و فطرت و ساختمان وجودی انسان، متناسب با آن است که فعالیّت‏‌‌های جسمانی داشته باشد و ورزش کند تا بدنش قوی شود؛ امّا آیا این دلیل می‌شود که دانش‏‌‌آموز، سر کلاس و پیش معلّم، مشغول ورزش‌کردن و دویدن شود؟! اگر معلّم به چنین دانش‏‌‌آموزی تذکّر بدهد، دانش‌آموز حقّ دارد در پاسخ بگوید که شما ما را به ورزش تشویق کرده‌اید؟

جواب چنین ادعایی این است که «هر سخن جایی و هر نکته، مقامی دارد!» یعنی هر کاری، بموقعیّت مشخّص و مخصوصی نیاز دارد. ورزش باید در برنامۀ زندگی انسان باشد امّا جای آن کجا است؟!

می‌دانیم که تحصیل علم و دانش، فضیلت است و با فطرت انسان، سازگاری دارد و دین هم به تحصیل علم تشویق کرده است؛ امّا اگر دانش‏‌‌آموزی در زنگ ورزش، مشغول انجام‌دادن تکالیف درسی باشد، حتماً معلّم به او اعتراض می‏‌‌کند. زیبایی‌های انسان هم در نظام تربیت صحیح انسان، جایگاه خاصّ خود را دارد. خداوند متعال زیبایی‏‌‌ها را دوست دارد و آراستن و آرایش‌کردن را هم می‌پسندد؛ امّا در عین حال، حدّ و مرزی برای آن قرار داده است؛ چرا که زیبایی نباید با دیگر جنبه‏‌‌های وجودی انسان در تعارض و تصادم قرار بگیرد. همان‌طور که انسان به زیبایی نیاز دارد، به آرامش هم نیاز دارد. اگر آرایش و زیبایی‏‌‌ سبب شود که آرامش‏‌‌ شخص به هم بخورد؛ شخص باید زیبایی‏‌‌ها را محدود کند و اگر آرایش‌کردن به تحصیل علم لطمه بزند، باید برای آن حد و مرز قائل شویم. این نوع کنترلگری در رفتار انسان، اختصاصی به دستورات دینی ندارد و در قوانین مدرن نیز به این مسئله توجّه شده است. امروزه در بسیاری از دانشگاه‌های معتبر در کشورهای مختلف، خانم‌ها نباید لباس‏‌‌های زینتی بپوشند و آرایش‌ کنند.(3)

اسلام بانوان را تشویق می‏‌‌کند که تا جایی که تمایل دارند، در نزد همسرشان و خانم‌های دیگر، آرایش کنند و به سر و وضع خود برسند. در تعالیم اسلام آمده است که مبادا مدّتی بر خانمی بگذرد و در نزد شوهرش آراسته حاضر نشود. از نظر اسلام مناسب است که زن سعی کند هر روز خودش را برای همسرش آرایش کند چرا که این رفتار پسندیده است و با فطرت زن سازگاری دارد و برای تحکیم بنیاد خانواده مفید است؛ امّا وقتی زن، از حریم خاصّ میان خود و همسرش بیرون می‏‌‌آید، از آنجا که این حسّ فطری با بقیّه امور فطری او، در تعارض و ناسازگاری است، باید کنترل شود.

اصلاً مسئلۀ حجاب برای این تشریع شده است که زینت‏‌‌هایی که خداوند در وجود خانم‏‌‌ها قرار داده است محدود شود و به همین جهت خداوند در قرآن می‏‌‌فرماید: «لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ» (4)؛ یعنی زنان باید به غیر از زینت‏‌‌های ظاهری، سایر زینت‏‌‌های خود را از نامحرمان مخفی

کنند.

پس پاسخ مسئلۀ فوق این است که زیبایی از نظر دین پسندیده است؛ امّا آرایش‌کردن و زیباترشدن تا حدّی پسندیده است که با بقیّه امور پسندیده در جامعه در تعارض نباشد وگرنه آن چیزی که مهم‌تر است، مقدّم می‏‌‌شود. حجاب، برای حفظ آرامش کلان جامعه است و حفظ این آرامش‌، اهمیّت بیشتری از زیبایی زنان در فضای عمومی دارد. با این‌‌حال جواز آرایش زنان در مناسبات خصوصی بین خود و بین محارم به قوّت خویش باقی است.

* محمد‌حسن وکیلی

____________________

1. الكافی، ج‏6، ص 438.

2. همان، ص، 440.

3. ر.ک. «قوانین پوششی برای دانشجویان دختر و پسر در دانشگاه‌های معتبر دنیا؛ خبرگزاری مشرق؛ دانشگاه‌های مطرح جهان چه قوانینی برای پوشش دانشجویان دارند؟» خبرگزاری فارس، (مرور شده در 27 دی 1401).

4. نور: آیه 31.