سبک زندگی تمدن‌آفرین (پرسش و پاسخ)

کد خبر: ۳۰۶۷۴۸

تاریخ: ۱۱ اسفند ۱۴۰۳ - ۲۰:۰۷

پرسش:

از منظر آموزه‌های عقلانی و وحیانی،‌ کدام سبک زندگی می‌تواند تمدن‌ساز باشد و انسان‌ها و جوامع بشری را به قله‌های پیشرفت و تکامل برساند؟

پاسخ:

مفهوم سبک زندگی تمدن‌ساز

سبک زندگی عقلانی و وحیانی،‌ نمود ارزش‌ها، باورها، آرمان‌ها و سنت‌های مشترک عقلانی و وحیانی در حوزه عمل و رفتار اجتماعی است که در مقام تحقق و عینیت، تمدن اسلامی را به وجود می‌آورد. این باور با توجه به جامعیتی که در ابعاد عقلانی و وحیانی وجود دارد، امری است کاملا عملی و تحقق‌پذیر و شایسته که در صدر اسلام سروری و سیادت و تمدن‌ساز بودن خود را به مسلمانان و جهانیان نشان داده است. سبک زندگی از مفاهیم معمول و مصطلح در علوم اجتماعی است که پیوند وثیق و غیر‌‌قابل گسستی با مفاهیمی همچون عینیت، ذهنیت، اجتماع، فرهنگ، جامعه، شخصیت، هویت، و مفاهیمی دیگر از این قبیل دارد، زیرا بدون درک محتوای این مفاهیم، درک قاعده‌مندی از سبک زندگی

میسور نیست.

سبک زندگی نمود ارزش‌ها، باورها، آرمان‌ها و رسوم و سنت‌های مشترک در حوزه عمل و رفتار اجتماعی است، به این معنا که ارزش‌های مبنایی در رفتار و عمل فرد و جامعه نمودار می‌شود که در واقع شناسنامه آن جامعه و بازنمود هویتی آن، و معرفی نوعی از جهان‌بینی و فلسفه حیات اجتماعی است. سبک زندگی در واقع از جنس رفتار فردی و اجتماعی است که تمایلات و گرایش‌ها و بینش‌ها، آن را هدایت می‌کند و فرصت‌های زندگی، بستر بروز و ظهور آن را فراهم می‌سازد.

ساختارها‌، بایدها و ساخت سبک زندگی، باید در دستگاه ادراکات ذهنی فرد و جامعه تبلور عینی یابد، و اصول قواعد آن باید در روح، اندیشه، و روان اجتماعی محقق گردد که در چنین صورتی از مرحله شعار و تعارف خارج گردیده و به صورت عینی متبلور خواهد گردید.

پرواضح است که قواعد وساختار زندگی انسان‌ها با نوع نگاهشان به عالم هستی و تفسیری که از ‌آن‌ در ذهن خودشان دارند، رقم خورده و شکل می‌گیرد و به تعبیر قرآن‌کریم: «قل کل یعمل علی شاکلته» بگو ای پیامبر! که هر آدمی به نوع ساختار ذهنی و روانی‌اش عمل می‌کند. (اسراء- 84) آری سبک زندگی مجموعه‌ای از الگوهای نظام‌مند رفتار اجتماعی است که خاستگاه آن را باورها، ارزش‌ها و هنجارهای شکل گرفته در یک فرهنگ با خرده فرهنگ تشکیل می‌دهد، در نتیجه سبک‌های زندگی الگوهایی ازکنش فردی و اجتماعی هستند که افراد را از یکدیگر متمایز می‌کنند تا آنچه را مردم انجام می‌دهند و چرایی و معنای آن را که برای آنها و دیگران دارد، درک شود.

به بیان دیگر سبک زندگی شامل اعمال طبقه‌بندی شده و طبقه‌بندی کننده فرد در عرصه‌هایی همچون: تقسیم ساعات شبانه‌روز، نوع تفریحات، ورزش، شیوه‌های معاشرت، اثاثیه و خانه، آداب سخن‌گفتن، راه‌رفتن و احترام‌گذاشتن است و در واقع عینیت یافته و تجسم یافته ترجیحات افراد در بعد فردی  و اجتماعی است. اما سبک زندگی تمدن‌ساز مبتنی بر آموزه‌های عقلانی و وحیانی در واقع نمایانگر روشی ترکیبی مبتنی بر بن‌مایه‌های عقلانی و وحیانی است که به طور طبیعی این نوع سبک زندگی با دیگر سبک‌های زندگی نظیر سبک‌های سکولار و لیبرال و سوسیال و سبک اشتراکی، شاهانه، اشراقی، قبیلگی و... کاملا متفاوت و متمایز است و مبانی، اصول و قواعد و ساختارهای آنها متمایز و متفاوت

خواهد بود.

مفهوم تمدن

تمدن در لغت به معنای شهرنشینی، خوی شهری گزیدن، زندگی اجتماعی، همکاری مردم با یکدیگر در امور زندگانی و فراهم ساختن اسباب ترقی و آسایش است.

تمدن تشکل هماهنگ انسان‌ها در حیات معقول با روابط عادلانه و اشتراک همه افراد و گروه‌های جامعه در پیشبرد اهداف مادی و معنوی انسان‌ها در همه ابعاد مثبت است.

بنابراین تمدن جنبه عینی، حاصل و نتیجه معرفت‌ها، مهارت‌ها، دانش‌ها و علوم و اندیشه‌ها است که در جامعه‌ای در کنار هم تشکل یافته و به ساخت جامعه‌ای مطلوب و دارای اهداف و غایات عالی منجر می‌گردد. نظمی اجتماعی است که در نتیجه آن، خلاقیت فرهنگی، علمی، سیاسی و اجتماعی امکان‌پذیر می‌گردد. و البته که همه این دستاوردها در پی تعامل اجتماعی رقم خواهد خورد.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری بحث این خواهد بود که تنها سبک زندگی تمدن‌ساز واقعی که در جمیع ابعاد حیات فردی و اجتماعی انسان رشد و تعالی فردی و اجتماعی را به همراه دارد سبک زندگی عقلانی وحیانی یا همان سبک زندگی اسلامی است که از جامعیت لازم برخوردار بوده و حیات طیبه انسان را در ابعاد فردی و اجتماعی محقق می‌سازد و این همان وجه تمایز سبک زندگی تمدن‌ساز از سایر سبک‌های زندگی است که ضد تمدن خواهد بود.