به بهانه آخرین روزهای رژیم ستم‌شاهی

ثروت عظیمی که از این سرزمین غارت کردند

کد خبر: ۳۰۴۷۳۵

تاریخ: ۰۹ بهمن ۱۴۰۳ - ۲۱:۰۷

دفتر پژوهش‌های مؤسسه کیهان

چهل و شش سال پیش در چنین روزهایی، رژیم 2500 ساله ستم‌شاهی در ایران، آخرین نفس‌های خود را می‌کشید. 2500 سال حاکمیت پادشاهانی که بعضا از درون گهواره‌ها و حتی در رحم مادرانشان، پادشاه خوانده می‌شدند. پادشاهان و سلسله‌های شاهی که به فرمایش حضرت امام خمینی رحمه الله علیه، همواره موجب ظلم و ستم و ننگ برای این سرزمین بودند.

ایشان در سخنرانی تیرماه 1350 خویش، حدود سه ماه پیش از برگزاری جشن‌های منحوس شاهنشاهی فرمودند:

«... شاهنشاهی ایران، از اولی که زاییده شده است تا حالا، روی تاریخ را سیاه کرده است. جنایات شاه‌های ایران روی تاریخ را سیاه کرده است. برج از سر درست می‌کردند: سر مردم را می‌بریدند، قتل عام می‌کردند، بعد برج درست می‌کردند با آن. برای این شاه‌ها ما باید، ملت اسلام باید جشن بگیرد! ما برای چه سلاطینی جشن بگیریم؟ مردم چه خوشی از سلاطین (دارند)؟ برای آغا محمدخان قَجَرْ ما جشن بگیریم؟!...برای کسانی که در مسجد گوهرشاد مسلمین را آن طور قتل عام کردند که خون‌هایش به دیوار تا مدتی بود و مسجد را درش را بسته بودند که کسی نبیند، ما جشن بگیریم؟! برای آنکه 15 خرداد را پیش آورده، و به طوری که گفته‌اند... در قم چهارصد نفر را کشته‌اند و روی هم رفته گفته می‌شود که پانزده هزار مردم را قتل عام کرده‌اند، ما جشن بگیریم؟! برای اینها ما باید جشن بگیریم؟! خوبهای اینها شقاوت داشتند. یکی از آنهائی که جزء خوبها حسابش می‌کنند و شاید فواتح برایش خوانده می‌شود، برای خاطر اینکه یک وقت به کالسکه او جسارت کرده بود یک فوج گرسنه گفت که این فوج یا این دو فوج را طناب بیندازید، بردند طناب انداختند [و] عده کثیری را با طناب خفه کردند...»

اما اینک با استفاده از دانش پایین و حافظه تاریخی ضعیف برخی و به وسیله رسانه‌های زنجیره‌ای خود در فضاهای مجازی، این‌گونه تبلیغ می‌کنند که گویی روزگار ستم شاهی خصوصا در حاکمیت پهلوی، دوران طلایی تاریخ این کشور بوده و از خدمات ناکرده آنها به این سرزمین دم زده و کارنامه سیاهشان را به رخ می‌کشند.

از جمله این موارد، برخلاف تمامی اسناد و واقعیات تاریخی، پاکدست جلوه دادن آنها و سانسور غارت عظیمی است که از حرث و نسل این سرزمین انجام دادند. ادعا می‌کنند آنها همه ثروت خود از جمله پول‌ها و جواهرات‌شان (که انگار از ارث پدر دزد و غارتگرشان به دست آورده بودند!) را باقی گذاردند و رفتند!! برای دریافت حقایق آن غارت (تنها در مورد ثروت مادی) به روایت‌های درباریان شاه و همچنین منابع غربی رجوع کرده و اسناد منتشره از رسانه‌های مختلفشان را می‌کاویم:

خبرنگارهایی که در زمان پرواز هواپیمای شاه به تاریخ 26 دی‌ماه 1357 در فرودگاه بودند، نقل می‌کنند که هواپیمای یاد شده به علت بارهای بسیاری که همراه داشت با سنگینی از زمین برخاست!

384 عدد چمدان و صندوق طلا و جواهر و الماس

امیراصلان افشار آخرین رئیس‌کل تشریفات محمدرضا پهلوی در کتاب خاطراتش به نام «سروها در باد» نوشته است:

«... ده روز مانده به سفر، به دستور شاه، اول از همه اثاث ملکه فرح بسته‌بندی شد... پیش از هر چیز جواهرات ملکه در صندوق‌هایی که از یک مؤسسه خارجی خریداری ‌شده و از نظر امنیتی به آن اطمینان فراوان بود بسته‌بندی شد... برای اشیاء گرانقیمت و لباس‌ها و کفش‌ها و جواهرات ملکه دقیقا ۳۸۴ عدد چمدان و صندوق بسته شد. یک تیم از افراد مورد تایید ایشان تحت نظارت خانم لوئیز قطبی ندیمه پارمیس علم و لیلی امیرارجمند، جمع‌آوری و بسته‌بندی عتیقه‌ها، طلا و جواهرات و الماس‌های گرانبها، ساعت‌های طلایی و نیم‌تاج‌های زمردین را برعهده داشتند...»

ویلیام شوکراس حال و هوای کاخ نیاوران پس از خروج شاه و فرح را این‌گونه شرح داده است:

«...دیوارها و کف اتاق‌های کاخ او که اخیرا نو‌سازی و تزیین شده و به عقیده بسیاری، زیاد پرزرق و برق است، کاملاً برهنه است. قالی‌ها و تابلوها بسته‌بندی شده و به یکی از خانه‌های ‌اشرف شاید در ژوان‌له‌پن، شاید به یکی از کاخ‌هایش در مانهاتان، شاید به خانه‌اش در خیابان مونتنی پاریس، شاید به خانه پسر معامله‌گرش، شهرام که ثروتی افسانه‌ای اندوخته است در لندن و یا شاید به جزیره متعلق به او در سیشل منتقل شده باشد...»1

مأموران گمرک اروپا و آمریکا سرگیجه گرفتند

ویلیام شوکراس در ادامه گزارش‌های خود از ماجراهای حیرت‌آور آن ثروت‌های به غارت رفته، نوشت:

«... مأموران گمرک در سراسر اروپای غربی و آمریکای شمالی با وضع عجیبی رو‌به‌رو شده‌اند، چگونه می‌توانند قیمت ‌اشیای گرانبهایی نظیر جامه‌دان‌ها و صندوق‌های لبریز از قالی و تابلو و مبل و الماس و گردنبندهای مروارید و انگشترهای یاقوت و گوشواره‌های زمرد و نیم تاج‌های زنانه و سرویس‌های نقره را که از ایران وارد می‌شود، ارزیابی کنند؟ بانک‌های تهران در تقاضاهای انتقال پول غرق شده‌اند...»2

نشریه کریستین ساینس مانیتور در مقاله‌ای ضمن بررسی بخشی از فهرست اموالی که شاه از ایران خارج کرده بود با تیتر: «ثروت افسانه‌ای شاه ایران» نوشت:

«...اگر همه چیز فراهم باشد لااقل 5 سال طول می‌کشد تا میزان دارایی شاه اندازه‌گیری شود. چرا که او و خانواده‌اش اموال و پول‌های خارج شده را در حساب‌های محرمانه ذخیره کرده‌اند...»

اسرار ثروت شاه

ویلیام برنیگن، همزمان با فرار شاه و در روز 26 دی‌ماه 1357 یادداشتی در روزنامه واشنگتن‌پست نوشت و ثروت پهلوی را محاسبه کرد. نویسنده در آن یادداشت ذکر نمود:

«محمدرضا شاه پهلوی، همسر، همراهان، دستیاران و محافظانش امروز ایران را برای آینده‌ای نامعلوم ترک کردند. آنها در طول ۵۳ سال سلطنت پهلوی، ثروت هنگفتی به دست آورد‌ند که تخمین آن به میلیارد‌ها دلار می‌رسد. یک اقتصاددان ایرانی، دارایی کل خاندان سلطنتی را بیش از ۲۰ میلیارد دلار تخمین می‌زند، مبلغی سرسام‌آور که احتمالاً از ثروت هر یک از خانواده‌های سلطنتی دیگر کشور‌های تولیدکننده نفت خاورمیانه بیشتر یا حداقل برابر است. از سوی دیگر در مورد اموال خارج شده از ایران به فهرست اموال اقوام خاندان سلطنتی هم باید اشاره کرد و نباید تنها به خانواده محمدرضا شاه پهلوی بسنده کرد.»

واشنگتن‌پست درباره فهرست اقوام ثروتمند سلطنتی که ایران را ترک کرده‌اند به بیش از ۶۳ شاهزاده و شاهدخت اشاره کرده که از جزایر سیشل تا برزیل پناهنده شده‌ و همه آنها بخش زیادی از ثروت‌شان را از ایران خارج کردند.

واشنگتن‌پست به یک اختلاف حساب گسترده در درآمد‌های نفتی ایران در زمان محمدرضا پهلوی و مقدار پولی که در خزانه دولتی ایران واریز می‌شده هم اشاره داشت و این اختلاف که «حدود ۲ میلیارد دلار در سال» بود را بخشی از ثروت خاندان پهلوی خواند. یعنی بخشی از درآمد نفت به حساب بانکی در سوئیس جهت استفاده خانواده سلطنتی و شاه منتقل می‌شده است.

البته دو سال پیش از پایان سلطنت پهلوی هم گزارشی توسط روزنامه‌های فرانسوی منتشر شد که مؤید ادعای واشنگتن‌پست بود. یک روزنامه فرانسوی در سال 1976، بیلان حساب‌های بانکی شاه در یکی از بانک‌های سوئیس را افشا کرد. این صورت‌حساب نشان می‌داد که شرکت نفت ایران ظرف مدت یک ماه ۱۲ میلیون دلار به این حساب منتقل کرده است.

ثروت شاه؛ شبکه‌ای پیچیده در سراسر دنیا

همچنین روزنامه فایننشال‌تایمز در سال 2012 در گزارشی به‌ مناسبت قیام‌های موجود در کشورهای عربی علیه دیکتاتورها، میزان دارایی‌های خارج شده از سوی دیکتاتورهای فراری از کشورهای مختلف را بررسی و اعلام کرد:

«... اسناد و محاسبات حاکی از آن است که محمدرضا پهلوی، شاه مخلوع ایران ٣٥‌ میلیارد دلار دارایی از ایران خارج کرد. اما نگاهی به برخی فعالیت‌های افراد نزدیک به شاه مخلوع بعد از سرنگونی رژیمش نشان می‌دهد رقم‌ها بیش از این است. به نظر می‌رسد این رقم مربوط به خروج مستقیم دارایی به شکل ارز از کشور باشد و املاک و سهام خاندان پهلوی در خارج از کشور در آن محاسبه نشده است. اسناد و مدارک موجود در ایران نشان می‌دهد بخشی از املاک محمدرضا پهلوی در ایران قبل از خروج او از کشور در سال ٥٧ به فروش رفته و به‌ صورت ارز از کشور خارج شده بود. با این‌ حال، براساس آمارهایی که روزنامه‌ها و نشریات آمریکایی منتشر کردند، ثروت شاه شبکه پیچیده‌ای از شرکت‌ها، بنیادها، حساب‌های بانکی و املاکی در نقاط مختلف دنیا بود....»

قصرها و جزیره‌های صدها میلیون دلاری

شاه و اعوان و انصارش طی سال‌های حکومت پهلوی، مبالغ هنگفتی را بابت خرید خانه و ویلا در کشورهای مختلف از جمله سوئیس، ایتالیا، انگلیس و آمریکا هزینه کردند که یکی از معروف‌‌ترین آنها کاخ گل رز در سوئیس با 10 میلیون فرانک ارزش بود.

علاوه‌بر قصر‌ها و باغ‌هایی که مستقیما به نام محمدرضا پهلوی و خاندان وی درآمده بود، در خارج از کشور نیز شاه از پول ملت، املاک بسیاری خریداری کرد که می‌توان به گران‌‌ترین خانه و پارک در حومه لندن، قصر و باغ‌های «استیل مانس» که ملکه الیزابت دوم در آنجا متولد شد، اشاره کرد.

همچنین گران‌‌ترین باغ و ساختمان در ناپل (ایتالیا) متعلق به او بود. شاه در کاپری یک باغ بزرگ و ویلایی مجلل و همچنین قصر بزرگی هم در سنت‌موریتس داشت که زمستان‌ها را در آنجا می‌گذراند به نحوی که سنت‌موریتس سوئیس در بین دیپلمات‌های خارجی به «پایتخت زمستانی ایران» معروف بود!

شاه در سال ۱۳۵۰ یک جزیره در اسپانیا به مبلغ ۷۰۰ میلیون دلار خریداری کرد و طبق نوشته روزنامه «دیلی‌اکسپرس» چاپ لندن مورخ ۲۸ مارس ۱۹۷۸ یک ملک بزرگ هم در منطقه کوه‌های راکی آمریکا به قیمت یک میلیون پوند خریده بود. میزان ثروت و دارایی‌های شاه در خارج از کشور به حدی بود که‌، ‌خواهر وی اشرف، تنها در یک شب ایام نوروز سال ۵۳ در یک قمارخانه در شهر کن ۱۵ میلیون فرانک باخت!

این در حالی بود که یکی از خانه‌های اشرف، قصری مجلل در شماره 29 خیابان «بیکمن» نیویورک بود با ارزشی معادل 49 میلیون دلار که یکی از گران‌‌ترین خانه‌ها در قدیمی‌‌ترین محله‌های منهتن به شمار می‌رفت.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1- آخرین سفر شاه- ویلیام شوکراس- ‌ترجمه عبدالرضا هوشنگ مهدوی- نشر البرز- چاپ دوم- تهران- 1369- صفحه 10

2- همان