#   سلامت کودک

غربالگری تنبلی چشم برای کودکان کجا و چگونه انجام می‌شود؟

کد خبر: ۳۰۳۲۹۰

تاریخ: ۱۷ دی ۱۴۰۳ - ۱۹:۴۲

تنبلی چشم یا آمبلیوپی یکی از عواملی است که منجر به کم‌بینایی یا نابینایی در کودکان می‌شود و بسیاری از والدین نگران کودکان خود در رابطه با این معلولیت بوده و مایل هستند، بدانند غربالگری تنبلی چشم کجا و چگونه انجام می‌شود.

به گزارش سازمان بهزیستی کشور، تنبلی چشم به گونه‌ای است که گاهی بدون علامت و با ظاهر عادی چشم است بنابراین در موارد زیادی از سوی والدین تشخیص داده نمی‌شود و حتما باید برای تشخیص آن به چشم پزشک مراجعه کرد. البته برنامه غربالگری تنبلی چشم همه ساله در کشور اجرا می‌شود و هرساله از نابینایی و کم بینایی بسیاری از کودکان ایرانی پیشگیری می‌کند.

مراکز بهداشتی و درمانی، واحدهای مستقل غربالگری بینایی و برخی ادارات بهزیستی در شهرستان‌ها، مکان‌هایی هستند که غربالگری تنبلی چشم برای کودکان در آنجا انجام می‌شود.

باید توجه داشت که گروه هدف برنامه غربالگری تنبلی چشم در سطح کشور، کودکان ۳ تا ۶ سال هستند. برنامه‌ریزی‌ها به گونه‌ای است که پوشش در مناطق روستایی به موازات مناطق شهری پیش رفته است و نشان‌دهنده تلاش مستمر در ارائه خدمت به مناطق روستایی، محروم و صعب‌العبور است. خوشبختانه برنامه غربالگری تنبلی چشم برای کودکان در مناطق محروم و صعب‌العبور نیز اجرا می‌شود. برای کودکان سه ساله و کودکانی که به دلایل مختلف نمی‌توان چارت‌ای (نموداری برای سنجش بینایی) استفاده کرد، اولویت در استفاده از دستگاه غربالگر عیوب انکساری است که با اطمینان از فراهم بودن شرایط استاندارد و حذف تاثیر عامل غربالگر، در زمانی کوتاه می‌توان کودک را غربال کرد و از این نظر دستگاه‌ها در مناطق محروم و صعب‌العبور مهم هستند. اغلب دستگاه‌های غربال و انواع چارت‌ها توسط سازمان بهزیستی، تهیه می‌شود و در اختیار ارائه‌دهندگان خدمت قرار می‌گیرد و آنها موظف هستند پس از طی دوره آموزشی و بازآموزی معین و کسب گواهی، اقدام به غربال کنند.

هزینه غربالگری تنبلی چشم به چه شکل است؟

به طور کلی دو نوع تعرفه به تفکیک تعرفه دولتی و تعرفه خصوصی برای غربالگری تنبلی چشم تعریف شده است. واحدهایی که از بهزیستی کمک بلاعوض در زمینه خرید دستگاه و چارت دریافت کرده‌اند، تعرفه دولتی دارند.

سایر واحدها که امکانات غربالگری را با هزینه خود تهیه کرده‌اند، تعرفه غیردولتی دریافت می‌کنند. مبلغ تعرفه بر مبنای ضریب تعیین شده ابلاغی اعلام می‌شود.

چنانچه فردی توانایی پرداخت تعرفه را نداشته باشد به صورت رایگان غربال می‌شود. هزینه معاینه کودکان ارجاعی در سطوح تخصصی به این‌صورت است که درصد کمی از تعرفه بر مبنای توانایی خانواده، پرداخت می‌شود و مابقی برعهده سازمان بهزیستی است. در این سطوح، برای افراد کم بضاعت، معاینه به صورت رایگان و تامین هزینه برعهده بهزیستی است.

۷۰ هزار کودک دارای اختلال بینایی طی یک‌سال شناسایی شدند

اجرای طرح غربالگری تنبلی چشم می‌تواند اختلالات بینایی در کودکان را تشخیص دهد. به گفته معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور، در سال گذشته حدود سه میلیون کودک از نظر بینایی غربالگری شدند که ۷۰ هزار نفر دارای اختلال بینایی و ۱۶ هزار نفر دچار تنبلی چشم بودند.

فاطمه عباسی یادآور شد: برنامه پیشگیری از تنبلی چشم از سال ۱۳۷۵ آغاز شده است و اکنون حدود ۸۵ درصد پوشش غربالگری بینایی در کشور را داریم. از ابتدای آغاز برنامه،

۵۸ میلیون مورد - هر کودک سه بار غربالگری می‌شود- را مورد غربالگری قرار دادیم و

۱۹ کودک غربال شده‌اند که از این تعداد، یک میلیون و ۹۰۰ هزار نفر دارای اختلالات بینایی بودند و حدود ۳۹۶ هزار کودک نیز دارای تنبلی چشم شناسایی شدند.

کاهش شیوع تنبلی چشم در ایران به نصف میزان شیوع در دنیا

اجرای برنامه غربالگری تنبلی چشم برای کودکان خوشبختانه در ایران با موفقیت‌های چشمگیری همراه است.

رئیس سازمان بهزیستی کشور دراین باره می‌گوید: بر اساس همکاری ۳۰ ساله در برنامه غربالگری بینایی و تنبلی چشم سازمان بهزیستی و همکاری جامعه اپتومتری ایران، میزان شیوع تنبلی چشم که میانگین آن در دنیا بین ۲.۵ تا ۳ درصد است به نصف دنیا یعنی به حدود ۱.۵ درصد رسیده است.

سیدجواد حسینی اضافه کرد: حدود 3 هزار فارغ‌التحصیل بینایی سنجی در کشور فعال هستند که با بهره‌گیری از این توان در قالب طرح بهزیست محله برای سلامت دوران سالمندی و توجه به سلامت بینایی سالمندان برنامه‌ریزی کرد.

وی ادامه داد: آگاه سازی از مشکلاتی که سلامت چشم را در این دوران به خطر می‌اندازد مانند آب مروارید و آب سیاه از طریق آموزش تسهیلگران و داوطلبان از طریق پایگاه‌های بهزیست محله انجام می‌شود و در مرحله دوم غربالگری بینایی سالمندان با همکاری انجمن علمی اپتومتری ایران شکل خواهد گرفت محقق خواهد شد.

ضرورت توجه به زمان طلایی برای غربالگری چشم

آمبلیوپی یا تنبلی چشم یک زمان طلایی برای تشخیص و درمان دارد که اگر این زمان طلایی بگذارد می‌تواند آسیب‌هایی را برای کودک به همراه داشته باشد که منجر به معلولیت بینایی شود.

به همین دلیل، کودکان ۳ تا ۶ ساله هر سال کودکان مورد ارزیابی قرار می‌گیرند و در صورتی که غربالگر آموزش دیده بهزیستی کودکی دارای مشکل را شناسایی کنند به اپتومتریست‌های همکار برنامه ارجاع می‌شوند.

در صورتی که کودک نیاز به اقدامات جراحی داشته باشد به چشم پزشکان همکار برنامه ارجاع می‌شوند و کمک هزینه‌های مربوط به مداخلات از جمله عینک و هزینه‌های جراحی توسط سازمان بهزیستی به خانواده‌های نیازمند پرداخت می‌شود.

خانواده‌ها برای دریافت خدمات غربالگری لازم است که کودک خود را به پایگاه‌های غربالگری ببرند. پایگاه‌های غربالگری بهزیستی هم به صورت دائمی و هم به صورت سیار وجود دارند.