خطاب به سران قوا صادر شد

نامه اساتید روانشناسی و مشاوره کشور درباره مستندات علمی آثار منفی بی‌حجابی بر جامعه

کد خبر: ۳۰۱۷۵۰

تاریخ: ۲۵ آذر ۱۴۰۳ - ۲۰:۴۷

جمعی از اساتید روانشناسی و مشاوره کشور در نامه‌ای سرگشاده خطاب به سران قوا، ضمن برشمردن علمی زوایای مختلف آثار بی‌حجابی بر جامعه، خواستار اجرای قانون «حمایت از خانواده از طریق ترویج فرهنگ عفاف و حجاب» شدند.

به گزارش کیهان، در نامه سرگشاده جمعی از اساتید روانشناسی و مشاوره کشور خطاب به سران قوای مجریه، مقننه و قضائیه، آمده است: «مردم عزیز ایران و سیاستگذاران ایرانی بیش از چند دهه است که با مسئله اجتماعی پوشش و حجاب مواجه هستند. غالباً این مسئله به جای بررسی علمی و استفاده از تجارب بین‌المللی، تحت تاثیر فضاسازی رسانه‌ای و سیاسی پیچیده‌تر شده است. در مسئله پوشش، شواهد نشان می‌دهد فعالیت‌های فرهنگی و تلاش برای ایجاد نگرش و باورسازی صحیح و اصلاح تحریف‌های شناختی باید همراه با تعیین و تصریح دقیق حدود قانونی و نظارت بر آن باشد. از آنجا که رسالت جامعه علمی را کمک به حل مسائل و تبیین آخرین دستاوردهای علمی برای ساختن بهترین تصمیمات می‌دانیم، به عنوان جمعی از متخصصین حوزه سلامت روان، لازم دانستیم به صورت مختصر برخی از دستاوردهای علمی جدید و مبتنی بر شواهد روز دنیا پیرامون این موضوع را به استحضارتان برسانیم:

*الف: فاصله گرفتن از فرهنگ پوشش و حجاب، تبعات غیرقابل انکار و جبران‌ناپذیری برای فرد، خانواده و جامعه خواهد داشت.

اختلالات و مشکلات روان‌شناختی

پژوهش‌ها و مستندات بسیاری نشان داده‌اند که پوشیدگی و حجاب، نقش محافظتی در برابر بسیاری از اختلالات مانند افسردگی، تصویر منفی بدنی، اختلالات خوردن و اختلال بدریخت‌انگاری بدن ایفا کرده و همچنین شاخص‌های سلامت فردی و اجتماعی را مثل رضایت‌مندی زناشویی، امنیت روانی و بهره‌وری اجتماعی افزایش می‌دهد.

آسیب‌های اجتماعی

مطالعات نشان داده‌اند که بدپوششی، نمایش جذابیت‌های جنسی در زنان عامل مؤثری در افزایش آزار، سوءاستفاده و خشونت جنسی است. همان‌طور که آمارهای تجاوز و آزار جنسی در غرب این موضوع را به وضوح نشان می‌دهد. همچنین، طبق مطالعات، جنسی‌سازی جامعه منجر به افزایش هرزه‌نگاری کودکان، بهره‌کشی جنسی از دختران، افزایش مشاهده هرزه‌نگاری، افزایش روسپی‌گری، کاهش ازدواج و تعهد به رابطه، افزایش روابط بی‌ضابطه، افزایش عمل‌های زیبایی در آقایان و خانم‌ها است. از دیگر پیامدهای بدپوششی، شیء‌انگاری زنان است که موجب آثار روانی منفی شدیدی برای آنها می‌شود. احساس گناه بیشتر در قربانیان زن، تصویری کمتر اخلاقی و انسانی داشتن از خود، عملکرد شناختی ضعیف‌تر، حساس‌شدن نسبت به ظاهر خود، مقاومت کمتر در موارد تجاوز و آزار جنسی، اختلال در کارکرد جنسی، اضطراب نسبت به بدن، احساس ناتوانی در انتخاب آگاهانه و اراده آزاد برخی از نتایج مطالعات در این زمینه است.

تشدید بحران‌های زن و خانواده

امروزه برای بسیاری از پژوهشگران حوزه روانشناسی و جامعه‌شناسی با بررسی سیر تغییر رفتارهای اجتماعی مرتبط با پوشش روشن است که جنبش‌های رهایی پوشش در کشورهای مختلف، نقطه عطف مهمی در بحران‌های امروز زن و خانواده از جمله افزایش خشونت علیه زنان، تجاوز، طلاق و فروپاشی خانواده هستند.

هویت اجتماعی زن و جامعه

مواجهه مکرر با جاذبه‌های جنسی، ملاک‌های ازدواج را به سمت ملاک‌های ظاهری و بعضاً جنسی سوق داده و انتخاب یک همسر قابل قبول را دشوار می‌سازد. این امر در میزان رضایت‌مندی زناشویی نیز تأثیر گذاشته و مقایسه‌های اجتماعی ناسالم را در زوجین افزایش می‌دهد. سرایت بدپوششی در جامعه بدون هیچ مرز و حدودی، منجر به ایجاد معیارهای هویتی جدید و آسیب‌زا برای جامعه زنان و دختران خواهد شد و آنها را به سمت ظاهرگرایی، مدگرایی، مقایسه اجتماعی با استانداردهای زیبایی بدن، بدن‌نمایی و در نهایت کاهش عزت نفس پیش می‌برد.

*ب: بدون تصریح قانونی، نمی‌توان از خانواده و دختران ایرانی در برابر آسیب‌ها دفاع کرد.

سرایت رفتاری

بدپوششی پدیده‌ای ایستا و ساکن نیست و تابع اصل سرایت رفتاری است. در اغلب کشورهای دنیا هم برای پوشش قوانین و مقرراتی وضع شده و هم کاهش و تغییر مرز این مقررات از سوی هنجارشکنان در سراسر دنیا، مورد انتظار و موضوع آشوب‌ها و اعتراضات اجتماعی است.

ناکافی بودن تمرکز بر اقدامات فرهنگی

مطالعات متعدد نشان می‌دهد که در کنار تلاش فرهنگی و رسانه‌ای، الزام قانونی نیز ضروری است و همواره هنجارشکنانی وجود دارند که صرفاً با محدودیت‌های قانونی، توهین به ارزش‌های یک جامعه را خاتمه خواهند داد. خصوصاً در فضائی که رفتارهای آسیب‌زا روزانه چندین برابر محتوای رفتار سالم در فضای مجازی منتشر می‌شود.

محورهای بیان‌شده که مبتنی بر شواهدی است که مرجع آنها در ادامه آمده است، ضرورت وجود قانون پوشش و حجاب را در جامعه بیش از پیش روشن می‌کند. لذا توصیه امضاکنندگان ذیل به عنوان جمعی از اساتید، کارشناسان و متخصصان حوزه سلامت روان به رؤسای محترم سه قوه درخصوص مسئله پوشش و حجاب، خصوصاً با توجه به این که کشمکش سیاسی اجتماعی در این موضوع در سراسر جهان وجود دارد و تجربیات مختلف کشورها در مقابل چشم همه است، تمرکز علمی و مبتنی بر شواهد به مسئله در کنار احترام به ارزش‌های اسلامی و عدم سهل‌انگاری سیاسی- اجتماعی است و بر همین اساس خواستاریم ابلاغ و اجرای «قانون حمایت از خانواده از طریق ترویج فرهنگ عفاف و حجاب» دچار توقف نشود.»

اساتید امضاکننده:

دکتر مهرداد کلانتری، دکترای روانشناسی و استاد تمام دانشگاه اصفهان

دکتر سیدعلی مرعشی، دکترای حرفه‌ای پزشکی، دکترای تخصصی روانشناسی، دانشیار دانشگاه شهید چمران اهواز

دکتر سیدمحمدرضا رضازاده. دکترا روانشناسی و هیئت علمی گروه روانشناسی دانشگاه تهران

دکتر سیامک طهماسبی، دکترای روانشناسی بالینی، دانشیار دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی

دکتر محمودسعیدی رضوانی، متخصص تعلیم و تربیت و دانشیار دانشگاه فردوسی مشهد

دکتر محمدعلی اسلامی، دکتری روانشناسی تربیتی و هیئت علمی گروه مشاوره و روانشناسی تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی

دکتر سیده سلیل ضیائی، متخصص روانشناسی بالینی و عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد

دکتر فاطمه بیگم رضازاده، هیئت علمی دانشگاه الزهرا(س)

دکتر فاطمه نصرتی، گروه آموزش کودکان استثنایی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران

دکتر منصوره ابوالحسنی‌، هیئت علمی گروه مشاوره دانشگاه فردوسی مشهد

دکتر فاطمه فیاض، فوق‌دکتری روانشناس سلامت از دانشگاه تهران و هیئت علمی دانشگاه الزهرا(س)

دکتر سیده اسماء حسینی، دکتری روانشناسی سلامت از دانشگاه و هیئت علمی دانشگاه الزهرا(س)

دکتر زهرا افتخار‌، استادیار‌، گروه روانشناسی، واحد اهواز‌، دانشگاه آزاد اسلامی‌، اهواز‌، ایران

دکتر مهرنسا شهابی، دکتری روانشناسی از دانشگاه فردوسی مشهد، استادیار دانشگاه شهیدمطهری.

دکتر مسعود نورعلیزاده، میانجی، دکترای روانشناسی و هیئت علمی دانشگاه شاهد

دکتر مجید همتی. دکترای روانشناسی. استادیار دانشگاه شهید مطهری

دکتر محسن عزیزی ابرقوئی، عضو هیئت علمی گروه علوم تربیتی دانشگاه قم

دکتر فاطمه جوادزاده، هیئت علمی گروه مشاوره دانشگاه آزاد اسلامی

دکتر سمانه شیخ نظامی، دکتری روانشناسی از دانشگاه فردوسی مشهد. هیئت علمی دانشگاه

دکتر زهرا‌ هاشمی، دکتری روانشناسی تربیتی از دانشگاه شیراز، هیئت علمی دانشگاه الزهرا(س)

دکتر رضا سلطانی شال، دکترای روانشناسی، هیئت علمی دانشگاه گیلان

دکتر جمیله محمدی سیاهبومی، دکتری روانشناسی از دانشگاه تربیت مدرس، هیئت علمی دانشگاه اصول‌الدین تهران

دکتر زهرا نجفی‌منش‌، کاندید دکتری فلسفه تعلیم و تربیت‌، مدرس دانشگاه جامعهًْ‌المصطفی

دکتر ریحانه صبورنژاد، دکترای تخصصی روانشناسی، مدرس دانشگاه

دکتر فاطمه مهدوی‌، دکتری مشاوره‌، مدرس دانشگاه جامع انقلاب اسلامی

دکتر مسعود چینی‌فروشان، دکترای روانشناسی دانشگاه علامه طباطبایی(ره)

دکتر شیماسادات برقعی، دکترای روانشناسی، مدرس دانشگاه

دکتر افسانه جوربنیان، دکترای روانشناسی از دانشگاه تبریز، مدرس دانشگاه

دکتر ریحانه فیاض، دکترای روانشناسی سلامت از دانشگاه تهران.

دکتر کوثر دهدست، دکترای مشاوره دانشگاه علامه طباطبایی(ره)، هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی(ره)

اکرم عظیمی، دکترای روانشناسی، روانشناس بالینی و معاون در آموزش و پرورش.

گفتنی است، مستندات و ارجاعات علمی این نامه که به پیوست ضمیمه شده است در تحریریه کیهان موجود می‌باشد.