بندر فاو؛ تهدید یا فرصت؟!

کد خبر: ۲۹۹۹۵۳

تاریخ: ۲۸ آبان ۱۴۰۳ - ۱۹:۵۲

اخیراً خبری از افتتاح پنج اسکله در بندر فاو عراق با سرمایه‌گذاری کره‌ای‌ها منتشر شد. در حالی عراق از سال‌های بسیار دور به دنبال ساخت بندر فاو و کسب سهم ترانزیتی و کانتینری از منطقه است که ایران هنوز در مرحله مطالعاتی برای ساخت بندر بزرگ خلیج‌فارس قرار دارد.

از سوی دیگر ایران از نقطه نظر جغرافیایی وضعیت بهتری نسبت به عراق دارد؛ با این حال بسیاری از کشور‌های منطقه در حال جذب سهم ترانزیتی ایران بوده و بنادر ایران با همه توانمندی‌ها نقش بارانداز را به خود گرفته‌اند.

البته از منظری، تمام کریدورهای منطقه از جمله فاو، برای ایران، فرصت است چرا که ایران، قدرت برتر غرب آسیا و یکی از معدود کشورهای تاثیرگذار بر تحولات جهانی است که با ترکیب توانمندی‌های مذهبی، فرهنگی، نظامی، دیپلماتیک، اقتصادی و... از هر ظاهراً تهدیدی، می‌تواند برای خود فرصت بسازد. به عنوان مثال با اتصال راه آهن شلمچه – بصره، ایران می‌تواند از کریدور فاو – ترکیه استفاده کند و از طرفی با اتصال به بندر لاذقیه سوریه در کرانه مدیترانه، مسیر کوتاه تری برای ارتباط با اروپا، پیش روی منطقه قرار بدهد.

پروژه بندر بزرگ فاو در عراق که شرکت کره‌ای دوو پیمانکار اجرای آن شده در فاز اول شامل پنج قرارداد ساخت پنج سکو به عمق ۱۹ متر، حفاری کانال آبی داخل بندر، حفاری کانال آبی خارج بندر، حفاری کانال اتصال بندر فاو به بندر خور الزبیر و ساخت بزرگراهی بین بندر فاو و بندر‌ام قصر است.

عراق دارای چند بندر کوچک مشرف به رودخانه‌های دجله و فرات است و این کشور در تلاش است تا با توسعه بندر بزرگ فاو و افزایش اسکله‌ها در بنادر فعلی، ظرفیت بنادر خود را افزایش دهد. گفته می‌شود بندر بزرگ فاو، نقطه شروع پروژه جاده توسعه است که بصره را از طریق ترکیه به اروپا متصل می‌کند. حال بسیاری از صاحب‌نظران ایران با طرح این سؤال که آیا با افتتاح این پروژه بزرگ کریدور جنوب به شمال ایران دور زده می‌شود یا خیر؟ ابراز نگرانی می‌کنند.

پروژه مسیر توسعه عراق و بندر فاو مکمل همدیگر هستند و با مشارکت مالی کشور‌های قطر، امارات عربی متحده و البته عراق و ترکیه انجام می‌شود و از سوی برخی تحلیلگران به عنوان جایگزین کریدور جنوب به شمال ایران مطرح می‌شود.

در همین زمینه خبرگزاری آناتولی ترکیه نوشته بود: «مسیر توسعه» با بودجه ۱۷ میلیارد دلاری به دنبال تبدیل کردن عراق به عنوان یک نقطه کانونی حمل‌ونقل منطقه‌ای از طریق اتصال مناطق جنوبی عراق به مرز ترکیه در شمال است و به عنوان محرک اصلی شکوفایی اقتصادی در عراق در نظر گرفته می‌شود.

کریدور عراق تهدیدی برای ایران نیست

در این رابطه «مسعود پل‌مه»؛ دبیرکل انجمن کشتیرانی ایران می گوید: موضوع بندر فاو عراق که از سال ۲۰۱۰ کلنگش زده شده و قرار بود ظرف شش سال به بهره‌برداری برسد و الان تقریبا سال چهاردهم را هم پشت سر می‌گذارد یک پروژه بسیار بلندپروازانه‌ است که ظرفیت بسیار زیادی را پیش‌بینی کرده است. اینکه گفته می‌شود این بندر به اروپا متصل می‌شود درست نیست چرا که این بندر فعلاً توانایی ارتباط و اتصال به اروپا را ندارد؛ بلکه باید سایر زنجیره‌های لجستیکی تدارک دیده شود و جاده‌های ترانزیتی و ریلی فراهم شود و از طریق ارتباطی که با ترکیه برقرار می‌کنند این امکان برایشان فراهم شود که بتوانند به اروپا متصل شوند.

وی تصریح می‌کند: تا آن مقطع و مرحله زمان بسیار زیادی مانده و سرمایه‌گذاری خیلی زیادی را هم به خودش اختصاص می‌دهد. اما اینکه با بهره‌برداری این بندر ما دسترسی‌هایمان را به اروپا از دست می‌دهیم؛ این‌طور نیست! اول اینکه الان ما ارتباط کالایی از مسیر ایران با اروپا توسط بنادرمان داریم و این ارتباط فقط از طریق دریا برقرار است و البته حجم قابل توجهی نیست.

فرصت مشروط

دبیرکل انجمن کشتیرانی ایران می افزاید: در واقع ما با تعداد کمی از بنادر اروپایی در ارتباط هستیم و از مسیر ایران هیچ کالایی به اروپا نمی‌رود و از اروپا به ایران نمی‌آید؛ بنابراین بندر فاو و مسیر عراق آلترناتیوی برای ما محسوب نمی‌شود. ضمن اینکه شاید ما بتوانیم از فرصت به وجود آمده از طریق این بندر استفاده‌های لازم را ببریم و در این چرخه سرمایه‌گذاری کنیم.

«مسعود پل‌مه» تصریح می‌کند: این یک واقعیتی است که عراق دیر یا زود سرمایه‌گذاری در حوزه لجستیکی و زیرساخت‌های بندری را تکمیل می‌کند و دیگر نیازی به ما نخواهد داشت. هرچند که در آن مقطع هم ما باید از مزیت‌های رقابتی برخوردار باشیم که توجیه‌پذیر بودن انتقال کالای عراق از ایران از درجه اهمیت بالاتر برخوردار باشد تا اینکه بخواهد از طریق بندر فاو صادر شود.

او می‌افزاید: در نتیجه اگر ما یک مدیریت توام با تدبیر داشته باشیم و بتوانیم از مزیت‌های لازم و رقابتی برخوردار باشیم بندر فاو هیچ‌گونه خطری را متوجه ما نخواهد کرد، بلکه ما می‌توانیم از فرصت‌های به وجود آمده کمال استفاده را کنیم.

وضعیت بنادر ایران بهتر است

با این‌حال صاحب‌نظران بسیاری هستند که با حالت مقایسه‌ای به این موضوع نگاه می‌کنند؛ اینکه بنادر جنوب به هر حال در سال‌های اخیر رشدی نداشته و مثلاً این سؤال را مطرح می‌کند که بندر امام اکنون کجای این معادله است؟ یا اینکه ساخت بندر خلیج‌فارس چه شد و ما در این زمینه‌ها چقدر فرصت داشتیم که استفاده کنیم و نکردیم؟

دبیرکل انجمن کشتیرانی ایران  در پاسخ به این سؤالات می‌گوید: عراق اساساً چند تا بندر دارد؟ با چه امکانات و با چه وضعیتی که فرضاً بنادر ما الان آن‌ها را ندارد. بنادر اصلی عراق؛ بصره،‌ام القصر و‌ام القوین است. بصره یک بندر بسیار کوچک است که باید با بندر باهنر ما در بندرعباس مقایسه شود.‌ام القصر یک بندر بسیار کوچک‌تری است که حتی بندر لنگه ما بزرگ‌تر از آن است.‌ام القوین یک بندر بسیار کوچک محلی است و تنها بندر فاو است که بر اساس استاندارد‌های بین‌المللی ساخته می‌شود و البته هنوز هم تکمیل نشده است.

پل مه می‌افزاید: ولی اگر ما بخواهیم سرمایه‌گذاری که در بندر شهید رجایی کردیم را مقایسه کنیم؛ سرمایه‌گذاری ما بسیار پیشرفته‌تر، بیشتر و بر اساس قواعد و استاندارد‌های بین‌المللی است و در این چرخه ما نباید یک بندر را مبنای توانمندی و استفاده بهینه از ظرفیت‌های خودمان قرار بدهیم. ما شرایط بسیار مطلوب‌تری از عراق داریم. اولین چیزی که ما داریم و عراق هنوز به طور قطع به آن دست پیدا نکرده، امنیت است.

او ادامه می‌دهد: ما جاده‌هایی داریم که عراق ندارد ریل داریم که عراق ندارد،بخش خصوصی قوی داریم که عراق ندارد ولی قطعاً عراق به اینها دست پیدا خواهد کرد اما با یک زمان بسیار زیادتر. پس ما نباید خودمان را از الان در برابر عراق مغلوب بدانیم. این یک فرصتی است که ما بیاییم از این فرصت، بهره لازم را برای بهبود پارامتر‌های اقتصادی و لجستیکی خودمان ببریم.

اقتصاد آنلاین

با اندکی تغییر