مدیریـت اقتصـاد خـانوار چطور محقق می‌شود؟-بخش دوم

مهارت اقتصادی در خانه و آینده روشن خانوار

کد خبر: ۲۹۹۴۸۰

تاریخ: ۲۱ آبان ۱۴۰۳ - ۱۹:۴۱

بحث مدیریت اقتصادی نه‌تنها برای کسب‌وکار و جامعه اهمیت ویژه‌ای دارد، بلکه این مسئله در خانواده نیز حائز اهمیت است، چرا که شیوه مدیریت اقتصاد خانواده، شکوفایی، رونق اقتصادی و ترقی خانواده را در پی دارد. درهرحال چه در خانواده‌های کم‌برخوردار و چه برخوردار امکان این که بین زن و شوهر بر سر مسائل مالی اختلاف ایجاد شود، وجود دارد. گاهی ممکن است این اختلاف بر یکدلی و صمیمیت آنها لطمه وارد آورده، حتی منجر به جدایی گردد؛ بنابراین آموختن مهارت مدیریت اقتصادی خانواده به دوام خانواده نیز کمک قابل‌توجهی دارد.

وقتی اختلاف پیش می‌آید به طور صریح و دوستانه درباره آن با همسر خود صحبت کنید. زیرا توضیحات طرفین می‌تواند اشتباه یا سوءتفاهم را برطرف سازد درحالی‌که مسکوت گذاشتن آن ممکن است اثرات نامطلوب داشته باشد. در تنظیم برنامه‌ای مناسب در مورد مخارج، همکاری داشته و بااحساس مسئولیت آن را رعایت کنید.

چنانچه حساب بانکی مشترک یا حساب‌های جداگانه دارید درباره این که مخارج چگونه پرداخت شود قرار لازم را بگذارید تا منظم و روشن باشد.

بهتر است، هر کدام که فرصت و آمادگی و تجربه بیشتری برای خرج کرد منزل دارید، آن را به عهده گرفته و با نظم و ترتیبی انجام دهید.

همواره حساب درآمد و مخارج را در نظر داشته، خریدهای خود را بر حسب آن تنظیم کنید.

اگر همسر شما در برخی موارد خریدی بر خلاف نظر شما کرد سخت‌گیر نباشید و استقلال او را تا حد لازم و مقتضی رعایت کنید. گرچه تفاهم و مشورت لازم است.

در مورد خریدهای عمده و تهیه لوازم گران‌قیمت، مشورت و توافق کنید.

در حضور دیگران درباره پول و مخارج بحث نکرده از انتقاد یکدیگر خودداری کنید.

وقتی بچه شما چیزی را می‌خواهد که قیمت آن نسبتاً زیاد است در مورد آن توافق کنید. اگر همسر شما با آن مخالف بود از تحریک‌ کردن طفل علیه او خودداری کنید.

در موارد اختلاف‌نظر، بحث و گفت‌وگو برای پیدا کردن راه‌حل را همچنان ادامه دهید. تا به توافق دست یابید.

این موضوع لازم به توضیح نیست که تشریک‌ مساعی و همکاری زن و شوهر در مورد مسائل مالی در ایجاد صمیمیت و محبت در خانه اثرات فراوانی دارد. کسانی که در این باره با توافق به‌پیش می‌روند می‌توانند سال‌های متمادی در کنار هم از زندگی توأم با آرامش و آسایش برخوردار باشند.

عادت‌های غلط اقتصادی خانواده

بخشی از نگرانی مالی خانواده‌ها، به این برمی‌گردد که آخر ماه، وقتی که حساب و کتاب می‌کنند و دخل‌وخرج را به چرتکه می‌سپارند، تازه متوجه می‌شوند که خرجشان، با دخلشان مساوی نبوده و احتمالاً خرج، کمی تا قسمت قابل‌توجهی بیشتر بوده است. همین بیشتر بودن نیز، باعث می‌شود این فکر به ذهن برسد که بله ما چقدر فقیریم و در نتیجه، احساس و باوری از فقر، به فرد منتقل شود.

هر عادتی را، با پرسیدن کلمه چرا، می‌توان به چالش کشید و اگر علت‌هایی که برای این کلمه چرا می‌آوریم، قابل‌قبول باشد، در آن صورت عادتی خوب و در غیر این صورت، عادتی است که از دیگران به ما رسیده و می‌توانیم و گاهی باید، کنارشان بگذاریم.

برخی عادت‌های اقتصادی نادرست در خانواده عبارت‌اند از: تجمل، قانع نبودن، درست مصرف ‌نکردن، چشم‌وهم‌چشمی، چانه ‌نزدن، ارزان خریدن، حساب و کتاب نکردن، قاطی ‌شدن نیازها و خواسته‌ها و آنتی خرید کردن.

مهدیه در کوهی یک شهروند به گزارشگر کیهان درباره چانه ‌زدن بهنگام خرید می‌گوید: «واقعیت این است که فروش، یک امر توافقی بین خریدار و فروشنده است. جدا از اجناسی که قیمتی مقطوع داشته و تعدادشان زیاد هم نیست، باقی اجناس قابل چانه‌زنی و تخفیف هستند. لطفاً به حرف‌های فروشنده‌ها هم در زمینه سود کمشان توجه نکنید!»

وی هشدار می‌دهد که ارزان خریدن همواره بُرد محسوب نمی‌شود: «لابد این مثل معروف درباره بعضی از افراد را شنیده‌اید که به آنها می‌گویند: چرا گران خرید می‌کنند؟ جواب می‌دهند، چون پول برای خرید ارزان ندارند. در گام اول، ارزان خریدن، یک بُرد حساب می‌شود، اما وقتی که هزینه‌های نگهداری و تعمیرات و... را حساب کنید، آن وقت است که قضیه فرق می‌کند. البته در این اصل نیز، باید حواستان به نیازها و خواسته‌ها باشد.»

یاشار میرحسینی، شهروند دیگری ما را به خرید کردن بر حسب نیازها تشویق کرده و می‌گوید: «شما، هم باید بودجه‌بندی سالانه داشته باشید، هم بودجه‌بندی ماهانه.

بالاخره باید بدانید که تکلیفتان چیست؟ یک‌جورهایی، باید حسابداری خرج و دخلتان را انجام بدهید و حواستان باشد که چیزی این‌ور و آن‌ور نشود. جز این اگر باشد، بدون اینکه متوجه شوید، پول کم می‌آورید. می‌گویند: پول قطره‌قطره به دست می‌آید، اما سطل‌سطل از دست می‌رود. سررسید برای این کار خیلی خوب است.

وی در ادامه می‌گوید: «جنس موردنیاز، چیزی است که واقعاً لازمش دارید، مثل مواد و مقدمات شام شب. اما خواسته‌ها، آرزوها و هوس‌های ما را تشکیل می‌دهند، مثل قاشق و چنگال و بشقاب‌های تزیینی که توی خانه گذاشته‌ایم و زیباست و سالی، چند بار به مناسبت میهمانی از آنها استفاده می‌کنیم؛ شاید هم فقط جنبه زینتی داشته باشد.

البته این، بیشتر عادت مردهاست که وقتی برای خرید به جایی می‌روند، چیزهای دیگری هم می‌خرند. شکل دیگر این قضیه، آن است که از چیزهایی که خانواده نیاز دارند، بیشتر از حدی که نیاز خانواده است، خریداری می‌کنند؛ بدون حساب اینکه چقدر هزینه داشته و ممکن است خراب شود.»

کارآفرینی در خانه

کتایون صبوریان، هنرمند شیرینی‌پز خانگی به گزارشگر کیهان می‌گوید: «اگر همیشه پخت کیک و شیرینی حس خوبی به شما می‌دهد، حالا وقتش رسیده که این حس خوب را با کار آمیخته کنید و از این راه در خانه کسب درآمد کنید.»

وی در ادامه می‌افزاید: «خیلی از افراد به دلیل کمبود وقت یا سررشته نداشتن از پخت کیک و البته تمایل نداشتن به شیرینی‌های موجود در بازار، کیک‌های خانگی را برای مراسم‌های خود ترجیح می‌دهند و این موقع است که باید دست‌به‌کار شوید. ابتدا می‌توانید از پخت کیک برای دوستان و آشنایان خود شروع کنید و از آنها بخواهید اگر از طعم و تزیین آن راضی بودند، شما را به دیگران معرفی کنند.»

این خانه‌دار کارآفرین در تکمیل صحبت‌هایش می‌گوید: «من خودم به‌تازگی از طریق همکارم با یکی از این خانم‌های باسلیقه آشنا شده‌ام که کیک‌های فوق‌العاده‌ای در منزل می‌پزد. جالب اینکه، هنگام اولین سفارش وقتی در مورد هزینه از او سؤال کردم، از من خواست اول طعم کیک را بچشم و بعد که از کیفیتش راضی بودم، هزینه را پرداخت کنم. من که به شخصه نمک‌گیر شدم! در این تعاملات با همکارانم از آنها الگو می‌گیرم و عادت‌هایی را که موجب رونق کسب‌وکارشان شده

می‌آموزم.»

وی به هنر تزیین کیک که این روزها پررونق است، اشاره کرده و می‌افزاید: «شاید تا همین چند سال پیش تزیین کیک‌ها آن‌قدرها پیچیده نبود و شیرینی‌فروشی‌ها آن‌قدر تعداد سفارشاتشان زیاد بود که نمی‌توانستند کیک‌هایی با طرح‌های عالی برای مشتری درست کنند، ولی امروزه خانم‌های باحوصله و با سلیقه‌ای هستند که در منزل هر طرح کیکی مدنظرتان باشد را با فوندات آن‌قدر زیبا درست می‌کنند که تمایلی به خوردن آن ندارید.

اگر خودتان تمایلی به پخت کیک ندارید می‌توانید با کسی که پخت کیک را به‌خوبی بلد است توافق کنید و یک تیم دونفره تشکیل دهید و شما کیک را نسبت به هر مراسم تزیین کنید.

احتمالاً شما هم شنیده‌اید بعضی از اطرافیانتان از پیج‌های سفارش کیک طرح موردنظر را سفارش دادند، ولی طرحی که تحویل گرفتند شباهت زیادی با آن نداشته است، پس اگر تمایل به راه‌اندازی این کسب‌وکار را دارید، فراموش نکنید شکل ظاهری کیک برای مشتریان خیلی اهمیت دارد.»

برنامه‌ریزی اقتصادی مخارج خانوار

کارآفرینی در منزل و کمک به اقتصاد خانوار یک‌سوی کار است و سوی دیگر به‌کار بردن مهارت مدیریت اقتصاد خانوار برای متعادل‌ کردن دخل‌وخرج خانه است.

ارسطو اقتصاد را علم خانه‌داری می‌دانست و اصولاً کلمه اقتصاد مشتق شده واژه‌ای یونانی به معنی اقتصاد و خانواده است. هنر اقتصاد خانواده به معنی برقراری تعادل میان منابع محدود درآمدی و مخارج است.

ما در طول زندگی کالاهای متعددی مصرف می‌کنیم. برخی از آنها مثل غذا، خوراک و مسکن جز کالاهای اساسی به‌حساب می‌آیند و برخی مثل سفر، تفریحات و تجملات جز کالاهای لوکس مصرفی ماست.

از محب دادگر، کارشناس مسائل اقتصادی سؤال می‌کنم: «برای بهبود وضعیت مخارج و مصارفمان چه کارهایی می‌توانیم انجام دهیم و آیا اصولاً اقتصاد خانواده علمی قابل فراگیری است یا امری ذاتی است که از عهده ما خارج است؟» وی پاسخ می‌دهد: «اقتصاد خانواده یکی از شاخه‌های علم اقتصاد است که سال‌هاست در بسیاری از دانشگاه‌های معتبر دنیا تدریس می‌شود و برای کسب موفقیت در اداره امور خانواده لازم است که با برخی از اصول این علم آشنا شویم؛ اما بخشی از فراگیری هنر اقتصاد خانواده در اجتماع و در برخورد با مردم حاصل می‌شود.

جالب است بدانید بر اساس یافته‌های متخصصین بانک مرکزی مردم استان‌های آذری‌زبان کشور تعادل بیشتری بین هزینه‌ها و درآمدهایشان برقرار می‌کنند و در مقابل مردم نواحی شمال کشور که به دست و دلبازی مشهور هستند، بعضاً درآمدهای ماه‌های آینده خود را هم صرف مخارج امروزشان می‌کنند.

بنابراین اقتصاد خانواده کلیه رفتارهای روزانه افراد را شامل می‌شود و طبعاً محیط‌زیست و شرایط اقلیمی زندگی فرد هم بر تصمیمات اقتصادی او تأثیرگذار خواهد بود.»

وی در ادامه می‌گوید: «اقتصاد خانواده تنها محدود به خانواده‌های مرفه و ثروتمند نیست. این علم برای اقشار کم‌درآمد که اتفاقاً دخل و خرجشان هم خوانی ندارد، کاربردهای بیشتری خواهد داشت.

از نکات قابل‌توجه در اقتصاد خانواده این است که افزایش درآمد به معنی بهبود معاش خانواده نیست، بلکه افزایش درآمد افزایش هزینه‌ها را به دنبال خواهد داشت؛ بلکه مدیریت هزینه‌هاست که هنر گردانندگان اقتصاد خانواده را آشکار می‌کند. خانواده‌ها نمی‌توانند هنگام مواجه با کمبود بودجه‌شان یک متمم بودجه بیاورند و قال هزینه‌های اضافی را بکنند؛ بنابراین باید قادر باشند هزینه‌ها را مدیریت کنند.

مدیریت اقتصاد خانواده هم مثل تمامی شاخه‌های علم اقتصاد نیاز به اطلاعات دارد تا به بهترین نحو تصمیم‌گیری کند پیش از تصمیم‌گیری در خصوص هر مطلبی باید از خودتان بپرسید آیا هزینه‌های این کار از عهده من برمی‌آید؟ و یا اصلاً نیازی به انجام این کار و هزینه‌هایش هست؟»

این کارشناس مسائل اقتصادی در پایان می‌گوید: «آنچه اقتصاد خانواده را منحصربه‌فرد می‌کند وجود ارتباطات درونی بین نقش‌های شغلی و خانوادگی است. با این ‌وجود نباید فعالیت‌های اقتصاد خانواده را شوخی و سرگرمی دانست؛ بلکه باید با جدیت و برنامه‌ریزی دقیق آنها را پیگیری کرد. این بدان معناست که تمام اعضای خانواده موظف‌اند از سیاست‌های اقتصادی خانواده در جهت پیشبرد اهداف آن تبعیت کنند.

مديريت اقتصادي خانواده در شرايط عادي بايد بر اساس ميزان درآمدهاي هر يك از اعضاي خانواده و هزینه‌ها تنظيم شود. همان‌طور كه در خانواده، والدين بايد مديريت عاطفي، رواني و اجتماعي را اعمال كنند، در بحث هزینه‌ کردن و ايجاد تعادل بين دخل‌وخرج نيز نياز به مديريت است.»