چطور می‌توان به یک دانش‌آموز موفق در عرصه‌های مختلف تبدیل شد؟- بخش نخست

دانش‌آموز تراز انقلاب اسلامی کنشـگر و اثرگذار

کد خبر: ۲۹۸۰۹۳

تاریخ: ۰۱ آبان ۱۴۰۳ - ۲۰:۱۳

گروه گزارش

خب، حرف من این است: من می‌گویم شما جوانِ امروز باید از قضایای مختلف تحلیل داشته باشید؛ صِرف احساسات کافی نیست. حالا من منظور خودم را از این حرف شرح می‌دهم. شما باید از اصل انقلاب اسلامی تحلیل داشته باشید؛ از قضیه‌ دفاع مقدس، جنگ هشت‌ساله، باید تحلیل داشته باشید؛ از قضایای گوناگونی که در دهه‌ ۶۰ اتفاق افتاد همین‌جور؛ از واگرایی‌هایی که در دهه ۷۰ اتّفاق افتاد باید تحلیل داشته باشید؛ از حوادث گوناگونی که در دهه‌ ۸۰ و ۹۰ اتّفاق افتاد باید تحلیل داشته باشید؛ یعنی بدانید و تشخیص بدهید که این حادثه چه بود، از کجا شروع شد، چه کسی پشت این حادثه بود، چه چیزی نتیجه‌ این حادثه شد؛ اینها تحلیل است. (بیانات رهبر معظم انقلاب در جمع دانش‌آموزان و دانشجویان 10/8/۱۴۰۲)

دانش‌آموز تراز انقلاب اسلامی عاشق کشور، نظام و مردم است و باید بداند جانش در گرو حفظ کشورش است. این دانش‌آموز باید طوری تربیت شود که دفاع از کشور را مقدس بداند و خونش را برای کشور افتخار می‌داند و برای حفظ نظام خود مرز ایران و سوریه نمی‌شناسد و می‌داند که نظام جمهوری اسلامی حدومرز ندارد و باید برای گسترش نظام جمهوری اسلامی از جان و مال خود بگذرد.

ویژگی‌های اصلی نسل مفید انقلاب اسلامی

دارای اعتمادبه‌نفس: دانش‌آموز تراز انقلاب اسلامی باید طوری تربیت شود که دارای اعتمادبه‌نفس باشد و در مواجهه با چالش‌ها دچار ترس و نگرانی نشود. او باید با روحیه قوی از تجربه‌ کردن نهراسد و همواره از ایده و عقیده‌اش دفاع کند. با عزت نفس هرگز به‌خاطر منافع دیگران حق و حقیقت را پایمال نمی‌کند.

باایمان: در یک مدرسه تراز انقلاب اسلامی دانش‌آموزانی تربیت می‌شوند که ایمان در آنها یک باور قلبی است؛ باوری که به زندگی انسان جهت می‌دهد و در چگونه زیستن او نقش مهمی دارد و محور ارزش‌گذاری برای اندیشه‌ها و عملکردهای آنان است و در سایه این امنیت، تعهدات و مسئولیت‌هایی برای افراد به‌وجود می‌آید که باید قبول داشت و به آن عمل کرد.

دفاع‌کننده از مصالح کشور: او باید بداند که مردم کشورش و تمام کشورهای مسلمان همانند خواهر و برادر خودش هستند و برای حفظ ناموس و جان آنان همانند خانواده خود دفاع کند و خانواده اصلی خود را خانواده جامعه مسلمانان بداند.

شجاعت: یکی از مفاهیم بارز انقلاب اسلامی شجاعت بوده و هست؛ نظامی که با شهادت و شجاعت یک رهبر مدیر و مقتدر به ثمر نشست و به دنبال پرورش نسلی است که با شجاعت و قدرت از حق و حقیقت و درد مظلوم در برابر ظالم دفاع می‌کند و به دنبال عدل و عدالت است.

دارای ابتکار: با نگاهی اجمالی به سطح رشد کشور و نگاهی به ابرقدرت‌ها و همچنین محرومیت‌های موجود در برخی جوامع به‌ظاهر متمدن، داشتن دانش‌آموز مبتکر و خلاق و دارای سبک و ایده، ضروری به نظر می‌رسد.

تربیت دانش‌آموزانی که در سایه انقلاب اسلامی بتوانند از تفکر صحیح، استعداد و خلاقیت بهره ببرند و مبتکر طرح‌هایی نوین در جهت رشد و تعالی کشور شوند.

پیشرو و فعال: کشور ما با تمدن هزاران ساله خود، همواره پیشرو و سرآمد تمام جوامع بوده است. دانش‌آموز تراز انقلاب اسلامی باید این نکته را بیاموزد که به تمدن اصیل و ناب خود ببالد و سعی در حفظ این برتری در برابر جوامع دیگر داشته باشد و همواره فعال و پرتلاش باشد تا مبادا از دیگران عقب بماند.

باحیا: دانش‌آموز تراز انقلاب اسلامی طوری تربیت می‌شود که همواره مراقب نفسش است و در مقابل عمل نادرست، نیروی بازدارنده درونی دارد و با حیای درونی‌ای که دارد اعمال ناپسندی را که در عرف جامعه می‌بیند را در خودکنترل کند و از مذمت مردم نمی‌هراسد.

دانش‌آموز تراز انقلاب اسلامی

حجت‌الاسلام‌والمسلمین پور ثانی، معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش‌وپرورش توجه به آسیب‌های اجتماعی، هویت و امید آفرینی را از مهم‌ترین وظایف معاونت پرورشی وزارت آموزش‌وپرورش عنوان کرده و می‌گوید: «رهبر معظم انقلاب تأکید دارند که در حوزه آسیب‌های اجتماعی از ظرفیت دانش‌آموزان برای کاهش آسیب‌های اجتماعی استفاده شود. در خصوص هویت عقلانی هم ایشان بر شعار‌ها همراه با حفظ هویت و توجه به مسائل عقلانی تأکید می‌کنند.

اینکه دانش‌آموز در کاهش آسیب‌های اجتماعی کار کند به ما نشان می‌دهد که دانش‌آموز تراز انقلاب اسلامی، یک دانش‌آموز اثرگذار و یک دانش‌آموز کنشگر است و این اتفاق در تشکل‌های امینی همچون اتحادیه انجمن‌های اسلامی شکل می‌گیرد.»

معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش‌وپرورش در ادامه می‌گوید: «آنچه که اتحادیه انجمن‌های اسلامی را با دیگر تشکل‌های دانش‌آموزی متمایز کرده است وجود نماینده رهبری در این تشکل است. عنصر ناظر در بسیاری از تشکل‌ها و فعالیت‌های تربیتی مغفول مانده است؛ اما در اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانش‌آموزان این عنصر موجود است.»

وی با بیان اینکه سند تحول بنیادین دانش‌آموز را تمام ساحتی و موجودی می‌داند که کنشگر است؛ می‌گوید: «دانش‌آموز کسی نیست که فقط در کلاس درس ریاضی بخواند؛ آن‌قدر که فعالیت اجتماعی و فرهنگی برای دانش‌آموز سود تربیتی دارد؛ شاید حضور در کلاس درس مؤثر نباشد. لذا فعالیت در تشکل دانش‌آموزی یک اصل برای دانش‌آموزان است. باید آن‌قدر این تشکل‌ها متنوع باشند که دانش‌آموزان به یکی از این تشکل‌ها علاقه‌مند شوند.»

وی با تأکید بر اینکه مسئول باید دغدغه تربیت دانش‌آموز را داشته باشد؛ می‌گوید: «من شخصاً شاهد بودم که آقای رئیسی رئیس‌جمهور در ابتدای یک سفر استانی به وضعیت یک اردوگاه دانش‌آموزی رسیدگی کرد یا شاهد بودیم در این مدت سه ساله، رئیس‌جمهور ۴ بار با دانش‌آموزان دیدار داشته و با آنان ملاقات می‌کند.»

کلیدهای موفقیت در فعالیت‌های فرهنگی دانش‌آموزان

این سؤال بسیاری از دانش‌آموزان، به‌ویژه تشکل‌های دانش‌آموزی است: «چرا در فعالیت‌های فرهنگی موفق نیستیم؟ چرا موفقیت‌ها و بهره‌وری کم است و چه کنیم که سود و هزینه حداقل با هم برابر باشد؟ چه کنیم که هم به وظیفه عمل کنیم و هم به نتیجه برسیم؟

برای فعالیت‌های فرهنگی باید، آمادگی روحی و معنوی داشته باشید. به تکلیف و وظیفه عمل کنیم و خیلی به فکر نتیجه نباشیم. نتیجه‌گرایی، ما را از تکلیف‌گرایی و عمل به وظیفه، دور می‌کند. نتیجه‌گرایی، سبب می‌شود که محاسبات ما به هر دلیلی، به خطا منجر شود؛ اما این به معنای فقدان تدبیر و مدیریت نیست. فعالیت فرهنگی، وسیله است؛ نه هدف؛ وسیله‌ای برای انجام تکلیف و وظیفه. اگر تکلیف و وظیفه را خوب انجام دهیم، نتیجه را نیز به دنبال خواهد داشت.

فعالیت‌های فرهنگی را به یک فعالیت جمعی تبدیل کنیم. همفکری و همکاری دیگران و استفاده از عقل جمعی و توان جمعی در فعالیت‌های فرهنگی، مؤثر است. کار فردی و فعالیت‌های فردی، اثربخش نیست.

کار جمعی، به مدیریت بر کارها و تقسیم کارها وابسته است. تا می‌توانید، کارها را تقسیم و تفکیک کنید؛ مثلاً در فعالیت‌های فرهنگی، کمیته‌های مختلفی مانند کمیته تبلیغات، کمیته اجرائی، کمیته پشتیبانی و مالی، کمیته روابط‌عمومی و... تشکیل دهید و در این کمیته‌ها و بخش‌ها از افراد و نیروهای مختلف، استفاده کنید.

مدیر باید مدیریت کند. کار مدیر، هماهنگی بخش‌ها در تقسیم کارهاست؛ نه دخالت در کارها. یکی از مهم‌ترین مراحل عدم موفقیت فعالیت‌های فرهنگی، دخالت مدیر در کارها، به‌ویژه در امور جزئی است. مدیریت، نظام هماهنگ‌کننده و مهار از راه دور است و تفویض اختیار و اعتماد به توانایی نیروها، اصل مهمی در مدیریت‌های فرهنگی است.

محمدعلی لیالی، فرهنگی برایمان درباره تشکیل اتاق فکر توضیح می‌دهد: «قبل از اینکه بخواهید یک فعالیت فرهنگی انجام دهید، جلساتی تشکیل دهید و موانع و معایب و مزایا و ضرورت‌ها و مقتضیات آن فعالیت فرهنگی را بسنجید و اجازه دهید همه افراد ابتدا نظرات خود را اعلام کنند و بعد تمام مسائل، حتی جزئیات، مورد گفت‌وگو قرار گیرد. اتاق فکر و برنامه‌ریزی فرهنگی را از مدیریت فرهنگی، تفکیک کنید.»

این فرهنگی در ادامه توصیه دارد که فعالیت‌های فرهنگی را به نام دیگران انجام دهید. وی در ادامه می‌گوید: «اصرار نداشته باشید که فعالیت به نام شما (نهاد رهبری، بسیج دانشجویی، جامعه اسلامی، انجمن اسلامی و...) ثبت شود؛ زیرا هر شخص و نهادی، موافقین و مخالفینی دارید و این موجب می‌شود عده‌ای در فعالیت فرهنگی شما شرکت نکنند. سعی کنید فعالیت خود را به نام دانش‌آموزان انجام دهید؛ مثلاً با عنوان جمعی از دانش‌آموزان مدرسه... هیئت مذهبی مدرسه یا تشکل‌های دانش‌آموزی.»

لیالی در تکمیل صحبت‌هایش می‌گوید: «به اولویت‌ها و ضرورت‌ها در فعالیت‌های فرهنگی توجه کنید. اصرار نداشته باشید که تمام فعالیت‌های فرهنگی، دینی، ملی، سیاسی و... را انجام دهید؛ بلکه سعی کنید اولویت‌ها و ضرورت‌ها را برگزینید؛ زیرا توان شما اندک و محدود است و نمی‌توانید با توان اندک و محدود و زمان و مکان محدود، تمام کارها را انجام دهید.

موانع و محدودیت‌ها را در فعالیت‌های فرهنگی جدی بگیرید. در فعالیت‌های فرهنگی، ده‌ها و صدها مانع غیرقابل‌پیش‌بینی وجود دارد؛ از موانع انسانی گرفته تا موانع و محدودیت‌های مالی و سخت‌افزاری.

حداکثر موفقیت شما 50 درصد است. به خود بباورانید که اگر موفق‌ترین مدیر در عرصه مدیریت فرهنگی هم باشید، تنها 50 درصد از پیش‌بینی‌هایتان در فعالیت‌های فرهنگی تحقق می‌یابد.

فراموش نکنیم که در هر کاری، به‌ویژه فعالیت فرهنگی، محدودیت‌ها، موانع، سختی‌ها، رقابت‌ها و تعارض‌های زیادی پیش می‌آید و امکان موفقیت تمام برنامه‌ها و ایده‌آل‌ها میسر نیست.

ثبت نقاط مثبت و منفی؛ تجربه‌های تلخ‌ و شیرین و نقاط قوت و ضعف را در فعالیت‌های فرهنگی یادداشت کنید. دفتری را به‌عنوان دفتر ثبت تجربه‌های تلخ ‌و شیرین و فعالیت‌های فرهنگی قرار دهید و نکات مثبت و منفی را در آن یادداشت کنید و قبل از هر برنامه‌ای، به یادداشت‌های خود در این دفتر مراجعه کنید.»

موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان

موفقیت تحصیلی فرزندان در دوران تحصیل از نگرانی‌های اساسی بسیاری از خانواده‌ها به‌شمار می‌رود به‌طوری‌که به روش‌های مختلفی سعی در بهبود عملکرد فرزندانشان دارند. شاید فکر کنید موفقیت در دوران تحصیل رابطه زیادی با ضریب هوشی افراد دارد، اگرچه تا حدی درست فکر می‌کنید؛ اما این همه‌ حقیقت نیست. هوش بالا سبب درک بهتر و ساده‌تر مفاهیم درسی در دوران تحصیل می‌شود؛ اما برای موفقیت در تحصیل به‌تنهایی کافی نیست. علاوه‌بر هوش، عوامل بیرونی و درونی بسیاری بر نمرات، توانایی یادگیری و در نتیجه موفقیت تحصیلی افراد تأثیرگذار است.

مرضیه سیاهکل، مشاور کودک و نوجوان به گزارشگر کیهان می‌گوید: «خانواده نقش تاثیرگذاری در موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان دارند. خانواده اولین مکانی است که افراد در آن زندگی می‌کنند و تربیت می‌یابند. دیدگاه خانواده نسبت به تحصیل فرزندان، ایجاد آرامش در خانه، ارتباطات قوی میان والدین و فرزندان و تشویق فرزندان تأثیرات عمیقی در موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان دارد.»

این مشاور در ادامه می‌افزاید: «هوش هیجانی همان چیزی که بر اساس نظر دانشمندان می‌تواند عاملی برای موفقیت افراد باشد، هوش هیجانی می‌تواند برای کنترل استرس و اضطراب به فرد کمک کند. خلاقیت، ارتباط مناسب با دیگران، استفاده از حواس پنج‌گانه و تجربیات مناسب از حواس همگی در محدوده هوش‌ هیجانی، هوش‌ عاطفی یا همان هوش‌ احساسی جای می‌گیرند البته بدانید که هوش‌ هیجانی قابلیت رشد و پرورش هم دارد و هرچه بهتر و موفق‌تر بتوانیم آن را مدیریت و پرورش دهیم، تأثیرات مثبتی از آن در زندگی‌ خود مشاهده خواهیم کرد.»

وی در تکمیل صحبت‌هایش می‌گوید: «وضعیت اجتماعی دانش‌آموزان از دوران مهدکودک به بعد در کیفیت یادگیری نقش قابل‌توجهی دارد. ارتباطات دوستانه مشکلات رفتاری را کاهش می‌دهد و سبب بهبود مهارت‌های کودک و کسب نمرات بهتر او خواهد شد. تغییر و تحول در ارتباطات دوستانه‌ افراد در دوره نوجوانی، مسیر آینده‌ فرد را مشخص می‌کند. تغییرات دوران نوجوانی در آینده فرد تاثیر می‌گذارد و باعث شکست و موفقیت شخص می‌شود. انتخاب دوستان در مرحله‌های مختلف زندگی افراد نقش مهمی در موفقیت یا شکست شما در آینده دارد، پس در انتخاب دوستان خود دقت و آنها را هوشمندانه انتخاب کنید.

طبق مطالعات و تحقیقاتی که در این حوزه روانشناسی انجام شده است، نشان ‌داده‌ شده است که کنجکاو بودن از عوامل مهم و تأثیرگذار موفقیت در تحصیل است تا جایی که اثر آن را از هوش نیز بیشتر دانسته‌اند. کنجکاوی حالتی از اصرار به یادگیری و دریافت حقایق است که باعث می‌شود ذهن بازتر شود و نظرات، سبک زندگی و موضوعات مختلفی را بفهمد. افراد کنجکاو اهل مطالعه و پرسشگر هستند.»