دلایل بی‌انگیزگی برای درس‌ خواندن و راهکارهای رفع آن-بخش دوم

موفقیت در امتحان از بازوی خود با تکیه‌ بر یادگیری صحیح

کد خبر: ۲۸۸۶۹۰

تاریخ: ۰۲ خرداد ۱۴۰۳ - ۲۰:۳۰

باید علت اساسی تقلب را شناخت و درصدد برطرف‌ کردن آن بود. به‌عبارت ‌دیگر، وقتی که تقلب دانش‌آموز مشخص شد، مشخص کرد که چرا از بین راه‌های مختلف، تقلب را انتخاب کرده است؟! آیا به‌اندازه کافی درس نخوانده است؟ آیا عادت به تقلب دارد؟ آیا به امید کسب نمره بالاتر بوده است؟ در هرکدام از موارد، می‌توان راهکار ویژه آن را ارائه داد؛ مثلاً اگر علت تقلب، کسب نمره بالاتر بوده است، باید دانش‌آموز را توجیه کرد که خوب درس‌خواندن بسیار مهم‌تر از کسب نمره بیشتر است و فایده‌های زیادتری هم در پی خواهد داشت.

به دانش‌آموزان توضیح داده شود که تقلب، انتخاب صحیحی نیست و راه‌های دیگر وجود دارند که با آن می‌توانند نتایج بهتر و ماندگارتری را به دست آوردند. باید درستکاری مورد تشویق قرار گیرد و اهمیت تلاش درستکارانه و صادقانه در ذهن دانش‌آموز نقش بندد. اگر مشکلی در زمینه یادگیری و مهارت‌های دیگر وجود دارد؛ باید بیشتر به آن توجه کرد و این مهارت‌ها را آموزش داد و آنها را برای روز امتحان آماده ساخت و در نهایت، امتحان در عین وجود جو اعتماد و راحتی باید کنترل شده باشد که کسی سوءاستفاده نکند.

گاهی شرایط در خانه و مدرسه به‌گونه‌ای است که به طور غیرمستقیم دانش‌آموز را متمایل به تقلب می‌کند. محیط آکنده از رقابت برای گرفتن نمره بالا و تأکید زیاد بر برد و باخت، احتمال تقلب را زیاد می‌کند. ترس از آوردن نمره پایین و چشم و هم‌چشمی و توقعات غیرواقع‌بینانه از دانش‌آموز نیز انگیزه تقلب را ایجاد می‌کند؛ بنابراین با استفاده از شیوه‌هایی که احساس حقارت دانش‌آموز را کاهش داده، اعتمادبه‌نفس وی را افزایش می‌دهد و با توقعات واقع‌بینانه از دانش‌آموز، می‌توان انگیزه تقلب را کاهش داد.

در این گزارش سعی‌مان بر این است شما را از فاجعه تقلب کردن آگاه کنم و بگویم که چرا تقلب نکنیم و این عادت بد را ترک کنیم؟

شایع‌ترین دلایل تقلب

دلیل ترس از گرفتن نمره کم در درس و تحقیر شدن پیش دانش‌آموزان و خانواده یکی از شایع‌ترین دلایل تقلب در امتحان

است.

حشمتی معاون مدرسه به گزارشگر کیهان درباره شایع‌ترین دلایل وقوع تقلب توسط دانش‌آموزان سر جلسه امتحان می‌گوید: «از نظر من علت تقلب بی‌توجهی بعضی از مراقبان امتحان و سوءاستفاده دانش‌آموزان از مکان‌هایی است که دور از دید مراقبان قرار دارند.

گاهی هم جوّ کلاس و بچه‌هایی که تقلب می‌کنند، عاملی می‌شود که دانش‌آموزان دیگر هم جوگیر شوند. گاه یک نوع بیماری روانی و عادت برای بعضی دانش‌آموزان شده است.»

موسی‌پور مشاور مدرسه می‌گوید: «به نظر من کسانی دست به کارهایی مانند تقلب می‌زنند که یا درس خود را به‌خوبی نخوانده‌اند و یا اضطراب و دلهره زیادی دارند که اگر نمره بالایی نگیرند، از طرف خانواده و فامیل سرزنش شوند. برای همین، این کار خیلی بد را که شاید آخر آن خیلی خوشایند هم نباشد، در پیش می‌گیرند.»

وی در ادامه می‌گوید: «علت اصلی این کار عدم مطالعه است. علت‌های دیگری هم دارد مثل؛ کسانی که تقلب می‌کنند در نزد بعضی دانش‌آموزان شجاع به نظر می‌رسند. دوم اینکه این کار در بین بعضی دانش‌آموزان عادت شده است و با وجود این که مطلب را بلد هستند، بازهم تقلب می‌کنند!»

این مشاور مدرسه در تکمیل صحبت‌هایش می‌گوید: «تقلب در بین دانش‌آموزان به مشکلات آنان بستگی دارد. بعضی از دانش‌آموزان هستند که به‌خاطر مشکلات خانوادگی و یا دعوای پدر و مادر نتوانسته خوب درس خود را بخواند و چون دوست ندارد نمره تک بگیرد، رو به تقلب می‌برد و یا در بعضی خانواده‌ها به دلیل وضعیت مالی دانش‌آموز مجبور است که سرکار برود تا آبروی خانواده خود را حفظ کند و از درس ‌خواندن بازمی‌ماند و مجبور است تقلب کند و دیگر این که دانش‌آموز عادت به این کار کرده است و به امید این که روز امتحان تقلب می‌کند و نمره قبولی می‌گیرد، درس خود را نمی‌خواند و این هر سه باعث شرمندگی جامعه و حتی خود دانش‌آموزان است و بر حیثیت جامعه هم لکه وارد می‌کند.»

مهربان‌خو یک معلم می‌گوید: «علاقه کمتر به مطالعه، افزایش نمره به‌عنوان ملاک برتری و نه سطح فهم، عدم تأمل بر دروس با توجه ‌به مدت کم آموزش نه‌چندان درست درس‌ها، عدم توجه دانش‌آموز به اینکه فهمیدن مهم‌تر از نمره است، کمبود مطالعه درسی و غیردرسی و...همگی از عوامل شایع زمینه‌ساز تقلب دانش‌آموزان محسوب می‌شوند.»

وی در ادامه می‌افزاید: «چون ملاک مدرسه برای قبولی و مدرک دادن به دانش‌آموزان فقط نمره است به‌خاطر همین، هر کس تلاش می‌کند که نمره قبولی بگیرد به هر شیوه که شده. اگر ملاک قبولی عوض شود دیگر کسی تقلب نمی‌کند و برای یادگیری امتحان می‌دهند.»

در جمع‌بندی نظرات باید بگوییم تقلب در صورتی انجام می‌شود که انسان اعتمادبه‌نفس خود را از دست بدهد و وقتی که انسان، اعتمادبه‌نفس خود را از دست بدهد نمی‌تواند درس بخواند.

بعضی دیگر بر اثر ترس از والدین و معلم تقلب می‌کنند که باعث می‌شود دانش‌آموز تبدیل شود به انسانی که بدون تقلب نمی‌تواند به درس خود ادامه دهد. در این میان بعضی از دوستان هستند که دیگران را به‌خاطر ترسو بودن یا این که جرأت تقلب ندارد، وسوسه می‌کنند تا تقلب کند! به نظر من اگر انسان به خود بگوید که من می‌توانم تقلب کنم، ولی نمی‌کنم، بهتر است و این‌گونه دوستان به درد دوستی نمی‌خورند؛ چرا که امام صادق فرمودند: «نداشتن دوست بهتر از داشتن دوست ناباب است.»

خاطرات عبرت‌آموز جلسه امتحان

همه کسانی که به‌گونه‌ای با درس و مدرسه در ارتباط‌اند، جمله «لطفاً نگاهتان به ورقه خودتان باشد.» را شنیده‌اید. این جمله را همه معلمان موقع امتحان‌گرفتن مطرح می‌کنند. راستش را بخواهید، این جمله معنای محترمانه «هرگز تقلب نکنید» است.

مهران الله‌وردی یک دانش‌آموز دوره دبیرستان با ورق ‌زدن خاطرات ذهنی‌اش می‌گوید: «برگه تقلبم را بااحتیاط کم‌کم بیرون کشیدم. سالن امتحان دور سرم می‌چرخید؛ ذهنم کاملاً مشغول بود. پیش خودم گفتم: «آقای حسینی‌نژاد بقیه مراقب‌ها را خبر می‌کند و مرا از جلسه امتحان بیرون می‌کند. آخر این چه غلطی بود که من کردم! این درس را می‌افتادم و تقلب نمی‌کردم.»

سر بر‌گرداندم، آقای حسینی‌نژاد پشت سرم ایستاده بود. دستش را روی شانه‌ام گذاشت و گفت: «پسرم!» بعد هم یواشکی تقلب را از مشتم در‌آورد و بی‌هیچ عکس‌العملی رفت. یعنی هیچ‌کس خبردار نشد که من تقلب کرده‌ام! از آقای حسینی‌نژاد هزار بار تشکر کردم و خجالت‌زده و پشیمان به خانه برگشتم. اگر برخورد سازنده و متعادل آقای حسینی‌نژاد نبود، شاید هیچ‌وقت این‌چنین به عمق اشتباهم پی نمی‌بردم.»

ویژگی‌های دانش‌آموزان خاطی در امتحان

از رودابه بهارلو، مشاور مدرسه سؤال می‌کنم: «عوامل پدیدآورنده تقلب چه هستند؟»

وی پاسخ می‌دهد: «وقتی دانش‌آموز به هر دلیل به دنبال کسب نمره د‌لخواه است، اگر نتواند آن را از راه صحیح به دست آورد و شرایطی مانند سخت‌گیر نبودن مراقب جلسه امتحان، فراهم باشد احتمال اقدام به تقلب زیاد است. توقعات نادرست و خارج از ظرفیت دانش‌آموز از سوی اولیا و مربیان. سهل‌انگاری در انجام تکالیف و مطالعه کم و بی‌دقت در ایام آموزش و در نتیجه، عدم آمادگی برای امتحان. مشغول بودن دانش‌آموز به کارهای غیردرسی و فرعی (بازی، تلویزیون، رایانه و...) به‌گونه‌ای که دقت مطالعه برای وی باقی نمی‌ماند. نپذیرفتن شکست در امتحان به دلیل ترس از والدین یا به دلیل حفظ آبرو و موقعیت خویش در خانواده و هم‌کلاسی‌ها. عقب‌ماندگی درسی و یاد نگرفتن مواد آموزشی. دست‌کم گرفتن امتحان و عادت به تقلب. احساس برتری‌طلبی و شجاعت به دلیل انجام تقلب. وجود عوامل روانی مانند: راحت‌طلبی، اضطراب، اعتمادبه‌نفس پایین و کم‌ بودن هوش و حافظه. فقدان روش تربیتی صحیح در خانواده به همراه هرج‌ومرج در آن.»

این مشاور درباره ویژگی‌های دانش‌آموزانی که بیشتر در پی تقلب هستند، می‌گوید: «رفتارهای غیرصادقانه و دروغین دارند. از راه‌های نادرست برای رسیدن به اهداف خویش استفاده می‌کنند. به حقوق دیگران کمتر احترام می‌گذارند. مسئولیت‌پذیر نیستند. درشت ‌گویند و میل شدید به برتری نسبت به دیگران دارند.»

چرا تقلب نکنیم؟

خب وقتی ما تقلب بکنیم درواقع چه کسی را فریب می‌دهیم؟ ظاهرش این است که معلم را فریب دادیم. ولی واقعیت چیست؟ آیا معلم‌ها با درس‌خواندن یا نخواندن ما آینده‌شان دستخوش تغییر می‌شود؟ آیا ممکن است اگر ما نمره بالایی در آزمون بیاوریم یا نمره پایینی کسب کنیم مسیر زندگی‌شان عوض شود؟ وقتی ما تقلب می‌کنیم خودمان را گول‌ زده‌ایم؛ فرصت آزمایش جدی را از خودمان گرفته‌ایم. باعث شده‌ایم کسانی که ما را دوست دارند و می‌خواهند و می‌توانند به ما کمک کنند، ما را بی‌نیاز از هر کمکی بدانند و در نتیجه هیچ ‌چیزی عوض نمی‌شود. اگر شما یک ماشین خراب را هزار کیلومتر با جرثقیل بکشید و طوری وانمود کنید که هیچ مشکلی ندارد، این ماشین هیچ‌وقت تعمیر نمی‌شود. در شرایط آموزش آنلاین هم که تقلب در امتحانات مجازی بسیار ساده و راحت هست، به نفع خود شماست که تقلب نکنید و مسیر موفقیت‌تان را از بین نبرید.

اگر استدلال من را دوست نداشتید و فکر کردید که باید هنوز برگه‌های میکرو و نانوی تقلبتان را در دستکش و جوراب و زیر ساعت‌مچی جاسازی کنید؛ یا هنوز معتقدید با تلسکوپ نگاه‌ کردن جواب‌ها از روی برگه میز کناری بهتر است؛ یا کش‌رفتن سؤال‌ها را آسان‌تر از درس ‌خواندن می‌دانید که هیچ، اما اگر متوجه شدید که ارزش آینده‌تان از قضاوت معلم و پدر و مادر بیشتر است و خودتان را مهم‌ترین آدم زندگی خودتان می‌دانید، همین امروز بی‌خیال تقلب بشوید.

شاید تابه‌حال نمی‌دانستید که آزمون و امتحان‌ دادن هم مهارت خاص خودش را دارد که اگر شما این تکنیک‌ها و روش‌ها را بلد باشید، به‌مرور نتایج بهتری از این آزمون‌ها خواهید گرفت. شاید برایتان سؤال باشد که این مهارت‌ها را چگونه باید یاد بگیرید؟ فقط کافی است که در دوره غیرحضوری مدیریت آزمون شرکت کنید. در این دوره بهترین مشاورین تحصیلی، تمام نکاتی که لازم است برای شرکت در آزمون‌ها و امتحان ‌دادن بدانید را فقط در دو ساعت به شما آموزش می‌دهند.

به تمرین نکاتی که در این کارگاه به شما گفته می‌شود، می‌توانید بهترین خودتان را در هر آزمون نشان دهید و تمامی چیزهایی که می‌دانید را در امتحان استفاده کنید.