بررسی اثرات حضور ناوگروه 86 در آب‌های بین المللی

نمایش قدرت ایران در پهنه اقیانوس‌های جهان

کد خبر: ۲۸۸۶۸۴

تاریخ: ۰۲ خرداد ۱۴۰۳ - ۲۰:۳۰

محمود آلاشتی

رضا محمودپور

سابقه ماموریت هشت‌ماهه ناوگروه 86 نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران که با ترکیب ناوبندر مکران و ناو رزمی دنا از اردیبهشت‌ماه سال 1401 آغاز شد را بایستی در زمانی جست‌وجو کرد که قدیمی‌ترین جرم شناخته‌شده بین‌المللی تاریخ بشر یعنی دزدی دریایی دوباره در سایه گسترش فقر، فقدان حاکمیت منسجم برخی از کشورهای حاشیه خلیج عدن و زیاده‌خواهی غربی‌ها در چپاول سایر سرزمین‌ها و البته حمایت مردمانی که این نوع دزدی را نوعی دفاع از آب‌های سرزمینی خود تلقی می‌کردند این‌بار در آب‌های ساحلی سومالی و خلیج عدن سر باز گشود. و دزدی دریایی از بازاری نوظهور به صنعتی پررونق تبدیل و حمل‌ونقل آسان و ارزان دریایی کالا و انرژی را به مخاطره انداخت.

این تهدید پرهزینه، نگرانی سازمان بین‌المللی دریانوردی و برنامه جهانی غذا را به دنبال داشت تا اینکه در 7 اکتبر 2008 میلادی شورای امنیت سازمان ملل متحد با تاکید بر اینکه مقابله با دزدی دریایی فراتر از حقوق حاکمیتی دولت‌هاست، با صدور قطعنامه 1838 کشورهای جهان را به مبارزه با دزدان دریایی سومالی فراخواند.

نیروی دریایی ارتش نیز، علی‌رغم ابراز تردید برخی از دوستان و بدخواهی برخی از دشمنان، با استناد به فرمان فرمانده معظم کل قوا و تکیه بر توانمندی و تخصص کارکنان متعهد خود، از همین سال (1387) ناوگروه‌هایی را جهت حراست و حفاظت از منافع ملی و حفظ ‌پرستیژ بین‌المللی خود به آب‌های آزاد اعزام نمود که این ناوگروه‌ها مقدمه آموزش کارکنان جوانان متخصص و کسب اعتماد به نفس لازم را برای دریانوردی ناوگروه 86 و عبور از اقیانوس‌ها فراهم نمود. و ناوگروه 86 را برای تامین امنیت منافع ملی کشور و مشارکت در زنجیره تامین کالا و انرژی به آب‌های اقیانوسی کشاند.

البته این مشارکت در زنجیره تامین انرژی و کالا علاوه‌ بر تثبیت جایگاه ایران به عنوان یکی از قدرت‌های دریایی، دستاوردهای مهم دیگری نیز برای کشور به دنبال داشت که می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

۱. ایمن‌سازی شبکه حمل‌ونقل دریایی کشور برای توسعه دریامحور با پیوند زدن سیستم حمل‌ونقل و ارتباطات ملی با سیستم حمل‌ونقل و ارتباطات بین‌المللی:

امروزه حمل‌ونقل دریایی یکی از اجزای مهم اقتصاد ملی محسوب می‌گردد و کشورهای ساحلی در جهت گسترش رفاه عمومی و کاستن از بحران‌های اجتماعی و امنیتی خود تلاش می‌نمایند تا با ایجاد زیرساخت‌های لازم و توسعه دریامحور از این نعمت الهی(ساحل‌نشینی و دسترسی به آب‌های آزاد) بیشترین بهره را ببرند. البته پرواضح است که توسعه دریایی بدون توسعه امنیت امکان‌پذیر نیست که ناوگروه 86‌، این توسعه امنیت را به درستی اعمال و به همه فعالان اقتصاد ملی و فراملی دریایی اطمینان داد که توان ایمن‌سازی شبکه حمل‌ونقل دریایی جمهوری اسلامی ایران و پیوند آن با شبکه تجارت جهانی را در گستره جغرافیایی جهان دارد.

۲. بالا بردن قدرت مانور ایران در پهنه‌های اقیانوسی جهان با ایجاد اعتماد به نفس ملی برای توسعه تحقیقات علمی اقیانوس‌شناسی:

دریاها و اقیانوس‌ها به‌عنوان میراث مشترک بشری و شاهراه ارتباطی بین ملت‌ها‌، منبع تولید غذا، حمل‌ونقل، گردشگری و انرژی بوده و با رشد جمعیت و نیاز بیشتر به منابع، بهره‌برداری انسان‌ها از اقیانوس‌ها نیز افزایش یافته، که این بهره‌برداری‌ها بدون انجام پژوهش‌های اقیانوس‌شناسی ممکن نبوده و لازم است تا با ایجاد دانشگاه‌ها و مؤسسه‌های پژوهشی دریایی در نوار ساحلی کشور تحقیقات بنیادی و راهبردی جهت انتفاع از ظرفیت‌های اقتصادی در فلات قاره‌، دریای سرزمینی و منطقه انحصاری و اقتصادی، و حتی دسترسی به کلوخه‌های معدنی احتمالی در ادامه قانونی فلات قاره به کف اقیانوس هند، پیشگیری و کاهش اثرات بلایای طبیعی‌، محافظت از سلامت زیست‌بوم‌های اقیانوسی و هدایت روندها و سیاست‌گذاری‌ها برای مدیریت پایدار محیط‌ها و منابع ساحلی و اقیانوسی صورت گیرد. که این مهم با تجارب ناوگروه 86 در اقیانوس‌پیمایی شتاب محسوسی خواهد یافت.

۳. کمک به نهادینه شدن فرهنگ دریایی در کشور:

هرچند توسعه فرهنگ دریایی از وظایف ذاتی نیروی دریایی ارتش نیست اما بی‌شک تنها با تغییر نگرش خشکی‌محور در بین مردم و مسئولین و رهایی اقتصاد از انحصار در خشکی است که پشتوانه اقتصاد دریامحور حاصل و اقدامات لازم برای توسعه سواحل و صنایع دریایی و در نهایت آبادانی شتابان کشور فراهم می‌گردد. بنابراین نیروی دریایی در حین ماموریت ناوگروه 86 و بعد از پایان ماموریت آن با برگزاری همایش‌های مختلف و تلاش‌های رسانه‌ای، گام‌های مهمی در ایجاد گفتمان و فهم مشترک در تصمیم‌گیران و مردم از اهمیت دریاها ایجاد و به نهادینه شدن فرهنگ دریایی در کشور کمک نمود. تا در سایه این فرهنگ، دولت‌ها را به توجه بیشتر به این مناطق به‌عنوان منابع غنی و مهم در توسعه کشور وادار نماید.

۴. ارتقای جایگاه دانشی نیروی دریایی ارتش در کشور:

حضور طولانی ناوگان دریایی در اقیانوس‌ها نیازمند نیروی انسانی متخصص و تجهیزات پیچیده و منطبق با علوم به‌روز هست که نیروی دریایی ارتش با ماموریت ناوگروه 86 نشان داد این ظرفیت‌ها را داشته و می‌تواند به‌عنوان نهاد حاکمیتی به محوری در ارتقای مهارت‌های آموزشی و تجهیزاتی دریایی عمل نماید و ضمن همکاری با سایر مراکز علمی و صنعتی کشور درزمینه‌های اقیانوس‌شناسی، دریا و ساخت کشتی، توسعه کمی و کیفی آموزش و تجهیزات را در کشور فراهم نموده و محرک سایر بخش‌ها در ابعاد قدرت دریایی(ناوگان تجاری‌، ناوگان دریایی و زیرساخت‌های ناوگان علوم و فنون دریایی) باشد.