جنگ اوکراین پس از 2 ســال...

کد خبر: ۲۸۳۵۷۴

تاریخ: ۰۲ اسفند ۱۴۰۲ - ۲۰:۰۶

امین‌الاسلام تهرانی

اشاره: دو سال پیش بود که جو در شرق اروپا بسیار متشنج شد و روسیه دائم تأکید می‌کرد که پیوستن احتمالی اوکراین به ناتو و به‌طور کلی گسترش ناتو امنیت ملی این کشور را تهدید می‌کند و در مقابل، اوکراین و سایر کشورهای اروپایی همسایه، روسیه پوتین را به تلاش برای احیای «امپراتوری روسیه/ اتحاد جماهیر شوروی» و به ‌دنبال آن سیاست‌های نظامی تهاجمی متهم می‌کردند؛ خلاصه هر چه که بود در 5 اسفند 1400 یا 24 فوریه 2022 روسیه به اوکراین حمله کرد و جنگی شروع شد که معلوم نیست به کجا خواهد رسید. جنگ روسیه و اوکراین پس از یک سال و یازده ماه و ۲۸ روز از آغازش همچنان ادامه دارد و تبعات منفی مستقیم و غیرمستقیم آن نیز همچنان اروپا و برخی از دیگر نقاط جهان را گرفتار کرده است و هر روز چیزهای سیاه زیادی از این جنگ هویدا می‌شود.

سرویس خارجی

نیرو‌های روسیه می‎گویند که در هفته‌های اخیر دستاورد‌های ارضی در امتداد محور شرقی اوکراین به دست آورده و از مزیت نیروی انسانی خود در نبرد‌های طاقت‌فرسا استفاده کرده‌اند. در همین حال، وضعیت موجود، مقام‎های اوکراینی را بر آن داشته تا به فکر تدارک حداکثر ۵۰۰ هزار نظامی برای ادامه جنگ طاقت‌فرسا در سال آینده باشند. کایرلو بودانوف، رئیس اطلاعات نظامی اوکراین، گفت که او هیچ جایگزینی برای بسیج نظامیان در مقیاس بزرگ برای جبران خسارات اوکراین نمی‌بیند؛ ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، گفت که فرماندهان ارتش از او خواسته‌اند ۴۵۰ تا ۵۰۰ هزار نفر را بسیج کند. به گفته زلنسکی، این یک عدد جدی است. باید برنامه‌ای برای تصمیم‌گیری تنظیم شود. اگرچه بسیاری از اوکراینی‌ها هنوز برای حضور در جنگ فراخوانده نشده‌اند، اما مقامات به دلیل ترس از دامن زدن به تنش‌های اجتماعی، تمایلی به توسل به خدمت سربازی انبوه ندارند.

پیروزی‌های اخیر روسیه

چند روز پیش خبر آمد که نیرو‌های روسیه به‌تازگی به شهر آودیوکا، یک پایگاه اوکراینی در منطقه دونتسک نزدیک شده‌اند. تصرف آودیوکا یک موفقیت راهبردی برای روسیه خواهد بود. این شهر یک محور دفاعی اوکراین در منطقه است. این شهر نماد دفاع اوکراین است و از زمانی که نیرو‌های تحت حمایت روسیه برای اولین بار در سال ۲۰۱۴ تلاش کردند تا آن را تصرف کنند، تقریبا یک دهه جنگ را شاهد بوده است. پیشروی‌های اخیر روسیه در نزدیکی آودیوکا و همچنین در اطراف شهر‌های دیگر مانند کوپیانسک، باخموت و مارینکا نیز شواهد دیگری است که نشان می‌دهد روسیه قاطعانه ابتکار عمل را در بسیاری از میدان‌های جنگ به‌دست گرفته است. این در حالی است که یک فرمانده ارشد اوکراین ماه گذشته اذعان کرد که ضدحمله تابستانی ارتش کشورش متوقف شده است. چند روز بعد هم عملاً این شهر به دست روس‌ها افتاد.

موج تحریم‌ها علیه روسیه

همزمان خبر آمد که در دومین سالگرد جنگ اوکراین، اتحادیه اروپا در حال آماده‌سازی بسته جدیدی از تحریم‌ها علیه روسیه است که شامل گسترش قابل توجهی از فهرست افراد و نهادهایی است که دارایی‌های آنها در اتحادیه اروپا مسدود خواهد شد. همچنین شرکت‌هایی که به تقویت نظامی و فناوری روسیه یا توسعه بخش دفاعی و امنیتی این کشور کمک می‌کنند نیز تحریم می‌شوند. اتحادیه اروپا به این شرکت‌ها هیچ کالا و فناوری‌ای برای استفاده نظامی نخواهد فروخت. اتحادیه اروپا اخیرا از این اهرم برای هدف قرار دادن شرکت‌های مستقر در چین، ازبکستان، ایران و امارات متحده عربی استفاده کرد که گفته می‌شود در دور زدن اقدامات تنبیهی اتحادیه اروپا دست دارند. این سیزدهمین بسته تحریمی علیه روسیه است که در آخر هفته توسط مقامات ارشد کمیسیون اتحادیه اروپا به نمایندگان کشورهای عضو ارائه شد. در گام بعدی پیش‌نویس مربوط به این تحریم‌ها برای تصویب تهیه می‌شود که باید تمامی ۲۷ کشور عضو رسماً با آن موافقت کنند. در این بسته بیش از ۲۰۰ نفر و شرکت مختلف ممکن است با اقدامات تنبیهی جدید رو‌به‌رو شوند.

انتخاب‌های اوکراین

روسیه به این پیشرفت در لحظه‌ای حساس برای دولت کی‌یف دست می‌یابد. درگیری‌های سیاسی در واشنگتن و اتحادیه اروپا مانع از تحویل بسته‌های کمک‌های نظامی و مالی شده است که اوکراین می‌گوید به شدت به آن نیاز دارد تا خطوط خود را علیه روسیه حفظ کند. یئهور چرنف، معاون کمیته امنیت ملی، دفاع و اطلاعات پارلمان اوکراین، گفت: در حال حاضر وضعیت در خط مقدم دشوار بوده و به تدریج رو به وخامت است. بدون مهمات آمریکایی، ما در حال از دست دادن سرزمینی هستیم که در تابستان امسال به سختی به دست آوردیم. در همین حال، چند روز قبل مارک روته، نخست‌وزیر هلند اعلام کرده بود که دولت او در حال آماده شدن برای ارسال اولین دسته از ۱۸ جت جنگنده اف-۱۶ به اوکراین است. اوکراین مدت‌هاست برای دریافت این جنگنده‌ها لابی می‌کند و خلبانان اوکراینی آموزش روی آن را آغاز کرده‌اند.

اوکراین استدلال می‌کند که این جت‌ها می‌توانند به ارتش کمک کنند تا برتری هوائی روسیه در برخی از بخش‌های میدان نبرد را به چالش بکشد. روز جمعه نیروی هوائی اوکراین ادعا کرد که سه فروند جنگنده بمب‌افکن مافوق صوت سوخو-۳۴ روسیه را که در محور جنوبی پرواز می‌کردند، سرنگون کرده است. نیویورک تایمز، می‌نویسد که این ادعا را نمی‌توان به‌طور مستقل تایید کرد.

فشار تهاجمی مسکو در شرق شامل مجموعه‌ای از حملات موضعی به دنبال کمانی است که از کوپیانسک در شمال تا مارینکا در بیش از ۱۲۰ مایلی جنوب اوکراین امتداد دارد. تیبو فویه، معاون مؤسسه مطالعات استراتژیک و دفاعی، یک مرکز تحقیقاتی فرانسوی، گفت که هر دو طرف اکنون داخل درگیری‌های خونین و بی‌نتیجه هستند؛ موقعیتی که او با جنگ جهانی اول مقایسه کرد. در آن زمان صد‌ها هزار نظامی برای فتح و دفاع از بخش‌های کوچک می‌جنگیدند. براساس تحلیل اخیر وزارت دفاع استونی، عملیات نظامی روسیه از باخموت در اوایل سال جاری تا آودیوکا در امروز، این کشور را قادر به فتح زمین‌های بیشتری در مقایسه با آنچه در سال ۲۰۲۳ از دست داد، کرده است. اما دقیقا مانند موفقیت‌های محدود اوکراین در طول ضدحمله، هیچ یک از این دستاورد‌ها اساسا توازن قوا را در خط مقدم که امسال به سختی جابه‌جا شده، تغییر نداده است.

احتمال آتش‌بس

نیویورک‏‎تایمز در مقاله‌ای، نوشت که ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه دست‌کم از ماه سپتامبر، سیگنال‌هایی را از تمایل به توقف جنگ با اوکراین ارسال کرده است. نیویورک‎تایمز مدعی شد که اطلاعات مربوط به این موضوع را از دو نفر از مقامات ارشد سابق روسیه، که به کرملین نزدیک هستند، دریافت کرده و برخی از مقامات آمریکایی و بین‌المللی دیگر هم آن را تایید کرده‌اند.

براساس اظهارات مقامات آمریکایی برخی بر این باورند که پوتین از یک سال قبل، در پاییز سال ۲۰۲۲ تلاش‌هایی را در جهت مذاکره برای آتش‌بس انجام داده بود و موضع وی از زمان شکست نیرو‌های اوکراینی از روسیه در محور شمال شرق آشکار شده است. این روزنامه ادعا کرد که در آن زمان روسیه از سرزمین‌هایی‌که تصرف کرده بود، ابراز رضایت کرده و برای برقراری آتش‌بس آماده شده بود. این در حالی است که پوتین اکنون در موضع‌گیری‌های خود همواره بر این موضوع که اهداف روسیه هیچ تغییری نکرده است، تاکید می‌کند.

مقام‎های غربی عنوان کرده‌اند که دست‌کم از ماه سپتامبر، سیگنال‌های جدیدی را از جانب روسیه دریافت کرده‌اند که نشان می‌دهد پوتین به برقراری آتش‌بس علاقه‌مند است و این پیام‌ها از طریق چندین کانال، از جمله دولت‌های خارجی که با آمریکا و روسیه ارتباط دارند، ارسال می‌شود. یک مقام ارشد بین‌المللی که خواست نامش فاش نشود، می‎گوید که پاییز امسال در دیدار با مقام‎های روسیه آن‌ها خود را برای مذاکره درباره آتش‌بس آماده دانسته و عنوان کرده‌اند تمایل دارند جنگ همین جا به پایان برسد.

با این حال برخی دیگر از مقام‎های آمریکا عنوان می‌کنند که شاید این تلاشی گمراه‌کننده از سوی کرملین باشد و تمایل واقعی پوتین مبتنی بر سازش با اوکراین نباشد. مقام‎های روسیه هشدار داده‌اند که اگر نیرو‌های این کشور به عملیات نظامی خود را سرعت بیشتری بدهد، امکان آن‌که پوتین بار دیگر نظر خود را تغییر دهد، وجود دارد. یک مقام ارشد اسبق روسیه با اشاره به پیامی از جانب کرملین گفته است که ولادیمیر پوتین واقعا تمایل دارد جنگ در وضعیت کنونی متوقف شود.

* منابع در دفتر روزنامه موجود است.