از ماهواره‌های «ققنوس» و «نور۲» تا «ثریا» و «مهدا»

نگاهی به۱۱پرتاب موفق فضائی در دولت سـیـزدهــم

کد خبر: ۲۸۲۷۲۸

تاریخ: ۱۶ بهمن ۱۴۰۲ - ۱۹:۵۰

صنعت فضائی ایران در دو سال اخیر شتاب فراوانی به خود گرفته به‌گونه‌ای که در دو سال ۱۱ پرتاب موفق فضائی انجام شده است. پرتاب ماهواره‌های «ققنوس»، «خیام»، «نور2و3» و «ناهید1»، ماهواره‌بر «قائم 100»، کپسول زیستی و «ثریا» و «مهدا» از جمله این پرتاب‌ها است.

به گزارش خبرگزاری تسنیم، در 14 بهمن سال 1387، نخستین ماهواره کاملاً ایرانی به نام «امید»، با موفقیت‌ به فضا پرتاب شده و جمهوری اسلامی ایران رسماً به جمع کشور‌های دارای توانایی پرتاب ماهواره پیوست. این روز با هدف گرامیداشت تلاش‌های علمی دانشمندان در تاریخ کشور ثبت شد و به پاس قدردانی از زحمات‌ اندیشمندان و فعالان عرصه فضائی کشور و به منظور رونمایی از دستاوردهای این حوزه، هر ساله مراسمی با عنوان بزرگداشت روز فناوری فضائی با حضور مقامات عالی کشور، متخصصان، مدیران و کارشناسان حوزه فضائی کشور با تولی‌گری سازمان فضائی ایران برگزار می‌شود. بعد از رکود و توقف بی‌سابقه صنعت فضائی ایران در دوران 8 ساله آقای روحانی و با روی کار آمدن دولت آقای رئیسی، صنعت فضائی کشور جان تازه‌ای به خود گرفت به گونه‌ای که در دو سال اخیر، ایران 11 پرتاب موفق فضائی را انجام داده است. در این گزارش به عملکرد موفق دولت سیزدهم در صنعت فضائی و پرتاب‌های موفق ایران در دو سال اخیر اشاره می‌کنیم:

پرتاب‌های موفق انجام شده در دولت سیزدهم

- پرتاب ماهواره ققنوس و دو ریزماهواره با ماهواره‌بر سیمرغ (آزمون موفق حمل و جدایش همزمان سه ماهواره)

ماهواره‌بر سیمرغ ایران بامداد پنج‌شنبه نهم دی‌ماه 1400 از پایگاه فضائی امام خمینی(ره) در استان سمنان پرتاب شد و با سرعت 7350 متر بر ثانیه، خود را به ارتفاع 470 کیلومتری از سطح زمین رساند. اگرچه پیش از این، ماهواره «نور» توانسته بود با موفقیت در مدار 425 کیلومتری زمین قرار بگیرد، اما طبق اعلام سازمان فضائی ایران، حضور ایران در فضا عمدتاً تا مدار 250 کیلومتری زمین بوده و به همین دلیل می‌توان رسیدن سیمرغ به مدار 470 کیلومتری را یک دستاورد مهم قلمداد کرد.محققان کشورمان قادر شدند برای نخستین بار، به طور همزمان سه ماهواره را به فضا پرتاب کنند که شامل یک ماهواره تحقیقاتی به نام ققنوس و دو ماهواره مکعبی(کیوب‌ست) است.

- تزریق مداری موفق ماهواره نور2 با ماهواره‌بر قاصد

نیروی هوافضای سپاه ماهواره نور2 را در اسفند 1400 با موفقیت در مدار 500کیلومتری قرار داد. همزمان با اعیاد شعبانیه نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با استفاده از ماهواره‌بر سه‌مرحله‌ای قاصد از کویر شاهرود ماهواره نور2 را در مدار 500کیلومتری زمین قرار داد. ماموریت این ماهواره سنجشی و شناسایی است و ماهواره نور2 با سرعت 7.6 کیلومتر بر ثانیه و 480 ثانیه پس از پرتاب در مدار 500کیلومتری قرار گرفت. چند ماه بعد تعدادی از تصاویر ارسالی آن به نمایش عمومی درآمد و نشان داد که نور2 دارای دقت تصویربرداری در حدود 10 تا 15 متر است. این پرتاب نشان داد که ماهواره‌بر 18 متری و 18 تنی قاصد دارای قابلیت اطمینان مناسبی است. قاصد در مرحله اول خود از بخش پیشران موشک‌های قدر استفاده کرده و در مرحله دوم موتور سوخت جامد سلمان مجهز به نازل متحرک و در مرحله سوم هم یک موتور سوخت جامد کروی مجهز به رانشگرهای گازی برای تنظیم دقیق سرعت و زاویه تزریق محموله را به کار می‌گیرد.

- تزریق ماهواره خیام با ماهواره‌بر سایوز

صبح سه‌شنبه 18 مرداد ماه 1401 بود که ماهواره «خیام» به‌روی ماهواره‌بر «سایوز» از پایگاه فضائی بایکونور قزاقستان به فضا پرتاب شد. ماهواره خیام یک ماهواره 600کیلوگرمی است که در مدار 500کیلومتری قرار گرفت تا به‌مدت 5 سال از داده‌ها و تصاویر ارسالی آن در حوزه‌های کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست، منابع آبی، معادن و پایش مرزها و مدیریت حوادث غیرمترقبه استفاده شود. خیام یک ماهواره سنجش از دور است و تمامی فرامین مربوط به کنترل و بهره‌برداری از این ماهواره از روز اول و بلافاصله پس از پرتاب توسط کارشناسان ایرانی مستقر در پایگاه‌های فضائی متعلق به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در خاک جمهوری اسلامی ایران انجام و صادر شد.

- پرتاب نمونه کیفی ناهید1 با پرتابگر ذوالجناح

نمونه کیفی ماهواره ناهید1 متعلق به پژوهشکده‌ سامانه‌های ماهواره‌ای زیرمجموعه پژوهشگاه فضائی است که یک ماهواره مخابراتی است که در خردادماه 1401 با ماهواره‌بر ذوالجناح به فضا پرتاب شده است.

- تست زیرمداری بلوک انتقال مداری سامان

با تلاش متخصصین پژوهشگاه فضائی ایران و با همکاری سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع، نمونه آزمایشی «بلوک انتقال مداری سامان» که برای جابه‌جایی ماهواره بین مدارهای مختلف زمین استفاده می‌شود، با یک فروند کاوشگر زیرمداری با موفقیت پرتاب شد و مورد آزمون قرار گرفت. براساس این گزارش، عملکرد زیرسیستم‌های نمونه مهندسی بلوک انتقال‌ مداری سامان در شرایط نزدیک به شرایط فضائی آزمایش شد و داده‌برداری کامل از عملکرد بلوک مذکور انجام شد و عملکرد آن در شرایط عملیاتی در ارتفاع بالا به اثبات رسید. به ‌همت متخصصین علوم فضائی کشور، در طراحی و ساخت بلوک انتقال مداری سامان که برای افزایش ارتفاع مداری ماهواره‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد، از فناوری‌های پیشرفته‌ای استفاده شده است که تنها در انحصار تعداد معدودی از کشورها است و با این پرتاب یک مرحله مهم از توسعه بلوک مذکور تکمیل شد تا در آینده شاهد بهره‌گیری عملیاتی از این فناوری پیشرفته در پرتاب‌های فضائی کشور باشیم.

- آزمون موفقیت‌آمیز زیرمداری ماهواره‌بر قائم 100

پرتاب زیرمداری ماهواره‌بر قائم 100 نیروی هوافضای سپاه در آذرماه 1401 با موفقیت انجام شد. آزمایش پروازی این ماهواره‌بر با موتور سوخت جامد مرحله اول رافع با موفقیت انجام شده است و قائم 100 اولین ماهواره‌بر سه مرحله‌‌ای سوخت جامد ساخت کشور است که توسط دانشمندان نیروی هوافضای سپاه ساخته شده است. ماهواره‌بر سوخت جامد قائم 100، ماهواره‌ای است که با سه مرحله سوخت جام د قادر خواهد بود ماهواره‌های با وزن 80 کیلوگرم را در مدار 500 کیلومتری از سطح زمین قرار دهد. در آزمایش امروز موتور مرحله اول ماهواره‌بر قائم 100 که همان موتور سوخت جامد رافع است و در دی‌ماه 1400 آزمایش زمینی خود را با موفقیت پشت سر گذاشته بوده، مورد آزمایش پروازی زیر مداری قرار گرفت.

- پرتاب تحقیقاتی فروند دوم ماهواره‌بر قائم 100 در اسفندماه 1401

- پرتاب موفقیت‌آمیز ماهواره نور3

سومین ماهواره بومی نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با نام «نور 3» توسط ماهواره‌بر ترکیبی سه مرحله‌ای قاصد به فضا پرتاب شد و با موفقیت در مدار 450 کیلومتری زمین قرار گرفت. با عملی شدن پرتاب ماهواره نور 3 نیروی هوافضای سپاه پاسداران ایران توانست سومین ماهواره «سنجشی و شناسایی» خود را با موفقیت به مدار زمین بفرستد.

- پرتاب کپسول زیستی ایران با پرتابگر بومی سلمان

کپسول زیستی ایران ساعاتی پیش با پرتابگر بومی سلمان با موفقیت پرتاب شد. این کپسول زیستی محموله علمی، پژوهشی و فناورانه در راستای تحقق نقشه‌راه طرح اعزام انسان به فضا بود که به‌منظور توسعه و اکتساب فناوری‌های مورد نیاز در این راستا، به ارتفاع 130کیلومتری از سطح زمین پرتاب شد. با پرتاب موفق این کپسول 500کیلوگرمی که به‌ سفارش سازمان فضائی ایران و توسط پژوهشگاه هوافضای وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ساخته شده است، توسعه فناوری‌های مختلف طرح اعزام به فضا شامل پرتاب، بازیابی، سامانه‌های کنترل سرعت و سپر ضربه‌گیر، طرح آیرودینامیک کپسول و چتر، سامانه‌های مربوط به کنترل و پایش شرایط زیستی و... مورد آزمایش قرار گرفت. پرتابگر این کپسول که سلمان نام دارد هم اولین نسخه از این کلاس پرتابگرهاست که قابلیت پرتاب کپسول‌های زیستی با وزن نیم تن را داراست و ویژگی‌هایی متعدد و پیشرفته در حوزه پیشران، ایرودینامیکی و کنترل دارد و توسط سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع ساخته شده و تماماً بومی است.

- پرتاب ماهواره «ثریا» به مدار 750کیلومتری

با ماهواره‌‌بر «قائم100»

ماهواره «ثریا» سازمان فضائی توسط ماهواره‌بر سوخت جامد سه‌مرحله‌ای «قائم100» نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با موفقیت به فضا پرتاب شد. این ماهواره با موفقیت در مدار 750کیلومتری قرار گرفته و رکورد جدید را ثبت کرده است. این پرتاب با حضور سردار سرلشکر حسین سلامی؛ فرمانده‌کل سپاه، حسن سالاریه؛ رئیس سازمان فضائی، سردار امیرعلی حاجی‌زاده؛ فرمانده نیروی هوافضای سپاه و جمعی از مقامات و مسئولین کشوری و لشکری صورت گرفت. ماهواره تحقیقاتی ثریا جرم تقریبی 50 کیلوگرم دارد. ماهواره ثریا با ماهواره‌بر قائم 100 طی 11 دقیقه با سرعت 7478 متر بر ثانیه بر مدار 750کیلومتری زمین نشست.

پرتاب ماهواره ایرانی «مهدا»

به همراه کیهان و ‌هاتف

یک‌شنبه هشتم بهمن ماه، ماهواره‌بر سیمرغ که توسط وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ساخته شده است، ماهواره مهدا و دو محموله تحقیقاتی را از پایگاه امام خمینی(ره) با موفقیت در مدار بیضوی با ارتفاع کمینه 450 کیلومتر و ارتفاع بیشینه 1100 کیلومتری زمین تزریق کرد. ماهواره مهدا ماهواره‌ای تحقیقاتی است که مراحل طراحی، ساخت، تجمیع و آزمون آن در پژوهشگاه فضائی ایران انجام شده است.