سلطه دلار در تجارت جهانی به خطر افتاده است

کد خبر: ۲۸۲۰۳۱

تاریخ: ۰۶ بهمن ۱۴۰۲ - ۱۹:۴۹

شبکه خبری راشاتودی در گزارشی تحلیلی تأکید کرد: در سال‌های اخیر چندین اقتصاد بزرگ جهان از جمله روسیه و ایران و حتی متحدان آمریکا مانند عربستان استفاده از یوان را آغاز کرده‌اند که این امر سلطه دلار را در تجارت جهانی به خطر انداخته است.

به گزارش تسنیم، شبکه خبری راشاتودی در گزارشی نوشت: هنگامی که ذخایر ارزی روسیه مسدود و دسترسی این کشور به سیستم پیام‌رسانی سوئیفت هم قطع شد، مسکو برای تسویه حساب‌های بین‌المللی خود، به گزینه‌های دیگری از جمله یوان روی آورد. با این حال، روسیه به هیچ وجه در استفاده از ارز چین تنها نیست. در سال‌های اخیر، چندین اقتصاد بزرگ جهان از جمله روسیه، ایران و حتی متحدان آمریکا مانند عربستان استفاده از یوان را آغاز کرده‌اند که این امر سلطه دلار را در تجارت جهانی به خطر انداخته است.

راشاتودی در گزارشی بررسی کرده است که کدام کشورهای بزرگ در تجارت خارجی خود به پول چین روی آورده‌اند.

پیشتازی روسیه در استفاده از یوان

روسیه از نظر استفاده از یوان پیشتاز است. مسکو با تحمل بار سنگین تحریم‌های شدید غرب که اساساً این کشور را از تسویه حساب‌های یورویی و دلاری محروم کرده، به‌طور فزاینده‌ای از یوان در تجارت خارجی خود استفاده می‌کند.

بر اساس جدیدترین اطلاعات موجود از بانک مرکزی روسیه، تا ژوئیه 2023(خرداد 1402) در 34 درصد واردات و 25 درصد از صادرات روسیه از ارز چین استفاده شده است.

بخشی از این افزایش به‌دلیل افزایش واردات از خود چین است اما استفاده از یوان برای تسویه حساب واردات از کشورهای ثالث- کشورهایی که خطوط سوآپ آن‌ها با بانک مرکزی چین باز است- نیز افزایش یافته است.

با این حال، نفوذ یوان در روسیه بسیار فراتر از تسویه حساب‌های تجاری است. یوان تبدیل به پرمعامله‌ترین ارز در بورس مسکو هم شده است. تعدادی از شرکت‌های بزرگ روسی همچنین اوراق قرضه با یوان را در دو سال گذشته عرضه کرده‌اند، اقدامی که بر اهمیت فزاینده این ارز فراتر از تجارت تأکید می‌کند.

پرداخت بدهی‌های صندوق بین‌المللی پول یا یوان

ایران نیز مانند روسیه از سیستم مالی غرب جدا شده است و مدت‌هاست که به‌دنبال جایگزین‌هایی برای این سیستم است. چین در سال 2012 شروع به خرید نفت از ایران با پرداخت یوان کرد و دو کشور در مورد تقویت تسویه تجارت با ارز ملی در حال مذاکره بودند.

با این حال، همان‌طور که احسان خاندوزی، وزیر اقتصاد ایران گفته است، هنوز کار زیادی برای تسهیل روند استفاده از ارز چین باقی مانده است. در عین حال، در سال 2018، ایران در اقدامی که شاید ارزش نمادین داشته باشد، دلار را با یوان در پلت‌فرم رسمی گزارش نرخ ارز خود جایگزین کرد.

چین و آرژانتین یک خط سوآپ دوجانبه به ‌ارزش 11 میلیارد دلار در سال 2014 افتتاح کردند. این خط به دو کشور اجازه می‌دهد تا ارزها را با نرخ بهره و نرخ ارز از پیش تعیین‌شده مبادله کنند. در‌آوریل 2023 (فروردین) آرژانتین به یک میلیارد و 40 میلیون دلار یوان برای پرداخت هزینه واردات از چین دسترسی پیدا کرد.

آرژانتین همچنین از یوان برای پرداخت بدهی‌های خود به صندوق بین‌المللی پول استفاده کرده است که این اولین باری است که یک کشور آمریکای جنوبی از ارز چین برای تسویه تعهدات بدهی خود استفاده می‌کند، این موضوع نقطه عطف مهمی است که احتمالاً راه را برای استفاده گسترده‌تر از یوان فراتر از تسویه تجاری باز می‌کند.

مهم‌ترین خط سواپ ارزی با چین

از میان بسیاری از خطوط سواپ ارزی که چین در دهه گذشته با بانک‌های مرکزی در سراسر جهان باز کرده است، مسلماً هیچ یک به‌اندازه خطی که در نوامبر گذشته (آبان امسال) با عربستان سعودی راه‌اندازی شد، تأثیرگذار نبوده است. ارزش این خط 50 میلیارد یوان (حدود هفت میلیارد دلار) است.

اگرچه این مبلغ به خودی خود نسبت به حجم تجارت بین دو کشور زیاد نیست، اما با توجه به نقش حیاتی عربستان در پیدایش سیستم به‌اصطلاح دلار نفتی، این حرکت بسیار نمادین است.

علاوه‌بر این، بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که این خط سواپ ارزی تنها آغاز راه است و پکن و ریاض ممکن است همکاری‌های بسیار بزرگ‌تری در این زمینه داشته باشند.

چین در سال 2011 از آمریکا به‌عنوان بزرگ‌ترین شریک تجاری عربستان پیشی گرفت و در آن سال بیش از 64 میلیارد دلار کالا مبادله کرد. این کشورها متعاقباً گردش مالی خود را افزایش دادند که در سال 2022 از مرز 100 میلیارد دلار گذشت.

در فوریه 2023 (بهمن 1401) هم برزیل و چین نیز به توافق رسیدند تا ترتیبات تسویه حساب به یوآن را در برزیل ایجاد کنند و بدین ترتیب راه را برای استفاده از پول چین در تسویه حساب‌ها هموار کنند. اندکی پس از آن، برزیل همچنین به معادل چینی سیستم پیام‌رسانی سوئیفت، یعنی سیستم پرداخت بین‌بانکی برون‌مرزی دسترسی پیدا کرد.