رادیو نمایش و صبر ایوب برای همه صحنه‌ها!

کد خبر: ۲۷۹۶۸۱

تاریخ: ۰۱ دی ۱۴۰۲ - ۲۲:۱۷

عزیزالله محمدی(امتدادجو)
نمایش و عناصر و اجزاء آن به دلیل بازتاب اجتماعی و قدرت انتقال پیامی که از ایام کهن تا به امروز دارد از جمله هنرهای همیشه مورد توجه است که به هیچ عنوان نمی‌توان آن را تنها از وجه نمایشی دید و همواره دیدگاه‌های فرهنگی و در عصر معاصر، از جنبه رسانه نیز به آن توجه شده است.
با گسترش رسانه‌های دیداری و شنیداری، گونه‌ای از نمایش‌ها هم غیر از نمایش‌های صحنه‌ای و خیابانی و... پا به عرصه وجود گذاشت که معروف به «تله تئاتر» شد و طیف اصلی بازیگران عرصه تئاتر به ایفای نقش‌های درخشان در این نوع نمایش پرداختند و از قضا کارهای فاخر و به یاد ماندنی زیادی نیز -که حالا جزء خاطرات و حتی افتخارات بازیگران و اهالی هنر و علاقه‌مندان هستند- خلق شده و در مقابل چشم تماشاگران قرار گرفتند که با مسرت می‌توان گفت بازپخش این تله تئاترهای دهه‌های شصت و هفتاد به تازگی مورد توجه مدیران صدا و سیما قرار گرفته و از شبکه‌های مختلف شاهد بازپخش آنها هستیم.
گسترش سبک‌های نمایشی به غیر از نمایش‌های کلاسیکی که مردم عادت به دیدن آنها داشتند و پا گذاشتن عرصه نمایش به دنیای نمایش‌های «مدرن»، «رئال»، «سورئال»، «فرم گرا» و... و نیاز جامعه به گونه‌های مختلف نمایشی جهت اعتلای فرهنگ، چه در عرصه بین‌المللی و چه در عرصه ملی، نمایش‌ها را به سمت موضوعات خاص و قابل تعمیم به دغدغه‌های بشر هدایت کرد که گاه به گاهی شاهد برگزاری جشنواره‌ها و فستیوال‌های خاص با حضور جورواجور هنرمندان هستیم.
علاقه و گرایش جامعه و به‌ویژه جوانان با توجه به مفاهیم هنرهای نمایشی و لزوم برخورد علمی با این پدیده، نه تنها دانشکده‌های مربوط به رشته نمایش را به کانون توجه هنردوستان تبدیل کرد؛ بلکه در جای جای هر شهری به‌ویژه پایتخت نیز شاهد برافراشته شدن تابلوها و بنرهای آموزشگاه‌ها شدیم که نمی‌دانیم این حجم از هنرجویان باید در کجا و چگونه هنر خود را بروز دهند و به عرصه نمایش بگذارند و حالا همین موضوع خود تبدیل به چالشی بزرگ شده که موضوع اشتغال دائم این هنرمندان و کمبود سالن‌های اجرا از عواقب این رشد چشمگیر است و قاعدتاً باید از سوی مسئولین مورد توجه قرار بگیرد.
به ابتکار سازمان صدا و سیما چند سال پیش رادیویی تخصصی به‌منظور پوشش اخبار هنرهای نمایشی و نیز بهره‌گیری از توان هنری هنرمندان و در جهت فرهنگ‌سازی با ابزار نمایش، ایجاد شد که نام آن رادیو را روی موج FM«رادیو نمایش» گذاشتند!
جای هیچ شک و شبهه‌ای نیست که رادیو نمایش جایگاهی بسیار ویژه و اساسی در نزد هنردوستان و اهالی تئاتر و فرهنگ و سینما باز کرده و به‌عنوان یک مرجع قابل اعتنا دغدغه هنرمندان و اهالی فرهنگ و از سوی دیگر مسئولین را نسبت به هم منتقل می‌کند و در طول ساعات مختلف نیز با پخش برنامه‌های متنوع کارشناسی و نمایش و بررسی رویدادها ساعات بهتری را برای مخاطبین رقم می‌زند.
به‌عنوان یک مخاطب می‌توان گفت؛ بخش‌های مختلف و برنامه‌های متنوع رادیو نمایش از ساعات صبحگاهی تا ساعات پایانی شب از چنان جذابیت‌هایی برخوردار است که واقعاً از شنیدن این رادیو کسی خسته نمی‌شود و اتفاقاً همدم خوبی برای لحظه‌های سنگینی ترافیک در خودرو و لحظه‌های کار در کارگاه‌ها و یا لحظه‌های خلوت در منزل است که مخاطب را می‌تواند با خود همراه کند.
آیتم‌هایی مثل پخش اخبار، کتابخوانی، اجرای رادیویی نمایش نامه‌های داخلی، نمایش‌نامه‌های خارجی، برنامه‌های شاد و طنز، برنامه فرهنگی استودیو هشت، خورجین و... عناوینی هستند که هرکدام با ویژگی‌های خود بر جذابت و غنای این رادیو می‌افزایند و اضافه کنیم به این عناوین، ویژه برنامه‌های جشنواره‌های مختلف را که به‌طور زنده از محل اجرای جشنواره‌ها با حضور کارشناسان مختلف به روی موج و آنتن رادیو سراسری نمایش می‌رود.
شعار و تیتراژ میانی این رادیو«پرنیان تخیل و تفکر» است که تا حدود زیادی نیز در تحقق‌بخشی وجه عملی این شعار با پخش آیتم‌های نمایشی موفق بوده و توانسته است با خلق نمایش‌های سریالی مخاطبین ثابتی را برای خود داشته باشد و این روزها آنچه که مورد توجه بیشتر است؛ همراهی با جریان مقاومت است که پخش نمایش‌های رادیویی با موضوع مقاومت مردم غزه و فلسطین سهم بیشتری از اجرای نمایش‌ها را به خود اختصاص داده است.
همان‌طور که اشاره شد یکی از مشکلات و معضلات پیش‌روی طیف هنرمندان تئاتر، اشتغال پایدار و مطمئن - نسبت به آنچه که به آن علاقه‌مند هستند و مهارت دارند- است که به‌طور ذاتی رادیو نمایش می‌تواند در این زمینه نیز ایفای نقش جدی داشته باشد و ضمن پر کردن آیتم‌های خود برای پخش، موجبات اشتغال و رضایت هنرمندان از عرضه هنر خود را نیز فراهم کند.
در کنار آن که اذعان کردیم رادیو نمایش از جمله شبکه‌های رادیویی است که موفق عمل کرده و می‌تواند موفق‌تر نیز باشد پرداختن به ساختار و عناصر تولیدات این شبکه نیز از جمله مواردی است که هر شنونده ثابت و یا تازه ملحق شده به این رادیو را به سمت بعضی از نقدها و انتقادات می‌کشاند.
از جمله عناصر مؤثر و تاثیرگذار در این شبکه رادیویی، حضورهنرمند ارزشمندی به نام «ایوب آقاخانی» است که ضمن احترام به هنر وی و ستودن این حجم از انرژی او باید گفت؛ حضور آن به آن و پر تکرار او در آیتم‌های مختلف می‌تواند چند آسیب را داشته باشد.
ایوب آقاخانی علاوه‌بر برنامه‌های مختلف تلویزیونی و تدریس در کارگاه‌های مختلف آموزشگاه‌ها و جشنواره‌ها در رادیو نمایش نیز به ایفای نقش محوری در تولیدات می‌پردازد که اگر مدت زمان کوتاهی از روز را به شنیدن این رادیو اختصاص بدهیم بارها اسم او را تحت عناوین مختلف خواهیم شنید.
کتاب‌خوان: ایوب آقاخانی، بازیگران و هنرمندان به ترتیب ایفای نقش: ایوب آقاخانی، نویسنده: ایوب آقاخانی‌، کارگردان: ایوب آقاخانی، منتقد: ایوب آقاخانی، کارشناس: ایوب آقاخانی، مجری و گوینده: ایوب آقاخانی، و این اسم را نه تنها در نمایش‌های داخلی بلکه در اکثر نمایش‌های خارجی نیز به کرات می‌شنویم و با خود می‌اندیشیم که این رادیو نمایش است یا رادیو ایوب آقاخانی.
آسیب اول، این موضوع ضمن آنکه باز هم تأکید بر هنر و توانایی و ارزش ایوب خان داریم؛ اعمال سلیقه و نظر یکسان و نوسان‌ناپذیری است که مخاطب با تکرار نام آقاخانی آن را دریافت می‌کند و امکان اینکه بتواند از سایر سلیقه‌ها نیز استفاده کند از بین می‌رود و در نهایت شاید از شنیدن رادیو نمایش نیز خسته شده و روی برگرداند.
آسیب دوم، عدم واگذاری میدان به سایرین است که با توجه به موارد یاد شده درخصوص اشتغال هنرمندان عرصه تئاتر، این موضوع علاوه‌بر وجه هنری دارای وجوه اقتصادی و اجتماعی نیز است که قاعدتاً باید مورد توجه قرار بگیرد.
آسیب سوم، عدم راهیابی تفکرات و سلایق دیگر به عرصه رادیو است که در این صورت شاهد عدم توجه و همراهی هنرمندان به این رادیو به‌عنوان مرجع اتفاقات نمایشی خواهیم بود و عملاً همان اتفاقی که گاهی نسبت به بعضی از عرصه‌ها به‌ویژه عرصه سیاسی می‌گویند«قحط‌الرجال» این‌جا نیز به‌وقوع می‌پیوندد وحالا با این حجم از حضور ایوب آقاخانی در رادیو نمایش «قحط التئاتریست» نیز می‌تواند عنوان جدیدی باشد که بر سپهر واژگانی دنیای هنر ظاهر می‌شود.