«فتاح۲»؛ بازیگر جدید ایران در باشگاه خاص موشکی

کد خبر: ۲۷۷۶۶۰

تاریخ: ۲۹ آبان ۱۴۰۲ - ۲۲:۰۹

«فتاح۲» عضو جدید خانواده موشکی سپاه در زمره تسلیحات اسرائیل‌زن، در صورت دیده‌شدن توسط آواکس‌های دشمن هم فرصت کافی را برای مقابله به سامانه دفاعی طرف مقابل نمی‌دهد در نتیجه دفاع در برابر چنین مهاجمی برای بهترین نیروهای هوائی دنیا هم ناممکن خواهد شد.

در بازدید فرماندهی معظم کل قوا از نمایشگاه دستاوردهای نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، موشک ‌هایپرسونیک «فتاح2» رونمایی شد. نمایشگاه مذکور که نزدیک به 10 سال پس از نمایشگاه بی‌نظیر اردیبهشت 1393 این نیرو برگزار شد، دارای چندین دستاورد جدید در حوزه موشکی، پهپادی و پدافند هوائی بود.

در این گزارش به ویژگی‌های عضو جدید خانواده موشکی سپاه در زمره تسلیحات اسرائیل‌زن می‌پردازیم.

هایپرسونیک در دستان رزمندگان اسلام

چند ماه پیش بود که موشک ‌هایپرسونیک یا ابرصوت «فتاح» با حضور ریاست‌جمهور رونمایی شد. این موشک که بر پایه موشک‌های سطح به سطح نسل خیبرشکن توسعه یافته، در قسمت سرجنگی در واقع دارای یک موشک کامل دیگر است که در مجموع موشکی دو مرحله‌ای را شکل داده که به برد 1400 کیلومتر می‌رسد اما به واسطه داشتن موتور سوخت جامد کروی با قابلیت کنترل بردار رانش از نوع خروجی (نازل) متحرک، قابلیت مانور و تغییر مسیرهای آنی و مکرر را در داخل و خارج از جو ضمن حفظ سرعت در محدوده بالای عدد ماخ 5 (پنج برابر سرعت صوت یا مرز سرعت‌ هایپرسونیک) را داشت. به واسطه سرعت بالا و قابلیت مانور، فتاح توان غلبه بر سامانه‌های پدافند هوائی موشکی دشمن را چه در خارج و چه داخل جو دارد که قبلاً در گزارش‌هایی به آن پرداخته‌ایم.

اما «فتاح2» به‌خلاف گونه اول فتاح که مرحله دوم آن به شکل مخروطی و مشابه انواع پرتابه‌های بالستیک طراحی شده بود، از طراحی متفاوتی بهره می‌برد. در فتاح2 مرحله دوم، شکلی شبیه به کروزهای‌هایپرسونیک دارد که البته مقداری قابلیت پرواز سرشی (گلایدری) هم به آن می‌دهد.

فتاح2 به‌خلاف فتاح که از موتور سوخت جامد کروی استفاده می‌کرد، از پیشران راکتی سوخت مایع با سوخت هیدرازین استفاده می‌کند. به نظر می‌رسد که این موتور سوخت مایع، طراحی جدیدی باشد که به طور اختصاصی برای فتاح2 ساخته شده است. به‌کمک این موتور، فتاح2 می‌تواند مسیرهای پیچیده و غیرقابل پیش‌بینی را در داخل جو طی کند ضمن اینکه موتور سوخت مایع امکان تنظیم نیروی رانش را هم دارد که به بهینه‌تر شدن مسیر پروازی و رسیدن به برد بیشتر و کنترل بهتر روی سرعت پروازی کمک شایانی می‌کند.

مشخصات فتاح2

فتاح2 همچون گونه قبلی دارای یک موتور شتاب‌دهنده اولیه مشابه موتور موشک خیبرشکن است که آن را از سطح زمین جدا کرده و تا مسافت چند صد کیلومتری و ارتفاع بالا انتقال می‌دهد. با پایان کار این موتور، مرحله دوم جدا شده و موتور سوخت مایع آن روشن و موشک برای اجرای فاز حمله آماده می‌شود.

بدیهی است با ورود مجدد به جو، فتاح2 هم می‌تواند شکل مسیر پروازی همانند موشک‌های کروز را انتخاب کند و هم می‌تواند در هر زمان لازم با اجرای مانور، وارد مسیر جدیدی به سمت هدف یا برای گمراه کردن سامانه‌های پدافند موشکی دشمن شود.

طبق اطلاعات منتشرشده از برد فتاح2 در گزارش خبری رسانه ملی، برد این موشک به 1500 کیلومتر می‌رسد البته در توضیحات ارائه شده خدمت فرمانده معظم کل قوا، عدد برد 1800 کیلومتر هم شنیده شد که مشخص نیست مربوط به فتاح2 بوده یا سلاح دیگری. در هر صورت برد این موشک هم به واسطه موتور مرحله اول که پرتاب آن از سطح زمین را میسر می‌کند و هم به واسطه پیشران سوخت مایع تعبیه شده در داخل آن و هم به واسطه شکل ظاهری بدنه محقق می‌شود.

ضخامت وجوه بالکها و همچنین نوک دماغه فتاح2 به خودی خود گویای آماده شدن این پرتابه برای پرواز و کنترل در سرعت‌های بالای 5 ماخ است که در گزارش خبری رسانه ملی سرعت این سلاح جدید 10 ماخ اعلام شد. این سرعت به خودی خود مشکل بزرگی برای سامانه‌های پدافند هوائی ضدموشکی دشمن است چه رسد به اینکه با قابلیت مانورهای پیش‌بینی نشده ترکیب شده و الگوریتم‌های جست‌وجو و ردیابی آن سامانه‌ها را ناکام بگذارد.

ویژگی‌های طراحی فتاح2

با توجه به تصاویر منتشرشده به نظر می‌رسد که فتاح2 صرفاً با استفاده از بالکهای آیرودینامیکی قابلیت کنترل و تغییر مسیر دارد و از نازل متحرک در موتور آن استفاده نشده در نتیجه همان‌طور که فرمانده نیروی هوافضای سپاه در جریان توضیحات به فرماندهی‌کل قوا اشاره کرد، فتاح2 برای حمله به دشمن در داخل جو طراحی شده است.

همان‌طور که اشاره شد در طراحی شکل ظاهری فتاح2 متخصصان سپاه از شکل‌های مخروطی و مقاطع دایره‌ای همچون فتاح اولیه عبور کرده و بدنه‌ای با ظاهر بسیار نزدیک به طراحی‌های مدرن موشک‌های‌ هایپرسونیک کشورهای پیشرو در علوم هوافضا را به مرحله بروز و ظهور رسانده‌اند.

در این شکل‌ها فرم بدنه با الگوی گُوِه‌‌ای‌شکل، قابلیت تولید نیروی لیفت بیشتری را در زوایای حمله کمتر در مقایسه با پرتابه‌های مخروطی دارد در نتیجه امکان رسیدن به بردهای بالاتر برای این نوع پرتابه‌ها راحت‌تر خواهد بود.

در کناره‌های پایینی بدنه زائده‌هایی از میانه تا انتهای بدنه قرار داده شده که طبعاً به افزایش نیروی لیفت با وجود کمترین زاویه حمله منجر می‌شود. بدیهی است رسیدن به چنین شکلی نیاز به مطالعات و شبیه‌‌سازی‌های فراوانی در زمینه طراحی آیرودینامیکی دارد تا هم طرحی با بهینگی مناسب از نظر مشخصات پروازی حاصل شود و هم استحکام کافی سازه‌ای برای آن قابل حصول باشد.

بالکهای کنترلی نصب شده در بیرون بدنه در فتاح2 به واسطه شکل پیچیده‌تر بدنه، دارای تقارن در موقعیت نصب نبوده که این امر سبب لزوم طی مراحل علمی و محاسباتی متفاوتی در مقایسه با بالکهای با چیدمان ضربدری در نمونه قبلی فتاح می‌شود؛ پیچیدگی‌هایی که گویا متخصصان نیروی هوافضای سپاه مشکلی در رفع آنها نداشته و به سراغ این طراحی رفته‌اند به این ترتیب که دو بالک پایینی در صفحه افقی قرار گرفته و کار elevator را به انجام می‌رسانند و دو بالک بالایی با ترکیب V شکل برای عملکرد شبیه سکان عمودی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

در یک ترکیب تاکتیکی با نمونه قبلی فتاح که وظیفه حمله از خارج از جو را به سمت سامانه‌های پدافند هوائی و تأسیسات حیاتی دشمن دارد، فتاح2 در داخل جو حرکت می‌کند تا خارج از حوزه رصد سامانه‌های هشدار زودهنگام دشمن به سمت هدف برود.

با توجه به قابلیت مانور و تغییر مسیر حرکت، فتاح2 در صورت دیده شدن توسط آواکس‌های دشمن هم فرصت کافی برای مقابله به سامانه دفاعی طرف مقابل نمی‌دهد و آنها را دائماً نیازمند به روزرسانی موقعیت جدید خود برای طراحی شیوه مناسب دفع تهدید مهاجم می‌کند در حالی که مشخص نیست در لحظات آتی فتاح2 در کدام مسیر جدید حرکت خواهد کرد. در نتیجه دفاع در برابر چنین مهاجمی برای بهترین نیروهای هوائی دنیا هم عملاً ناممکن خواهد شد.

به گزارش تسنیم، نمایش اجزاء داخلی فتاح2 یادآور نمایش کروز «یا علی» در نمایشگاه قبلی سپاه در حدود یک دهه پیش است در نتیجه می‌توان برداشت کرد که سپاه نمونه‌های پیشرفته‌تری را هم در خانواده موشک‌های ‌هایپرسونیک یا ابرفراصوت فتاح در دست توسعه دارد که در زمان مناسب از آنها رونمایی خواهد کرد.