تحقق نقشه آینده آموزش و پرورش در گرو اجرای کامل سند تحول بنیادین - بخش نخست

ترک فعل دولت سـابق در جـذب معلـم

کد خبر: ۲۷۶۴۲۷

تاریخ: ۱۳ آبان ۱۴۰۲ - ۲۱:۱۴

رضا الماسی
آموزش و پرورش هر کشوری ترسیم‌کننده آینده آن کشور است. معلمان آموزنده نیکی‌ها به مردم هستند و طبق روایات اسلامی همه موجودات برای آنها از خدا طلب غفران می‌کنند. اولین معلم عالم هستی، خداوند متعال و بعد پیامبران و صالحان هستند. معلم از آن جهت مهم است که با جهل مبارزه می‌کند و به جامعه نور می‌تاباند.
معلمان محور تحول در جامعه هستند. رهبر انقلاب 12 اردیبهشت امسال در جمع معلمان در این باره فرموده‌اند: «کاری که معلّم برعهده گرفته - معلّم متعهّد- به نظر من مهم‌ترین کار در کشور است؛ یعنی تربیت و تعلیم نونهالان کشور، یعنی ساختن آینده‌ کشور. معلّم درواقع معمار آینده‌ کشور است. امروز شما دارید فردای کشور را می‌‌سازید. اگر بتوانید انسان آگاه، عالم، اهل فکر کردن، متفکّر، اهل منطق، باایمان، بااراده،‌ متشرّع، پایبند به اخلاق اسلامی، پایبند به تعهّدات ملّی تربیت کنید، بزرگ‌ترین خدمت به کشور انجام گرفته؛ یعنی واقعاً هیچ خدمت دیگری قابل مقایسه‌‌ با این نیست. این قضیّه تربیت نوجوانان ما، با توجّه به هوش نوجوان ایرانی، ضریب پیدا می‌کند و اهمیت مضاعف پیدا می‌کند. اگر ما با یک جامعه جوان و نوجوانِ متوسط از لحاظ ذهنی مواجه بودیم، یک جور بود؛ حالا که با یک قشرِ جوانِ هوشمند مواجهیم که از متوسط هوش جهانی بالاترند، قضیّه جور دیگر است. این ثروت عظیمی است. اگر ما این موجود باارزش، یعنی این جوان هوشمند را - که هوشمندیِ خودش را در المپیادها، در مسابقات جهانی، در همه چیز ثابت کرده - تربیت نکنیم و به جایگاه شایسته نرسانیم، واقعاً جفا شده؛ این جواهرِ قیمتی‌ای است، این را باید خوب ساخت.»
سالی که با کلاس‌های بدون معلم آغاز شد
مهم‌ترین دستگاه تربیتی کشور، مهر امسال را با اتفاقات تلخی آغاز کرد و به دلیل اهمال‌کاری و ترک فعل مسئولان دولت سابق، بسیاری از مدارس کشور با کمبود جدی معلم مواجه بودند.
دکتر رضامراد صحرایی، وزیر آموزش و پرورش در جمع نومعلمان شهر تهران در این باره می‌گوید: «فرزندان مهم‌ترین امانت مردم در دست نظام تعلیم و تربیت و معلمان هستند. آموزش و پرورش محل استخدام افراد بدون شغل نیست که هر کسی که از استخدام باز مانده است، فریادش را بر سر آموزش و پرورش می‌کشد.» او از رفتار برخی سیاسیون و افرادی که در زمینه کمبود معلم حقیقت را کتمان کرده و کل ماجرا را نمی‌گویند، انتقاد کرده و اظهار می‌دارد: «آنها در دوره‌های قبل در گوش رئیس‌جمهور وقت می‌گفتند ۳۰۰ هزار معلم اضافه است اما امروز می‌گویند چه اتفاقی افتاده است که معلم نداریم. مگر کمبود معلم را ما ایجاد کردیم که امروز منتقدان، دولت سیزدهم را در این زمینه متهم می‌کنند؟ چه کسی مراکز تربیت معلم را تعطیل کرد؟ و امروز با چه رویی می‌گویند ضعف مدیریت باعث این وضعیت شده است؟ مگر معلمان فراموش کردند که خود آنها صحبت از زیاد بودن معلمان می‌کردند.»
صحرایی ادامه می‌دهد: «چندین سال مجوز استخدام به آموزش و پرورش ندادند و در تریبون‌ها گفتند که هزینه تربیت دانش‌آموز در مدارس دولتی بالا است، این افراد با چه رویی امروز درباره کمبود معلم سخن می‌گویند رسانه‌ها در موضوع کمبود معلم جای خادم و خائن را تغییر ندهند. افرادی که به فکر کشور هستند بدانند یک کشور قوی در مدارس ساخته می‌شود نه در مجالس سیاسی و این معلمان هستند که تحول را رقم می‌زنند البته منظورم از مجالس سیاسی، مجلس شورای اسلامی نیست.»
تلاش دولت سیزدهم برای جبران کم‌کاری‌های گذشته
دولت سیزدهم در طول دو سال گذشته برای جبران کمبود معلم، علاوه‌بر افزایش پذیرش دانشجو معلم در دانشگاه فرهنگیان چند نوبت آزمون استخدامی برگزار کرده ‌اما هنوز تا تامین کامل نیاز مدارس تعداد بیشتری معلم باید جلب آموزش و پرورش بشوند.
امسال در آزمون استخدام جذب معلم دوره ابتدائی، ۵۳۰ هزار نفر شرکت کردند و در نهایت ۲۷ هزار نفر پذیرفته شدند. در آزمون دبیری هم، حدود ۳۰۰ هزار نفر شرکت کردند که حدود 15 هزار دبیر پذیرفته شدند.
در برگزاری آزمون‌های امسال به دلیل برخی ناهماهنگی‌ها میان وزارت آموزش و پرورش و سازمان امور اداری و استخدامی تأخیر زیادی صورت گرفت و یک ماه کلاس‌های درس بدون معلم ماندند. اما وزیر آموزش و پرورش با قبول این نقص معتقد است؛ یک ماه تأخیر بهتر از آن بود که معلمان بدون بررسی‌های دقیق و با عجله انتخاب می‌شدند. وزیر آموزش و پرورش با تاکید بر اینکه در تهران حداقل به ۱۰ هزار معلم دیگر نیاز داریم، می‌افزاید: «انتخاب معلمان خوب برای ما بسیار مهم است نه اینکه سریع تعدادی از افراد را بدون حساب و کتاب و گزینش نشده با سفارش این و آن وارد مدارس کنیم.»
کمبود معلم را گزارش کنید
علی‌رغم سازماندهی معلمین تازه استخدام شده در مدارس کشور، همچنان برخی مدارس با کمبود معلم مواجه هستند. آموزش و پرورش اعلام کرده والدین می‌توانند اگر فرزندانشان در کلاس درس معلم ندارند، برای پیگیری سریع، نام استان، شهر یا روستا و مدرسه، مقطع و کلاس فرزند را به نشانی @ravabetomomi1402 در پیام‌رسان شاد اطلاع‌رسانی کنند تا در اسرع وقت موضوع پیگیری و برطرف شود.
صحرایی در این باره می‌گوید: «گزارشی از کلاس‌های درس خالی از معلم در کل کشور نداریم، توجه داشته باشید که دانشگاه فرهنگیان در سال اول فعالیت، ۲۲ هزار نفر دانشجو جذب کرد اما در سال‌های بعد این اتفاق نیفتاد و بعد از ۴ سال ورودی آن به سه‌هزار نفر کاهش یافت.»
وزیر آموزش و پرورش با بیان اینکه در سال‌های گذشته بین دوگانه تأمین و تربیت معلم اختلاف نظر وجود داشت، ادامه می‌دهد: «این وضعیت باعث کمبود ۷۹ هزار معلم شد. همچنین تا سال ۱۴۰۰ همواره استخدام، کمتر از بازنشستگی بود. همچنین از سال ۹۴ تا ۱۴۰۲ جمعیت دانش‌آموزان، سه میلیون نفر افزایش یافت. همچنین از ۳۱ شهریور ۱۴۰۰ رتبه‌بندی معلمان آغاز و بسیاری از معلمان بازنشستگی خود را به مدت ۲ سال به تاخیر انداختند و این موارد باعث شد که اول مهر کلاس‌های درس بدون معلم داشته باشیم.»
دکتر صحرایی با توصیه‌هایی خطاب به معلمان می‌گوید: «یک معلم خوب باید روان‌شناس خوب هم باشد، چرا که این نسل، آینده‌ساز کشور هستند و باید بتوانیم با آنها تعامل کنیم و این موضوع از سوی گزینشگرانی که معلمان جدید را بررسی می‌کردند، مدنظر بود.
او اظهار می‌دارد: «به دانش‌آموزان بیاموزید تا حقیقت را کشف کنند و کسی به آنها حقایق را دیکته نکند. جلسه امتحان را به جلسه یادگیری تبدیل کنید و نه حساب‌کشی.کرونا نشان داد اگر ما برتر نباشیم، تلویزیون و فضای مجازی بهتر از معلمان می‌توانند آموزش بدهند. تولید کتاب‌های درسی سال تحصیلی آینده ۴۵ روز است که آغاز شده بنابراین درگیر تغییر کتاب‌های درسی نباشید، البته معلم باید دائم به‌روز شود و پاسخگوی نیازهای دانش‌آموزان باشد بنابراین برده کتاب‌های درسی نشوید آنها اسباب دست شما هستند و راهنمای اصلی شما هستید.»
اجرای لاک‌پشتی سند تحول
بیش از یک دهه از تصویب «سند تحول بنیادین در آموزش و پرورش» در شورای عالی انقلاب فرهنگی می‌گذرد؛ سندی که قرار بود چشم‌انداز اصلی تحول در آموزش و پرورش و نظام تعلیم و تربیت کشور قرار گیرد اما میزان اجرائی شدن آن تاکنون خرسندکننده نبوده است. این موضوع در دیدارهای مختلف معلمان در سال‌های اخیر از سوی رهبر انقلاب مورد اشاره قرار گرفته است. در دیدار سال گذشته رهبر انقلاب وضعیت این سند را دلشاد‌کننده ندانستند.
رهبر انقلاب 12 اردیبهشت در دیدار امسال با معلمان نیز با تاکید بر لزوم تهیه یک نقشه راه برای اجرای سند تحول می‌فرمایند: «درباره‌ سند تحوّل... اوّلاً بایستی سند تحوّل دائماً به‌روزرسانی بشود... ثانیاً برای اجرای سند تحوّل یک نقشه‌ راه لازم است؛ این نقشه‌ راه تا حالا تنظیم نشده... برای همین هم هست که از سند تحوّل در کف مدرسه خبری نیست.»
محمود فرشیدی، وزیر اسبق آموزش و پرورش در خصوص علت اجرائی نشدن کامل سند تحول پس از گذشت یک دهه از تصویب آن به پایگاه اطلاع‌رسانی رهبر انقلاب می‌گوید: «یکی از دلایل آن عدم باور دست‌اندرکاران امور اجرای سند تحول به خود سند تحول است. آنها یا به آن سند ملی که قبلاً طراحی کرده بودند اعتقاد داشتند یا کاملاً با آن مخالف بودند؛ بنابراین، به روش‌های مختلف مخالفت صریح یا تأکیدی خودشان را اعلام می‌کردند و با معطل‌گذاشتن اجرای این سند عملاً این کار انجام نشد.»
فرشیدی می‌افزاید: «خود نظام بوروکراسی و اداری ساختار وزارت آموزش‌وپرورش طبعاً با هرگونه تحول در نظام اداری مخالفت می‌کند و تا وقتی که این ساختار به این معنا وجود دارد و افرادی که تابه‌حال مسئولیت اجرای سند را داشتند و انجام ندادند بر سر کار باشند این کار عملیاتی نمی‌شود. در واقع،‌ کسانی که مسئولیت داشتند و سال‌های سال هم قدرت داشتند و الان هم همچنان در اجرای سند مسئولیت دارند، این کار انجام نخواهد شد. رهبر انقلاب جوری به معلمین توصیه کردند که خودتان با صبر و حوصله کارها را پیش ببرید. به نظرم می‌آید به موازاتی که حالا در وزارتخانه اقداماتی صورت می‌گیرد، وزارتخانه هم از پایین حرکتی اعتباربخشی کند؛ یعنی یک طرح تحت عنوان سند به زبان مدرسه تهیه کند و در اختیار مدارس قرار دهد تا مدارس در حد توانشان این را اجرا کنند.»
او ادامه می‌دهد: «وظیفه‌ دیگر هم وظیفه‌‌ رسانه ملی است. رهبر انقلاب فرمودند که باید سند تحول را برای معلمین تبیین کنید؛ چون در این مدت ده‌ساله از طراحان اصلی سند استفاده نشد و کنار گذاشته شدند. اگر از این طراحان اصلی سند دعوت شود که به میز گردهمایی در تلویزیون بیایند و فرهنگیان در دوره‌های آموزش ضمن خدمت شرکت کنند که این سند چیست، فرهنگیان به ‌اندازه‌ توانشان در مدارس این موضوع را محقق خواهند کرد. البته مسائل دیگری هم هست؛ اینکه رهبر انقلاب در سیاست‌های ابلاغی سند تحول را به سران سه قوه ابلاغ کردند، یعنی فقط وزیر آموزش‌ و پرورش مسئول اجرای سند نیست، بلکه رئیس‌جمهور، رئیس‌ قوه‌ قضائیه، رئیس ‌مجلس و همه‌ مسئولان عالی قوا مسئولیت دارند که به اجرای سند کمک کنند؛ چون مثل مسئله کرونا، اقتصاد و اشتغال، مسئله ملی است؛ بنابراین، باید چنین جایگاهی برای اجرای سند ایجاد و به‌تدریج پشتیبانی‌های لازم انجام شود.»