نگاهی کوتاه به زندگی آیت‌الله مهدوی‌کنی

آیت‌لله محمدرضا مهدوی‌کنی در 14 مرداد 1310 در روستای کن به دنیا آمد.

کد خبر: ۲۷۴۴۷

تاریخ: ۲۹ مهر ۱۳۹۳ - ۲۱:۴۴

ایشان پس از طی دوره دبستان در کن، وارد مدرسه علمیه لرزاده در تهران شد و از محضر مرحوم آیت‌الله برهان بهره‌های علمی و اخلاقی فراوان برد.
آیت‌الله مهدوی‌کنی در سال 1327 درسن 17 سالگی برای ادامه تحصیل به قم مهاجرت کرد و تا سال 1340 در محضر استادان مبرّز آن زمان همچون حضرات آیات مشکینی، حاج شیخ عبدالجواد سده‌ای (جبل عاملی)، شهید صدوقی، سلطانی، مجاهدی، رفیعی قزوینی، شعرانی، علامه طباطبایی، آیت‌الله العظمی بروجردی، امام خمینی، آیت‌الله العظمی گلپایگانی و ... دروس عالی فقه، اصول فقه، تفسیر، حکمت، کلام و دروس خارج فقه و اصول را تلمذ کرد.
ایشان پس از بازگشت به تهران در سال 1340، در مدرسه مروی به تدریس علوم حوزوی مشغول شد و از سال 1342 امامت جماعت مسجد جدید‌التأسیس جلیلی در میدان فردوسی را پذیرفت. این مسجد پایگاه مناسبی برای فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی وی شد. مبارزات آیت‌الله مهدوی‌کنی علیه حکومت طاغوت، باعث دستگیری‌های متعدد،‌ تبعید،‌ شکنجه و زندانی‌شدن وی شد.
آیت‌الله مهدوی‌کنی، پس از پیروزی انقلاب، از طرف حضرت امام خمینی (ره) عهده‌دار مسئولیت‌های متعددی در تأسیس نظام نوپای اسلامی شد. وی دارای یک فرزند پسر و دو فرزند دختر است که همگی به تدریس در دانشگاه اشتغال دارند.
سوابق مبارزاتی
آیت‌الله مهدوی‌کنی با ورود به حوزه علمیه و آشنایی با دیدگاه‌های حضرت امام خمینی و مشاهده ظلم و ستمی که در حق اسلام، علما و مردم می‌شود، روش سیاسی حضرت امام خمینی (ره) را به عنوان شیوه‌ای که می‌تواند باعث احیای تشیع شود، برگزید. اولین دستگیری وی در سن 18 سالگی (1328 شمسی) در اردستان بود که به شکنجه، تبعید و زندانی‌شدن وی و بعضی از طلاب و مبلّغان همراه منجر شد. با رسیدن این خبر به قم، مرحوم آیت‌الله‌العظمی بروجردی به نخست وزیر وقت (اقبال) اعتراض نموده و عنوان کردند که «چرا فرزندان مرا زده‌ و دستگیر کرده‌اید؟»
آیت‌الله مهدوی کنی، در حوزه علمیه فعالیت سیاسی خود را شروع کرد. از جمله فعالیت‌های مهم وی عضویت در مجمعی سیاسی بود که افرادی چون آیات و حجج اسلام سعادت‌پرور (پهلوانی)، محمدی گیلانی، محفوظی، خادمی اصفهانی، شمس، سمندری، جنیدی، حاج شیخ عباس ورامینی و... در آن حضور داشتند. بخشی از فعالیت‌های این مجمع صرف تحلیل فضای سیاسی کشور می‌شد. همچنین اعضای این مجمع سعی می‌کردند با خرید کتب کمونیست‌ها و ماتریالیست‌ها، پس از مطالعه و مباحثه، پاسخ‌های مناسبی در برابر آنها تهیه کنند و در جریانات سیاسی وقت حضور داشته باشند.
از دیگر برنامه‌های این روحانی مبارز، فعالیت‌ در مجامع علمی و سیاسی با حضور برخی دوستانشان مانند حضرات آیات شهید مطهری، شهید بهشتی، موسوی اردبیلی و... بوده است. در این جلسات مباحثی مانند اقتصاد اسلامی و حکومت اسلامی مورد بحث و بررسی بوده است که در نهایت منجر به تاسیس هسته‌هایی مثل جامعه روحانیت مبارز تهران و تهیه اساسنامه مبارزاتی و دینی برای آن شد.
فعالیت‌های آیت‌الله مهدوی‌کنی در مسجد جلیلی، جنبه‌های مختلف اجتماعی، فرهنگی و سیاسی داشته است. اصرار وی بر طرح دیدگاه‌های حضرت امام (ره) و فعالیت‌های سیاسی ایشان منجر شد که پس از چندین بار دستگیری و بازداشت کوتاه مدت، هجوم به منزل و ایجاد محدودیت برای سخنرانی، منبر و تدریس، نهایتاً در رمضان سال 1353 شمسی بازداشت و به بوکان تبعید شود.
در ادامه، پس از روشن‌شدن نقش وی در پرونده دیگری که از پرونده عمومی طرفداری از حضرت امام(ره) سنگین‌تر بود، از بوکان به مهاباد و سپس به تهران اعزام می‌شود و در کمیته مشترک ضد خرابکاری و ساواک مورد بازجویی و شکنجه‌های جسمی و روحی قرار می‌گیرد. بخشی از اتهاماتی که ساواک به ایشان وارد کرد، ارتباط با مبارزان ضد رژیم شاه و کمک مالی به خانواده زندانیان بود. وی به چهار سال زندان محکوم می‌شود که پس از دو سال و همراه با فضای به اصطلاح باز سیاسی سال 55 به همراه برخی دیگر از زندانیان سیاسی آزاد می‌شود. آیت‌الله مهدوی‌کنی آخرین روحانی مبارزی است که در روزهای نزدیک پیروزی انقلاب اسلامی برای چندمین بار دستگیر و در آستانه پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی آزاد شد.
سمت‌های اجرایی
آیت‌الله مهدوی‌کنی پیش از پیروزی انقلاب از سوی حضرت امام به عضویت شورای انقلاب درآمد و عضو کمیته استقبال از حضرت امام خمینی شد.
پس از پیروزی نیز عهده‌دار مسئولیت‌‌های حساس و گوناگونی نظیر سرپرست کمیته انقلاب اسلامی به عنوان اولین نهاد انقلابی مسلح برای حفظ انقلاب، عضو فقهای شورای نگهبان در 2 دوره، وزارت کشور در زمان نخست وزیری شهید رجایی و شهید باهنر طی سال‌های 58 تا 60، نخست وزیری پس از شهادت رجایی و باهنر، عضو هیئت حل اختلاف مسئولان نظام در زمان بنی‌صدر، عضویت در ستاد انقلاب فرهنگی به حکم حضرت امام خمینی، عضویت در شورای عالی انقلاب فرهنگی، مسئول ستاد رسیدگی به مناطق جنگ زده، عضویت در شورای بازنگری قانون اساسی، عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام، ریاست مرکز رسیدگی به امور مساجد شد.
در دوره‌ای که ایشان وزیر کشور بودند امام خمینی در وصف ایشان فرمودند: وزارت کشور از وزارتخانه‏‌های بسیار وسیع است و بحمداللَّه در رأسش هم آقای مهدوی واقع شدند که خوب ما از سابق به ایشان ارادت داشتیم و حالا هم ارادت داریم و بعدها هم ارادت خواهیم داشت به ایشان.
آیت‌الله مهدوی کنی همچنین مؤسس و رئیس دانشگاه امام صادق (ع) بود. این دانشگاه از سال 61 تاسیس شد.
آیت‌الله مهدوی‌کنی از سال 1389 به عنوان رئیس مجلس خبرگان رهبری انتخاب شد. وی همچنین مؤسس و دبیرکل جامعه روحانیت مبارز و تولیت حوزه علمیه مروی به همراه موقوفات وابسته بود.
فعالیت‌های علمی
آیت‌الله مهدوی‌کنی با وجود فعالیت‌های سیاسی فراوان و حضور فعال در سنگر دفاع از انقلاب و رهبری، هرگز فعالیت‌های علمی خود را کنار ننهادند و همواره به تألیف و تدریس در دانشگاه و حوزه مشغول بود.
دانشجویان ورودی‌های جدید این افتخار را داشتند که یک روز در هفته از درس‌های اخلاق این بزرگوار استفاده ببرند.کتاب‌های نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی (کتاب سال جمهوری اسلامی ایران که تاکنون بیش از سی بار تجدید چاپ شده است)، اصول و مبانی اقتصاد اسلامی در قرآن، بیست گفتار، شرح دعای افتتاح، تقریرات درس‌های خارج فقه آیات عظام بروجردی و خمینی (ره) بخشی از آثار علمی ایشان است.
آیت‌الله مهدوی‌کنی همچنین تدریس خارج فقه در دانشگاه و مدرسه علمیه مروی برای دانشجویان و طلاب دوره‌های عالی، آیات الاحکام در مدرسه مروی و آیات اقتصادی در دانشگاه امام صادق (ع)، تدریس دوره‌های اخلاق اسلامی در دانشگاه امام صادق (ع) و حوزه علمیه مروی، صدها سخنرانی علمی در محیط‌های حوزوی و دانشگاهی و رسانه‌های عمومی را در کارنامه علمی داشت و از مجموعه فعالیت‌های اثر بخش وی در نشر علم در دومین جشنواره بین‌المللی علوم انسانی و اسلامی فارابی تقدیر به عمل آمده بود.