دلارزدایی از اقتصاد جهانی با سرعت خیره‌کننده(خبر ویژه)

رسانه‌های غربی می‌گویند دلارزدایی از اقتصاد جهانی و مبادلات کشورها با سرعتی خیره‌کننده در حال وقوع است.

کد خبر: ۲۶۷۰۳۷

تاریخ: ۲۴ خرداد ۱۴۰۲ - ۲۲:۴۲

در این باره وبسایت شبکه سی‌ان‌بی‌سی گزارش داد: درخواست ها مبنی بر بریدن از اتکا به دلار آمریکا برای تجارت در حال افزایش است و کشورهای بیشتری -از برزیل گرفته تا کشورهای جنوب شرق آسیا- خواستار انجام تجارت با ارزهای دیگر به جز دلار آمریکا هستند. «سدریک شهاب»، از «فیچ سولوشنز» گفت: «کشورها با تنوع بخشیدن به ذخایر دارایی خود و تبدیل آن به یک‌نوع سبد چندارزی ، شاید بتوانند این فشار را بر بخش های خارجی خود کاهش دهند.» داده های صندوق بین‌المللی پول نشان می‌دهد سهم دلار در ذخایر ارزی بانک‌های مرکزی از بیش از ۷۰‌درصد در سال ۱۹۹۹ به ۵۸ درصد در سال گذشته کاهش یافته است.

چین -که مدت ها جزو دو دارنده‌‌ بزرگ خارجی خزانه داری ایالات متحده بود- به طور پیوسته در حال کاهش دارایی های خود در آخرین داده های وزارت خزانه داری ایالات متحده نشان می‌دهد که چین تا فوریه‌‌ سال‌جاری نزدیک به ۸۴۹میلیارد دلار از خزانه داری ایالات متحده را در اختیار دارد. براساس داده های تاریخی، این کمترین میزان در ۱۲سال گذشته است.

چین تنها کشوری نیست که خواستار دور شدن از دلار آمریکاست. لولا، رئیس جمهور برزیل، در ماه آوریل به پکن سفر کرد و بنا بر گزارش ها خواستار کاهش اتکا به دلار آمریکا در تجارت جهانی شد. تجارت بین برزیل و چین در سال ۲۰۲۲ به ۱۵۰میلیارد دلار رسید که ۱۰‌درصد نسبت به سال گذشته جهش داشت. گفته می‌شود که انور ابراهیم، نخست وزیر مالزی در سفر اخیر خود به چین، پیشنهاد ایجاد «صندوق پولی آسیایی» را برای کاهش اتکا به دلار آمریکا داده است. در اوایل آوریل، رسانه های هندی به طور گسترده گزارش دادند وزارت امور خارجه اعلام کرده است که هند و مالزی شروع به تسویه‌‌ مبادلات تجاری خود با روپیه هند کرده اند.

تحلیلگران می گویند تغییر پویایی های اقتصاد جهانی باعث به وجود آمدن روندی به نام «دلارزدایی» شده که می تواند به طرق مختلف به نفع اقتصادهای محلی باشد. «مارک تینکر» از ToscaFund هنگ کنگ در اوایل آوریل به CNBC گفت: یکی دیگر از مزیت ها برای کشورهایی که استفاده از دلار را به عنوان ارز میانجی در تجارت دوجانبه کنار می گذارند، «کمک به آنها برای ارتقای زنجیره‌‌ ارزش» است.  تینکر گفت: آنچه باعث تسریع درخواست ها برای دلار‌زدایی شده، تصمیم ایالات متحده برای مسدود کردن ذخایر ارز خارجی روسیه پس از حمله‌‌ مسکو به اوکراین در فوریه‌‌ ۲۰۲۲ بود. براساس گزارش بلومبرگ، یوآن به عنوان پرمعامله‌ترین ارز در روسیه، جایگزین دلار آمریکا شده است. این امر روسیه را مجبور کرد تجارت خود را با ارزهای دیگر انجام داده و طلا را در ذخایر خود افزایش دهد. تینکر گفت: «اکنون متوجه می شوید که اگر با سیاست خارجی ایالات متحده مخالف باشید، با خطر مصادره یا توقیف آن پول ها مواجه می شوید. باید جایگزینی برای این دارایی ها داشته باشید.» در خاورمیانه، عربستان‌سعودی به عنوان صادرکننده‌‌ بزرگ نفت نشان داده است که برای تجارت با ارزهای دیگر غیر از دلار آمریکا آمادگی دارد.

از سوی دیگر گزارشگر دویچه‌وله آلمان در گزارشی تأکید کرده است: عراق به تازگی معاملات با دلار آمریکا را ممنوع کرده است؛ سعودی ها و اماراتی ها قصد دارند بدون دلار نفت بفروشند و برنامه هایی برای ایجاد ارز کاملا جدید به‌منظور دور زدن دلار وجود دارد. اگر بخواهید دلیل آن را بدانید، نگاهی به جنگ در اوکراین بیندازید. تا همین چند روز پیش هر کس در عراق می خواست یک ماشین یا خانه بخرد دچار شوک بدی می شد. دولت عراق از ممنوعیت انجام معاملات شخصی یا تجاری به دلار آمریکا خبر داد. شهروندان عادی عراق معمولا با دلار خریدهای کلان انجام می‌دهند. به دلیل کاهش مداوم ارزش دینارشان، آنها برای خرید یک ماشین یا خانه به چند کیسه زباله‌‌ بزرگ

پر از اسکناس های کاغذی دینار نیاز دارند.

اوایل سال‌جاری، وزیر دارایی عربستان گفت که کشورش نیز برای فروش نفت با ارزهای مختلف از جمله یورو و یوآن رویکرد «باز»ی دارد. امارات گفت که با استفاده از روپیه هند با این کشور همکاری خواهد کرد. علاوه بر این، چند کشور خاورمیانه -مصر، عربستان، امارات، الجزایر و بحرین- گفته اند که می خواهند به بلوک ژئوپلیتیکی بریکس (برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی) بپیوندند.

روسیه هم گفته که در نشست آتی ژوئن، این ائتلاف درباره‌‌ ایجاد نوع جدیدی از ارز برای تجارت فرامرزی بین اعضا بحث خواهد کرد.

جایگزین ها برای دلار آمریکا به تازگی به سرفصل های نگران کننده ای منجر شده‌اند. نیویورک تایمز در ماه فوریه پرسید: «آیا سلطه‌‌ دلار در معرض تهدید است؟» فایننشال‌تایمز در ماه مارس هشدار داد: «برای دنیای ارزی چندقطبی آماده شوید.» بلومبرگ اواخر ماه گذشته نوشت: «دلار‌زدایی با سرعتی خیره کننده در حال وقوع است.» بلومبرگ گزارش داد که دلار آمریکا اکنون حدود ۵۸‌درصد از ذخایر خارجی رسمی جهان را تشکیل می‌دهد. این در حالی است که در سال ۲۰۰۱ این رقم ۷۳‌درصد بود و در اواخر دهه‌‌ ۷۰ به ۸۵‌درصد رسیده بود.

هرچه بیشتر ایالات متحده از دلار به عنوان سلاح در سیاست خارجی استفاده کند، دشمنانش فعالیت های اقتصادی بین‌المللی خود را بیشتر به سوی سایر ارزها به حرکت درخواهند آورد.