آثار مهم روابط تهران- دمشق در آینده غرب آسیا-بخش دوم

ایران و سوریه؛ از روابط عمیق فرهنگی تا محوریت جبهه مقاومت

کد خبر: ۲۶۵۴۲۷

تاریخ: ۳۱ ارديبهشت ۱۴۰۲ - ۲۰:۰۱

روابط ایران و سوریه صرفاً به مناسبات

سیاسی- اقتصادی در سطح مسئولان دو کشور محدود نمی‌شود بلکه سال‌های زیادی است که مردم دو کشور با یکدیگر روابط عمیق فرهنگی دارند. به خصوص بعد از انقلاب اسلامی این روابط عمیق‌تر شده و آثار آن را می‌توان در مراودات مختلف میان مردم دو کشور ملاحظه نمود. استقبال پرشور مردم سوریه از رئیس‌جمهور کشورمان در سفر اخیر به سوریه بیش از پیش این موضوع را تایید می‌کند.

رئیس‌جمهور کشورمان در سفر به سوریه چه در هنگام اعزام در فرودگاه و چه بعد از اینکه وارد دمشق شد و در همان بدو ورود مورد بدرقه مردم کشورمان و همچنین مورد استقبال ویژه مردم سوریه قرار گرفت.

آیت‌الله رئیسی در ادامه سفر خود نیز عازم منطقه زینبیه شد که در زمان ورود رئیس‌جمهور کشورمان به این منطقه، هزاران نفر از مردم دمشق در مسیر 8 کیلومتری از او استقبال کردند.

استقبال کم‌نظیر مردم سوریه از رئیسی

محمدجواد صبوری، یکی از خبرنگاران حاضر در این سفر در توصیف بدرقه و استقبال بی‌نظیر مردم از رئیس‌جمهور کشورمان در مقاطع مختلف سفر می‌نویسد: از ماشین که پیاده شدم، داخل پاویون فرودگاه رفتم و وارد سالن انتظار شدم. جا خوردم! آن‌جا همیشه محل تجمع بچه‌های نهاد ریاست جمهوری بود که وقت سوار شدن به هواپیما برسد. این بار اوضاع فرق می‌کرد. تعدادی از همسران شهدای مدافع حرم و فرزندان شهدا نیز به بدرقه آقای رئیسی آمده بودند. مصاحبه تلویزیونی رئیس‌جمهور که تمام شد به ایشان خبر دادند که تعدادی از خانواده‌های شهدای مدافع حرم به بدرقه شما آمده‌اند. این وسط دو نفر از بچه‌ها شیطنت‌های بانمکی می‌کردند و پر از انرژی مثبت بودند و با همدیگر بازی می‌کردند. آقای رئیسی یکی از آنها را صدا کرد و بغلش کرد و بوسید. خلاصه همسران و مادران شهدا هم آمدند و احوالپرسی و نیابت دادند به آقای رئیسی که سوریه از طرف آنها هم زیارت بکند و البته قول زیارت برای خودشان را هم از آقای رئیس‌جمهور گرفتند. هواپیما در دمشق روی باند نشست، از پنجره هواپیما به بیرون سرک کشیدم ببینم چه خبر است و چه کسی هست و چه کسی نیست. پلکان را آوردند و فرش قرمز پهن شد و مقامات سوری برای استقبال پایین پلکان منتظر آقای رئیس‌جمهور بودند. می‌خواستم پشت سر رئیس‌جمهور پیاده بشوم که گفتند آقایان از پلکان عقب!

بعد از پیاده شدن رفتم داخل ماشین نشستم و به سمت قصر حکومتی برای استقبال رسمی راه افتادیم. سرم توی گوشی بود و مشغول عوض کردن سیم‌کارت که یهویی کاروان اسکورت رئیس‌جمهور وارد جمعیتی از مردم شد که آمده بودند استقبال ما در فرودگاه! حسابی غافلگیر شدم چون طبق قرار قبلی قرار بود مستقیم برویم کاخ ریاست جمهوری و خبری از استقبال مردمی نبود! ما که رفتیم، ولی بعداً متوجه شدم رئیس‌جمهور مردم را که دیده تا آن‌جا چندین کیلومتر خارج از شهر آمده بودند گفته ماشین را نگه‌ دارید و سپس پیاده شده و با مردم به خوش و بش مشغول شده است. البته این رفتار هر چه برای ما در این یکی دو سال اخیر عادی شده است ولی برای مردم آن‌جا و ماموران امنیتی خیلی غیرمنتظره و پرریسک است.

بعد از مراسم رسمی استقبال و معرفی اعضای هیئت‌های رسمی به هر رئیس‌جمهور... نشستم توی ماشین به سمت زینبیه خوابم برد. شنیده بودم که یه عده مردم آمدند استقبال زینبیه ولی جزئیاتش را نمی‌دانستم. یکباره از صدای جیغ و هورا چشمانم را باز کردم شیشه را دادم پایین دیدم جمعیت وحشتناکی به صف شدند و عکس‌های آقای رئیسی و حاج قاسم و... توی دستشان هست و چهره‌هایشان پر از انرژی و صداقت است. حتی بچه‌ها و نوجوان‌ها این‌قدر پرانرژی بودند زنده شدم. صحنه‌هایی دیدم که خیلی لذت‌بخش بود برایم. حدود 8 کیلومتر مسیر تا حرم، مردم ایستاده بودند و نکته قابل توجه این بود که تقریباً از همه اقشار در این صف طولانی استقبال حضور داشتند و هر کدام به سبک خود از رئیس‌جمهور استقبال کردند.

وارد حرم حضرت زینب سلام‌الله علیها که شدیم جمعی از خانواده‌های شهدای مدافع حرم سوری و جانبازان، آمده بودند استقبال، پشت سرشان هم روی دیوار تقریبا در یک مسافت 200 متری ورودی حرم، عکس شهدا نقاشی شده بود. حاج آقا تک‌تک آنها را تحویل گرفت و روبوسی و بغل و چند کلمه‌ای صحبت تا رسیدیم به یک جایی که تقریبا آن راهرو پشت حرم تمام می‌شد و دیگر باید وارد صحن حرم می‌شدیم. روی دیوار عکس حاج قاسم بود آقای رئیسی ایستاد و ادای احترام کرد. یکی از بچه‌های مقاومت می‌گفت این عکس‌ها را به سفارش حاج قاسم روی دیوار کشیدیم. آخرین باری که حاج قاسم آمده بود سوریه بعد از آن هم رفت عراق و شهید شد، می‌گفت از او پرسیدیم که یک دانه بیشتر جا نمانده برای این عکس‌ها چکار کنیم؟ عکس چه کسی را بکشیم حاج قاسم گفت فعلا این یک دانه را نگهدار تا بگویم. فردایش خبر شهادتش را شنیدیم.

پیام‌های سفر رئیسی به سوریه

سفر رئیس‌جمهور کشورمان به سوریه یکی از مهم‌ترین تحولات در منطقه غرب آسیا در سال جدید بوده است. سفری که اثرات منطقه‌ای آن را نباید کمتر از اهمیت روابط دو جانبه و عزم سران ایران و سوریه برای گسترش همکاری‌های دو کشور در حوزه‌های اقتصادی و تجاری دانست.این سفر که در پی دعوت بشار اسد رئیس‌جمهور سوریه صورت گرفت، علاوه‌بر دیدار با تعدادی از مقامات رسمی  این کشور با ملاقات جمعی از رهبران و فرماندهان جبهه مقاومت و ‌اندیشمندان فلسطین و همچنین هیئتی از حزب‌الله لبنان به صورت جداگانه همراه بود.

در این دیدارها، رئیس‌جمهور کشورمان، بار دیگر حمایت صریح خود را از جریان مقاومت فلسطین و لبنان اعلام کرد و بر این موضوع تاکید کرد که تحولات در منطقه به نفع جریان مقاومت و جهان اسلام در حال رقم خوردن است.

کارشناسان می‌گویند؛ یکی از دستور کارهای سفر رئیسی به سوریه که بعد از 13 سال انجام شد، ارسال این پیام بود که ایران در پیشبرد اهداف و منافع ملی خود در منطقه  به حمایت‌هایش از جریان مقاومت به عنوان یکی از بازوان مهمش در غرب آسیا ادامه خواهد داد و در نگاه استراتژیک ایران به تحولات آتی منطقه‌، جریان مقاومت فلسطینی، لبنانی و سوری از نقش ویژه‌ای برخوردار هستند. از دیگر سو این پیام نیز به صهیونیست‌ها که در مدت اخیر از انجام این سفر ابراز نگرانی کرده بودند، منتقل شد که یکی از خطوط قرمز تهران در بحث حمایت از کشورهای همسوی خود در منطقه، حمایت از تمامیت ارضی آن‌هاست. چنان‌که در بیانیه مشترک ایران و سوریه در پایان این سفر، دو کشور ادامه ‌اشغال جولان سوریه توسط رژیم صهیونیستی و همچنین اقدامات این رژیم از جمله تصمیم به الحاق جولان را محکوم کردند، آنها هم‌چنین تصمیم دولت آمریکا در به‌ رسمیت شناختن الحاق جولان که نقض آشکار اصول سازمان ملل ‌متحد می‌باشد را به‌شدت محکوم کردند. ایسنا در این‌باره می‌نویسد؛ در راستای تاکید ایران بر حمایت ارضی سوریه، مقامات تهران در این سفر هرگونه حضور غیرقانونی نیروهای نظامی در اراضی جمهوری عربی سوریه را ‌اشغالگری نامیدند و بر ضرورت پایان آن که ناقض حاکمیت ملی جمهوری عربی سوریه و تمامیت ارضی آن  است، تأکید کردند. آنها  همچنین اقدامات آمریکا در سرقت منابع طبیعی جمهوری عربی سوریه را قویاً محکوم کرده و خواستار واکنش قاطعانه جامعه بین‌المللی جهت توقف این قبیل اقدامات شدند. یکی دیگر از مهم‌ترین پیام‌های این سفر علنی و از پیش اعلام شده این بود که از نگاه تهران به عنوان یکی از شرکای راهبردی دمشق در طول چند دهه اخیر، طرح حذف دولت بشار اسد از قدرت که از سال ۲۰۱۱ در پی وقوع بحران داخلی در این کشور کلید خورد و با حمایت کشورهایی چون ترکیه، عربستان و قطر همراه شد، نه تنها شکست خورده است بلکه اکنون شرایط به گونه‌ای شده که برخی از  این کشورها به دنبال عادی‌سازی روابط با دمشق و آغاز مجدد فعالیت‌های دیپلماتیک خود در سوریه هستند و به گفته روزنامه انگلیسی فایننشنال تایمز، سفر رئیسی به دمشق نمایش قدرت برای انتقال این پیام است «که ما توانستیم اسد را در قدرت نگه داریم و قصد داریم حضور پررنگ در منطقه را حفظ کنیم و ایران می‌خواهد در دوران صلح هم در سوریه دست بالا داشته باشد.» روابط تهران و دمشق، حتی در دوره‌های سخت و دشوار هم با وجود طوفان‌های شدید سیاسی و امنیتی در منطقه غرب آسیا، روابط با ثبات و پایداری بوده‌ و تغییرات منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای بسیار، نتوانسته بر روابط راهبردی دو کشور تاثیر بگذارد.

اهمیت ارتقای روابط اقتصادی دو کشور

کارشناسان معتقدند؛ اکنون که سوریه وارد یک ثبات نسبی شده است، ایران در تلاش است که روابط دو کشور محدود به همکاری‌های سیاسی و امنیتی نباشد و در جریان گسترش همکاری‌های اقتصادی دو کشور در بازار سوریه و همچنین روند باز‌سازی این کشور نقش جدی داشته باشد و از رقبای منطقه‌ای خود در این زمینه از جمله ترکیه و امارات عقب نماند. در همین راستا در جریان سفر رئیس‌جمهور کشورمان به سوریه، برنامه جامع همکاری‌های راهبردی و بلندمدت جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عربی سوریه و ۱۴ سند همکاری دیگر در حوزه‌های همکاری‌های تجاری، نفت‌ و انرژی، فنی- مهندسی، مسکن، حمل‌ونقل ریلی‌ و هوایی، مناطق آزاد و بخش خصوصی، ارتباطات و فناوری‌ و زلزله و امدادرسانی و تسهیل امور زیارتی به امضای رؤسای جمهور و مقامات عالی دو کشور رسید. دو کشور ایران و سوریه هر دو به دلیل نوع نگاه و موضع‌گیری خود در مورد نظم موجود در عرصه بین‌المللی و مخالفت خود با یک‌جانبه‌گری آمریکا مورد تحریم‌های یکطرفه واشنگتن و برخی کشوهای اروپایی قرار دارند. برخی تحلیلگران نزدیک به دو کشور و جریان مقاومت معتقد هستند که این دو کشور به همراه تعدادی از کشورهایی که مورد تحریم قرار گرفته از جمله دولت روسیه، می‌توانند با تشکیل ائتلافی ضدتحریم، این تهدید را به فرصت تبدیل کنند و با همکاری یکدیگر ضمن تلاش برای لغو تحریم‌ها، اقدام به خنثی‌سازی نسبی آنها تا زمان لغو کنند. از نکات قابل توجه در تحلیل‌ها و اظهار نظرها درخصوص این سفر می‌توان به موضوع تاثیر مثبت برقراری روابط ایران و عریستان بر روابط سوریه با کشورهای عربی از جمله ریاض ‌اشاره کرد. چنان‌که به اعتقاد تحلیلگران تصمیم تهران و ریاض بر‌ای از سرگیری روابط، به دومینویی تبدیل شده که بسیاری از تحولات در منطقه را درنوردیده و موجب از سرگیری روابط سوریه با اتحادیه عرب و کشورهای عضو این اتحادیه از جمله عربستان شده است.